ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା। ଏହା ଏମିତି ଏକ ଭୂମି, ଯାହାକୁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ଭଣ୍ଡାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦେଶର ମୋଟ ଲୁହା ପଥରର ପ୍ରାୟ ୩୪ ପ୍ରତିଶତ ଏଠାରେ ରହିଛି। ଏହି ଜିଲ୍ଲା କେବଳ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ନୁହେଁ, ରାଜନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଠାରୁ ଉଦୟ ହୋଇଛନ୍ତି ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ଫୁଲ ଟାଇମ ଆଦିବାସୀ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ। ପଡ଼ୋଶୀ ମୟୁରଭଞ୍ଜ ଦେଇଛି ଦେଶର ପ୍ରଥମ ଆଦିବାସୀ ମହିଳା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶ୍ରମତୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁର୍ମୁ।
ଏହି ସମସ୍ତ ଗର୍ବ ମଧ୍ୟରେ ହଠାତ୍ ଆସିଥିବା ଏକ ଘଟଣା ଓଡ଼ିଶାର ମାନମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ପ୍ରଶ୍ନର ସମ୍ମୁଖୀନ କରିଦେଇଛି। ଜିତୁ ମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ଘଟଣା—ଏକ ଏମିତି ଦୃଶ୍ୟ ଯାହା ଶୁଣିଲେ ମନ କମ୍ପିଯାଏ, ଦେଖିଲେ ଆତ୍ମା ବିଳାପ କରି ଉଠେ। ଏହା କେବଳ ଜିତୁ ମୁଣ୍ଡାର ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆମ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଏକ କଦର୍ଯ୍ୟ ଚେହେରା।
ଘଟଣାର ପୂରା କାହାଣୀ – ମାନବିକତାର ଶେଷ ସୀମା
ଏପ୍ରିଲ ୨୭ ତାରିଖ। ଜଣେ ଆଦିବାସୀ ଲୋକ, ଜିତୁ ମୁଣ୍ଡା, ନିଜ ମୃତ ଭଉଣୀଙ୍କ ଗଳିତ ଶବକୁ ମାଟି ତଳୁ ଖୋଳି କାନ୍ଧରେ ବୋହି ବ୍ୟାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଥିଲେ। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ଶବକୁ କାନ୍ଧରେ ବୋହି କାହିଁକି ଆଣିଥିଲେ? କାରଣ ସେ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କ ଖାତାରେ ଥିବା ଟଙ୍କାକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିଲା—ଡେଥ ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ଆଣ, ନିୟମ ପୂରଣ କର। ନଚେତ ଯାହା ନାମରେ ଖାତା ରହିଛି ସେ ଆସିଲେ ଟଙ୍କା ମିଳିବ।
ଏକ ନିରକ୍ଷର, ଗରିବ, ଆଦିବାସୀ ଲୋକ—ଯିଏ ନିଜ ଭଉଣୀର ମୃତ୍ୟୁର ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଛି—ସେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଥିଲା ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ଆବଶ୍ୟକତା।
ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ନିୟମର କଠୋରତା ଏବଂ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସମ୍ବେଦନହୀନତା ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଏକ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଠେଲି ଦେଲା, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଯେକୌଣସି ମଣିଷର ଲୋମ ଟାଙ୍କୁରି ଉଠିବ। ନିଜ ଭଉଣୀର ମୃତଦେହକୁ ମାଟି ତଳୁ ଖୋଳି କାନ୍ଧରେ ବୋହି ବ୍ୟାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ ଜିତୁ।
ଏହା ହେଉଛି ଆମ ସମାଜର ଭୟଙ୍କର ସତ୍ୟ—ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟତା ନିୟମର ତଳେ ଚାପିଯାଉଛି। ଏହା କେବଳ ଏକ ଶବ ନ ଥିଲା, ଏହା ଥିଲା ଆମର ସରକାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ତଥାକଥିତ ସଭ୍ୟ ସମାଜର ଗଳିତ ଶବ।
ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ଏହି ଅଭାବନୀୟ ଘଟଣା ପରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ନିଜର ଦୋଷ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଜିତୁ ମୁଣ୍ଡାଙ୍କୁ ହିଁ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ‘ଇଣ୍ଡିଆନ ଓଭରସିଜ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ’ ଏବଂ ‘ଓଡ଼ିଶା ଗ୍ରାମ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କ’ ପକ୍ଷରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ
-ଜିତୁ ମୁଣ୍ଡା ନିଶାସକ୍ତ ଥିଲେ
-ସେ ଗଣ୍ଡଗୋଳ କରିଥିଲେ
-ସେ ନିଜେ ମୃତଦେହ ଆଣିଥିଲେ
-ବ୍ୟାଙ୍କ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି କରିବାକୁ କୁହିନଥିଲା
ଏହା କେବଳ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଦାୟିତ୍ୱରୁ ପଳାଇବାର ଏକ ଚେଷ୍ଟା।
ଯଦି ଏକ ଲୋକ ଏତେ ଅସହାୟ ହୋଇ ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ତେବେ ଏହା କେବଳ ତାଙ୍କ ଭୁଲ କି?
ନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିଫଳତା?
ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଯଦି ଜଣେ ଗରିବ ଆଦିବାସୀ ନିରକ୍ଷର ହୋଇଥିବାରୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ନିୟମ ବୁଝିପାରିଲା ନାହିଁ, ତେବେ ବ୍ୟାଙ୍କ କର୍ମଚାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ ନାହିଁ କାହିଁକି? ଡିଜିଟାଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଏବଂ ଜନଧନ ଯୋଜନାର ଡିଣ୍ଡିମ ପିଟୁଥିବାବେଳେ ଜଣେ ସାଧାରଣ ଲୋକ ବ୍ୟାଙ୍କରୁ ଶୋଷଣର ଶିକାର ହେବା କେଉଁ ପ୍ରକାରର ବିକାଶ?
ଏହି ଘଟଣା କିଛି ଗଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଏ—
• ନିୟମ ଓ ମାନବିକତା ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ କେଉଁଠି?
• ଏକ ନିରକ୍ଷର ଆଦିବାସୀ ଲୋକଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବା କାହିଁକି?
• ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସଚେତନତା କେଉଁଠି ଅଛି?
ତହସିଲଦାର, ବିଡିଓ, ଜିଲ୍ଲାପାଳ—ସମସ୍ତେ ଲୋକସେବା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—
ସେମାନେ ଲୋକଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚୁଛନ୍ତି କି?
ନା ସେମାନେ କେବଳ ଏସି ଘରରେ ବସି କାଗଜରେ ସେବା କରୁଛନ୍ତି?
ଏହି ଘଟଣା ପ୍ରମାଣ କରିଦେଲା—ପ୍ରଶାସନ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ନାହିଁ।
ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାୟ ୨୩ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ଆଦିବାସୀ। ଏହି ସମୁଦାୟ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସଚେତନତାରେ ପଛରେ।
ଜିତୁ ମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ଘଟଣା ଏହାର ଜ୍ୱଲନ୍ତ ଉଦାହରଣ।
ଯଦି ଏହି ସମୁଦାୟକୁ ସମ୍ମାନ ଓ ସୁବିଧା ମିଳୁନାହିଁ, ତେବେ ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ରାଜନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ଅସନ୍ତୋଷ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ ଯେ, ସେ ଯେତେବେଳେ ବିରୋଧୀ ଦଳରେ ଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ଅଫିସରମାନଙ୍କ ଅହଙ୍କାର ବିରୋଧରେ ଲଢୁଥିଲେ। ଆଜି ସେ ଶାସନ ଗାଦିରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ଯଦି ତାଙ୍କ ନିଜ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏଭଳି ଅମାନବିକତା ଚାଲେ, ତେବେ ଏହା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବିଜେପି ସରକାର ପାଇଁ ମହଙ୍ଗା ପଡ଼ିପାରେ। ରାଜ୍ୟର ୨୩ ପ୍ରତିଶତ ଆଦିବାସୀ ଜନସଂଖ୍ୟା ଯଦି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଯେ ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ଲୋକ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେବା ପରେ ବି ସେମାନଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ବଦଳି ନାହିଁ, ତେବେ ଫଳାଫଳ ଭୟଙ୍କର ହେବ।
ଆମେ କୁହୁଛୁ—ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆ, ଜନଧନ ଯୋଜନା, ଆର୍ଥିକ ସମାବେଶ।
କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏକ ଲୋକ ନିଜ ଭଉଣୀର ଟଙ୍କା ଉଠାଇବା ପାଇଁ ଶବକୁ କାନ୍ଧରେ ବୋହିବାକୁ ପଡ଼େ—
ତେବେ ଏହି ସମସ୍ତ ଯୋଜନାର ଅର୍ଥ କ’ଣ?
ଏହି ଘଟଣା ରାଜ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଯେତେଟା ଚର୍ଚ୍ଚିତ ହେଉନାହିଁ, ଜାତୀୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାଧ୍ୟମରେ ସେହିଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରସାର ପାଇଛି।
ଏହା ଦେଖାଏ—
ସତ୍ୟକୁ ଦବାଇ ରଖିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏହି ଘଟଣାର ଆରଡିସି (RDC) ତଦନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ, ଏହି ତଦନ୍ତରୁ କ’ଣ ମିଳିବ? ଯେଉଁଠି ଦୃଶ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ, ସେଠାରେ ତଦନ୍ତ ନାମରେ ସମୟ ଅପଚୟ କରିବା କେବଳ
ଦୋଷୀଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରୟାସ ନୁହେଁ କି?
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—
ଏଥିରୁ କ’ଣ ବଦଳିବ?
ଆଗରୁ ଏପରି ତଦନ୍ତ ହୋଇନାହିଁ କି?
ଫଳ କ’ଣ ହୋଇଛି?
ଏହି ଘଟଣାରୁ ଶିକ୍ଷା ନେଇ କିଛି ପଦକ୍ଷେପ ଆବଶ୍ୟକ—
1. ମାନବିକ ଶିକ୍ଷା: ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ କରିବା
2. ସଚେତନତା ଅଭିଯାନ: ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରସାର
3. ସରଳ ପ୍ରକ୍ରିୟା: ଗରିବ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସହଜ ନିୟମ
4. ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ: ଦୋଷୀଙ୍କୁ ଶାସନ
ଜିତୁ ମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ଘଟଣା କେବଳ ଏକ ଘଟଣା ନୁହେଁ—
ଏହା ଏକ ସଚେତନ ସଙ୍କେତ।
ଏହା କୁହୁଛି—
ଆମ ସମାଜ ଏବେ ମଧ୍ୟ ମାନବିକତାରେ ପଛରେ।
ଯଦି ଏବେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ସଚେତନ ନ ହେବୁ,
ତେବେ ଏପରି ଘଟଣା ଆଉ ଘଟିବ।
“ଲୁହାର ଧନରେ ଧନୀ କେନ୍ଦୁଝର, କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟତାରେ ଦରିଦ୍ର—ଏହା କି ଆମର ଉନ୍ନତି?”
AlsoRead; https://purvapaksa.com/toxic-feminism-or-political-weapon/
ଟକ୍ସିକ୍ ନାରୀବାଦ ନା ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ତ୍ର? || Toxic feminism or political weapon?
