ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ରାଜନୀତି ସବୁବେଳେ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଏବେ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ସେଠାରେ ଏକ ନୂଆ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାମ୍ବାଦିକା ଆରଫା ଖାନୁମ ଶେରୱାନୀ ଏକ ଗୁରୁତର ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ କହିବା କଥା ହେଉଛି – ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ (ECI) ଏବଂ ବିଜେପି ମିଶି ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ବଡ଼ ଧରଣର ହେରଫେର କରାଯାଉଛି।
ଆରଫାଙ୍କ ଏହି ଦାବି କେତେ ସତ? ଏହା କ’ଣ କୌଣସି ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ରିପୋର୍ଟ ନା କେବଳ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଏଜେଣ୍ଡା?
ଆରଫା ଖାନୁମ ନିଜର ୨୦ ବର୍ଷର ସାମ୍ବାଦିକତା କ୍ୟାରିୟରର ଦ୍ୱାହି ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସେ ଆଗରୁ କେବେ ଏମିତି ଦେଖିନାହାନ୍ତି ଯେଉଁଠି ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ ଗୋଟିଏ ରାଜନୈତିକ ଦଳକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ବିଜେପି ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ଲୋକଙ୍କ ନାମ କାଟି ଦେଉଛି ଏବଂ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ନାମ ଯୋଡୁଛି।
କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟତା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଆମକୁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବୁଝିବାକୁ ହେବ। ଏହି ପୂରା ବିବାଦଟି ଏସ୍ଆଇଆର ଅର୍ଥାତ୍ Special Intensive Revisionକୁ ନେଇ। ଆପଣମାନେ ହୁଏତ ଭାବୁଥିବେ ଏହି ଏସ୍ଆଇଆର କ’ଣ?
ଏସ୍ଆଇଆର ହେଉଛି ଭୋଟର ତାଲିକାକୁ ସଂଶୋଧନ କରିବାର ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଏଥିରେ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ସେହି ସ୍ଥାନ ଛାଡି ଅନ୍ୟତ୍ର ଚାଲିଗଲେଣି କିମ୍ବା ଯାହାର ଡୁପ୍ଲିକେଟ୍ ନାମ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କୁ ତାଲିକାରୁ ବାହାର କରାଯାଏ। ଏହା କେବଳ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ହେଉନାହିଁ, ବରଂ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୫ ରୁ ପୂରା ଦେଶରେ ଚାଲିଛି।
ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ଏହି ପୂରା ପ୍ରକ୍ରିୟାଟି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ସିଧାସଳଖ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ହେଉଛି। ଧାରା ୩୨୪ ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ନିରପେକ୍ଷ ଭୋଟର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ।
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଯଦି ସାରା ଦେଶରେ ଏହି ଏସ୍ଆଇଆର କାମ ହେଉଛି, ତେବେ କେବଳ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ବିବାଦ କାହିଁକି?
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଯେତେବେଳେ ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ସରକାର ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ନେଇ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେତେବେଳେ କୋର୍ଟ ଦେଖିଲେ ଯେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟର ଅଭାବ ଅଛି। ପାଖାପାଖି ୫୦ରୁ ୬୦ଲକ୍ଷ ଭୋଟରଙ୍କ ତଥ୍ୟରେ ତ୍ରୁଟି ରହିଥିଲା।
ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ନିଜର ଅନୁଛେଦ ୧୪୨ର କ୍ଷମତା ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। କୋର୍ଟ କହିଲେ ଯେ ଯଦି କୌଣସି ଜେନ୍ୟୁଇନ୍ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ କଟି ଯାଇଛି, ତେବେ ସେମାନେ ପୁଣି ଥରେ ଆବେଦନ କରିପାରିବେ। ଆଉ ଏଇଠି ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଅସଲ ରାଜନୀତି।
ବିଜେପି କର୍ମକର୍ତ୍ତାମାନେ ସେହି ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ନାମ ଭୁଲରେ କଟି ଯାଇଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଫର୍ମ-୬ (ନୂଆ ଭୋଟର ଆବେଦନ ଫର୍ମ) ଭରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ଆରଫା ଖାନୁମ ତାଙ୍କ ରିପୋର୍ଟରେ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି ଯେ ୩୦,୦୦୦ ରୁ ଅଧିକ ନକଲି ଭୋଟରଙ୍କୁ ବିଜେପି ଯୋଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। କିନ୍ତୁ ସାମ୍ବାଦିକତାର ମୌଳିକ ନିୟମ ହେଉଛି ତଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରିବା।
ଫର୍ମ-୬ (Form 6) ଭରିବା ମାନେ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ଜଣେ ଭୋଟର ହୋଇଗଲା। ଫର୍ମ ଜମା ହେବା ପରେ ବିଏଲଓ ପ୍ରତିଟି ଘରକୁ ଯାଇ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତି, ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ତା’ପରେ ଯାଇ ନାମ ଯୋଡ଼ାଯାଏ।
ଯଦି ଏହା ଏକ ବେଆଇନ କାମ, ତେବେ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିଥାନ୍ତେ। କିନ୍ତୁ ଆରଫା ଏହାକୁ ଏପରି ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ ଯେମିତି କେବଳ ବିଜେପି ହିଁ ଏଥିରେ ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଟ ଅଛି।
ଶେଷରେ ଏତିକି କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ, ଅଧା ସତ୍ୟ କହିବା ମିଛ କହିବାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର। ଯେତେବେଳେ ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଏହି ପୂରା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ନଜର ରଖିଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ “ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଏବଂ ବିଜେପିର ମିଳିଭଗତ” ଭଳି ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିବା କେବଳ ଏକ ନ୍ୟାରେଟିଭ ବା ଏଜେଣ୍ଡା ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ।
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଭୋଟର ହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି। ଆଉ ସେହି ଭୋଟର ତାଲିକା ସଠିକ ହେବା ନିତାନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଆରଫା ଖାନୁମଙ୍କ ଭଳି ବରିଷ୍ଠ ସାମ୍ବାଦିକଙ୍କଠାରୁ ଆମେ ଆଶା କରୁ ଯେ ସେ କେବଳ ଏକତରଫା କଥା ନକହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରିବେ।
