ଆଜି ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରୁ ଏକ ବଡ଼ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ଯାହା କେବଳ ଭାରତ ନୁହେଁ ବରଂ ସାରା ବିଶ୍ୱର ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାରକୁ ଚିନ୍ତାରେ ପକାଇ ଦେଇଛି। ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ବା Hormuz Strait ରେ ଇରାନର ଇସଲାମିକ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପସ (IRGC) ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ କରିଛି। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି, ଏହି ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହୋଇଛି ଭାରତ ଅଭିମୁଖେ ଆସୁଥିବା ଏକ ବଡ଼ ମାଲବାହୀ ଜାହାଜ।
ସମୁଦ୍ର ମଝିରେ ଏବେ ଯୁଦ୍ଧ ଭଳି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ, ଯାହା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା, ସେଠାରେ ଇରାନର IRGC ନୌସେନା ଏକ ବଡ଼ ଅପରେସନ କରିଛି। ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନ ଅତିକମରେ ଦୁଇଟି ଜାହାଜକୁ ଜବତ କରିଛି ଏବଂ ଅନେକ ଜାହାଜ ଉପରେ ପ୍ରବଳ ଗୁଳିବର୍ଷା କରିଛି।
ଏହି ଘଟଣା ଭାରତ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ। କାରଣ ଜବତ କରାଯାଇଥିବା ଦୁଇଟି ଜାହାଜ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଜାହାଜ ଭାରତର ଗୁଜରାଟ ଅଭିମୁଖେ ଆସୁଥିଲା। ଏହି ଜାହାଜଟି ମୁନ୍ଦ୍ରା ପୋର୍ଟ (Mundra Port) କୁ ଆସୁଥିବାବେଳେ ଇରାନୀ ନୌସେନା ଏହାକୁ ଅଟକାଇ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଏହା ଏକ କଣ୍ଟେନର ସିପ୍ ଏବଂ ଇରାନ ଦାବି କରିଛି ଯେ ଏହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ସାମୁଦ୍ରିକ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଥିଲେ।
ୟୁନାଇଟେଡ୍ କିଙ୍ଗଡମ୍ ମ୍ୟାରିଟାଇମ୍ ଟ୍ରେଡ୍ ଅପରେସନ୍ସ (UKMTO) ର ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଆକ୍ରମଣ ସମୟରେ ପରିସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା। ଜାହାଜର କ୍ୟାପଟେନ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ, IRGC ର ଗନବୋଟ୍ ସେମାନଙ୍କ ଜାହାଜ ନିକଟକୁ ଆସି ହଠାତ୍ ଗୁଳି ଚଳାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଥିଲା। ଏହି ଗୁଳିମାଡ଼ରେ ଜାହାଜର ‘ବ୍ରିଜ୍’ (Bridge), ଯେଉଁଠାରୁ ଜାହାଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ, ତାହା ବହୁଳ ଭାବେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି। ତେବେ
ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଚାଳକ ଦଳର କୌଣସି ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଆଘାତ ଲାଗିନାହିଁ।
ଇରାନ ଏହି ଆକ୍ରମଣ ପଛରେ ଏକ ବଡ଼ କାରଣ ଦର୍ଶାଇଛି। ଇରାନର ଫାର୍ସ ନ୍ୟୁଜ୍ ଏଜେନ୍ସି ଅନୁଯାୟୀ, ଜବତ ହୋଇଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ‘MSC Francesca’ ଏବଂ ‘Epaminodes’ ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି। ଇରାନର ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି ଯେ ଏହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ପର୍କ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ସହିତ ରହିଛି। ସେମାନେ ବିନା ଅନୁମତିରେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଯାତାୟାତ କରିବା ସହ ସେମାନଙ୍କର ନେଭିଗେସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ବା ଜିପିଏସ୍ ସହିତ ଛେଡ଼ଛାଡ଼ କରିଥିଲେ।
ଗତ ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ଧରି ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଚାଲିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଇରାନ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜ ପାଇଁ ଖୋଲି ଦେଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଇରାନର ଅଭିଯୋଗ ଯେ, ଆମେରିକା ନିଜର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ରକ୍ଷା କଲାନାହିଁ। ଆମେରିକା ଇରାନର ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଉଥିବା ଜାହାଜ ଉପରେ ନାକାବନ୍ଦୀ ଜାରି ରଖିଲା, ଯାହାକୁ ନେଇ ଇରାନ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଇରାନ ପୁଣିଥରେ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ ‘ସକ୍ତ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ’ ବା କଡ଼ା କଟକଣା ଲାଗୁ କରିଛି।
ଜାଣିଲେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବେ ଯେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ରୁ ୩୦ ପ୍ରତିଶତ କଞ୍ଚା ତେଲ ଏହି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଜଳପଥ ଦେଇ ଯାଏ। ଯଦି ଇରାନ ଏହି ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ କରେ କିମ୍ବା ଏଠାରେ ଜାହାଜ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୁଏ, ତେବେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ ଦର ଆକାଶଛୁଆଁ ହୋଇଯିବ। ଭାରତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ, କାରଣ ଆମର ଅଧିକାଂଶ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଏହି ରାସ୍ତାରେ ହୋଇଥାଏ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ ଅଛି। ଇରାନ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି ଯେ ସେ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସହଜରେ ଖୋଲିବ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟପଟେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏବଂ ଆମେରିକା ଏହି ଘଟଣା ଉପରେ ନଜର ରଖିଛନ୍ତି। ଭାରତ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ହେଉଛି ଆମର ଜାହାଜ ଏବଂ ସେଥିରେ ଥିବା କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା। ଭାରତ ସରକାର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ଇରାନ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ତେବେ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବାଦ ଏବେ ବିଶ୍ୱକୁ ଏକ ନୂଆ ସମର ଆଡ଼କୁ ଠେଲି ଦେଉଛି କି? କଣ ଇରାନ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ଯୁଦ୍ଧ ଆହୁରି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେବ?
AlsoRead;https://purvapaksa.com/kolkata-i-pac-raid-case/
