ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି ସବୁବେଳେ ଏକ ଅଲଗା ଧାରାରେ ଚାଲିଆସିଛି। ଦେଶର ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ଯେପରି ସରକାର ବଦଳ ଓ ରାଜନୀତିକ ଅସ୍ଥିରତା ସାଧାରଣ ଘଟଣା, ଓଡ଼ିଶାରେ ତାହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଦେଖାଯାଇନାହିଁ। ୨୦୦୦ ମସିହାରୁ ୨୦୨୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିକୁ ଏକ ପ୍ରକାର ସ୍ଥିରତା ଦେଇଆସିଛି।
କିନ୍ତୁ ରାଜନୀତିରେ ସ୍ଥାୟୀ କିଛି ନ ଥାଏ। ଦେଶର ରାଜନୀତିକ ପରିଦୃଶ୍ୟ ଯେପରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଦଳୁଛି, ତାହାର ପ୍ରଭାବ ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିପାରେ ବୋଲି ଏବେ ଅନେକ ଭାବୁଛନ୍ତି। ବିଶେଷକରି ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନକୁ ନେଇ ଯେପରି ରାଜନୀତିକ ଚର୍ଚ୍ଚା ଓ ଅନୁମାନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ତାହା ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିରେ ଆସନ୍ତା ଦିନରେ ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ଖୋଲିପାରେ। କିନ୍ତୁ ୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନ ପରେ ଏହି ସ୍ଥିରତାର ପ୍ରାଚୀରରେ ଫାଟ ଦେଖାଦେଇଛି।
ରାଜନୀତିକ ମହଲରେ ଏବେ ଏକ ଶବ୍ଦ ବହୁତ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିଛି — “ବିଜେପିର ଅପରେସନ ବିଜେଡି”।
ଏହା କୌଣସି ଅଧିକାରିକ ରାଜନୀତିକ ଅଭିଯାନ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଦେଶର ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ଯେପରି ରାଜନୀତିକ ଘଟଣା ଘଟିଛି, ତାହାକୁ ଦେଖି କେତେକ ରାଜନୀତିକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକ ଏହି ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି।
ବିଜେଡି – ବିଜେପି ସମ୍ପର୍କ: ସହଯୋଗରୁ ସଂଘର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (ବିଜେଡି) ଓ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି) ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଏକ ଦୀର୍ଘ ଇତିହାସ ରଖେ।
୧୯୯୭ ମସିହାରେ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ଗଠନ ହେଲା ପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଏହାର ନେତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଳୀୟ ରାଜନୀତି ଅଭିଜ୍ଞତା ବହୁତ କମ୍ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ରାଜନୀତିକ ଐତିହ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଭିନ୍ନ ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲା।
୨୦୦୦ ମସିହାରେ ଏହି ଦୁଇଦଳ ମିଶି ଓଡ଼ିଶାରେ ସରକାର ଗଠନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ବିଜେପି ଦେଶରେ ନିଜ ରାଜନୀତିକ ସ୍ଥିତି ବଢ଼ାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲା। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବିଜେଡି ଓ ବିଜେପି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ରାଜନୀତିକ ମେଣ୍ଟ ହୋଇଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ୨୦୦୯ରେ କନ୍ଧମାଳ ହିଂସା ପରେ ଦୁଇ ଦଳର ସମ୍ପର୍କ ଖରାପ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ମେଣ୍ଟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ସେଠାରୁ ବିଜେଡି ଓ ବିଜେପି ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଭାବେ ରାଜନୀତି କରୁଛନ୍ତି।
ତାହା ପରେ ୨୦୨୧୪ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଜେଡି ଏକାକୀ ଓଡ଼ିଶାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଳ ଭାବେ ରହିଆସିଛି। କିନ୍ତୁ ଶେଷ କିଛି ବର୍ଷରେ ରାଜ୍ୟରେ ବିଜେପିର ଉଦୟ ବିଜେଡି ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୋଇଉଠିଛି।
ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ଓ ନୂଆ ରାଜନୀତିକ ସମୀକରଣ
ବର୍ତ୍ତମାନର ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନକୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଯେପରି ଘଟଣାବଳୀ ଦେଖାଯାଉଛି, ତାହା ଆସନ୍ତା ଦିନର ରାଜନୀତିକ ସମୀକରଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
ବିଜେଡି ପକ୍ଷରୁ ଏକତରଫା ଭାବରେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଘୋଷଣା ହେବା ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ସହ ରାଜନୀତିକ ସମନ୍ୱୟ ଓ ମେଣ୍ଟ ହେଉଥିବାର ଚର୍ଚ୍ଚା ବିଜେପି ଶିବିରକୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଛି।
କେତେକ ରାଜନୀତିକ ମହଲର ମତ ହେଉଛି ଯେ ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ବିଜେପିକୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ରଣନୀତି ନେବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରିପାରେ।
ଅମିତ୍ ଶାହଙ୍କ ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତ: ସାଧାରଣ ଦର୍ଶନ କି ରାଜନୀତିକ ସଙ୍କେତ?
କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱରାଷ୍ଟ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ୍ ଶାହଙ୍କର ଗତ ଶୁକ୍ରବାର ଓ ଶନିବାର ଦୁଇ ଦିନିଆ ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତ ରାଜନୀତିକ ଭାବେ ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇଛି।
ସେ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେବା ସହ ରାଜ୍ୟର ରାଜନୀତିକ ପରିସ୍ଥିତି ନେଇ ନେତାମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିଥିବା କୁହାଯାଉଛି।
ବିଜେପିର ରଣନୀତିକାର ଭାବେ ପରିଚିତ ଅମିତ୍ ଶାହ ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ ଦଳୀୟ ସଂଗଠନକୁ ମଜବୁତ କରିବା ଓ ରାଜନୀତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନେଇଛନ୍ତି।
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ତାଙ୍କର ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତକୁ ନେଇ ଅନେକ ରାଜନୀତିକ ବିଶ୍ଳେଷକ ଏକ ନୂଆ ରଣନୀତିର ସଙ୍କେତ ବୋଲି ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ବିହାର ଉଦାହରଣ: ନୀତିଶ କୁମାରଙ୍କ ରାଜନୀତିକ ଗାଥା
ଦେଶର ରାଜନୀତିରେ ବିହାରର ଘଟଣାକୁ ଅନେକେ ଏକ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।
ନୀତିଶ କୁମାର ଅନେକଥର ବିଜେପି ସହିତ ମେଣ୍ଟ କରିଥିବା ସହ ଆଉ କେତେବେଳେ ସେହି ମେଣ୍ଟ ଛାଡ଼ିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ରାଜନୀତିକ ଚାଲକୁ ଅନେକେ “ପଲ୍ଟୁ ରାଜନୀତି” ବୋଲି କହନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ବିହାର ରାଜନୀତିରେ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ଦେଖାଇଦେଲା ଯେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ରାଜନୀତିକ ସମୀକରଣ ସମାନ ରହେନାହିଁ। ନୀତିଶଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ମୋହ ଜାଲରେ ଫଶାଇ ବିହାର ରାଜନୀତିରୁ ବିଜେପି ତାଙ୍କୁ ଆଉଟ କରି ଦେଇଛି।
ଯଦି ବିଜେପି ନୀତିଶ କୁମାରଙ୍କ ଭଳି ନେତାଙ୍କୁ ନିଜ ଜାଲରେ ଫଶାଇ ପାରୁଛି ନବୀନଙ୍କ ଭଳି ଜଣେ ପରାଜିତ ନେତାଙ୍କୁ ନିଜ ଜାଲରେ ପକାଇ ବିଜେଡିର ବିନାଶ କରିବା ପାଇଁ କେତେ ସମୟ ଲାଗିବ ବୋଲି ରାଜନୀତିକ ମହଲରେ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି।
କର୍ଣ୍ଣାଟକ ମଡେଲ୍: ୨୦୧୮ର ରାଜନୀତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ
କେବଳ ବିହାର ନୁହେଁ, ୨୦୧୮ରେ କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ଏକ ନାଟକୀୟ ରାଜନୀତିକ ପରିସ୍ଥିତି ଦେଖାଯାଇଥିଲା।
ସେତେବେଳେ କଂଗ୍ରେସ ଓ ଜେଡିଏସ୍ ମେଣ୍ଟ ସରକାର କ୍ଷମତାରେ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଶାସକ ଦଳର ୧୭ ଜଣ ବିଧାୟକ ଇସ୍ତଫା ଦେବା ପରେ ସରକାର ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଲା।
ଫ୍ଲୋର୍ ଟେଷ୍ଟ ପରେ ସେହି ସରକାର ପତନ ହେଲା ଏବଂ ବିଜେପି ନେତା ବି.ଏସ୍. ୟେଦିୟୁରପ୍ପା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ।
ଏହି ଘଟଣା ଦେଶର ରାଜନୀତିରେ ବହୁତ ଚର୍ଚ୍ଚା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।
ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଘଟଣା: ସିନ୍ଧିଆ ଫ୍ୟାକ୍ଟର
୨୦୨୦ରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ନାଟକୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥିଲା। ଜ୍ୟୋତିରାଦିତ୍ୟ ସିନ୍ଧିଆ କଂଗ୍ରେସ ଛାଡ଼ି ୨୨ ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କ ସହ ବିଜେପିରେ ଯୋଗଦେଲେ।
ଏହାର ପରିଣାମରେ କମଲନାଥଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ସରକାର ପତନ ହେଲା ଏବଂ ଶିବରାଜ ସିଂହ ଚୌହାନ ପୁଣିଥରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ।
ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜନୀତି: ସିନ୍ଦେଙ୍କ ବିଦ୍ରୋହ
୨୦୨୨ରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏକନାଥ ସିନ୍ଦେଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଶିବସେନା ଭିତରେ ବିଦ୍ରୋହ ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ବିଧାୟକମାନଙ୍କର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ସୁରତ ଏବଂ ପରେ ଗୌହାଟିକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଏହାର ପରିଣାମରେ ଉଦ୍ଧବ ଠାକରେଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ମହାବିକାଶ ଆଘାଡ଼ି ସରକାର ପତନ ହେଲା ଏବଂ ବିଜେପିର ସମର୍ଥନରେ ଏକନାଥ ସିନ୍ଦେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ।
ଗୋଆର ରାଜନୀତି: ନିର୍ବାଚନ ପରେ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି
ଗୋଆରେ ମଧ୍ୟ ବିଜେପି ନିର୍ବାଚନ ପରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି।
୨୦୧୯ରେ କଂଗ୍ରେସର ୧୫ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୧୦ଜଣ ବିଜେପିରେ ଯୋଗଦେଲେ। ୨୦୨୨ରେ ମଧ୍ୟ ଆଉ ୮ଜଣ ବିଧାୟକ ବିଜେପିରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ।
ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଉଦାହରଣ
ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ୨୦୧୬–୧୭ ମଧ୍ୟରେ ପେମା ଖାଣ୍ଡୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପ୍ରାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଳ ବିଜେପି ସହ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲା।
ମଣିପୁରରେ ମଧ୍ୟ ୨୦୧୭ରେ କଂଗ୍ରେସ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦଳ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବିଜେପି ମେଣ୍ଟ ଗଠନ କରି ସରକାର ଗଠନ କରିଥିଲା।
ଓଡ଼ିଶାରେ କି ସେହିପରି ରଣନୀତି?
ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣାକୁ ଦେଖି ଅନେକ ରାଜନୀତିକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକ ଏବେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି —ଓଡ଼ିଶାରେ କ’ଣ ସେହି ପରି ରଣନୀତି ଦେଖାଯିବ କି?
ବିଜେଡି ଏବେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦଳ ଭିତରେ ବ୍ୟାପକ ଅସନ୍ତୋଷ ରହିଥିବା ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି।
ଯଦି ଏହି ଅସନ୍ତୋଷ ବଢ଼ିଯାଏ, ତେବେ ରାଜ୍ୟର ରାଜନୀତିକ ସମୀକରଣ ଆସନ୍ତା ଦିନରେ ବଦଳି ଯାଇପାରେ। ଏହାର ଫାଇଦା ନେବାକୁ ବିଜେପି ଚେଷ୍ଠା କରୁଛି ବୋଲି ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି।
ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ
ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଓଡ଼ିଶାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଆସୁଛନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ରାଜନୀତିକ ପରିସ୍ଥିତି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ଦଳ ଭିତରେ ଏକତା ରଖିବା ଏବଂ ଶାସକ ଦଳ ବିଜେପିର ଚାଲକୁ ମୁକାବିଲା କରିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏବେ ବଡ଼ କାମ ହୋଇପାରେ।
ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଆସନ୍ତା ଦିନର ଦିଗ
ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି ଏବେ ଏକ ସଂକ୍ରାନ୍ତି କାଳ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି।
ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ, ଦଳୀୟ ସମୀକରଣ ଏବଂ ଜାତୀୟ ରାଜନୀତିର ପ୍ରଭାବ ମିଶି ଆସନ୍ତା ଦିନରେ ରାଜ୍ୟର ରାଜନୀତିକ ଚିତ୍ରକୁ ବଦଳାଇପାରେ।
“ଅପରେସନ ବିଜେଡି” ହୁଏତ ଆଜି ଏକ ଚର୍ଚ୍ଚା, କିନ୍ତୁ କାଲି ଏହା ବାସ୍ତବତା ହୋଇପାରେ। ଯଦି ବିଜେଡି ନିଜର ଘର ସଜାଡ଼ି ନ ପାରେ, ତେବେ ବିଜେପିର ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ଅଭିଯାନ ଓଡ଼ିଶାରୁ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳର ସ୍ଥିତିକୁ ସଙ୍କଟରେ ପକାଇପାରେ। ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ପାଇଁ ଏବେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେଉଛି ଦଳ ଭିତରେ ଏକତା ବଜାୟ ରଖିବା।
“ଅପରେସନ ବିଜେଡି” ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିବା ରାଜନୀତିକ ଚର୍ଚ୍ଚା କେତେଦୂର ସତ୍ୟ ହେବ, ତାହା ସମୟ ହିଁ କହିବ। କିନ୍ତୁ ଏକ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ—ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିରେ ଆସନ୍ତା କିଛି ମାସ ବହୁତ ରୋମାଞ୍ଚକ ଓ ନିର୍ଣାୟକ ହୋଇପାରେ।
ଓଡ଼ିଶାରେ କ’ଣ ବାସ୍ତବରେ ‘ଅପରେସନ ବିଜେଡି’ ସଫଳ ହେବ? ବିଜେପିର ଏହି ରଣନୀତି କଣ ଓଡ଼ିଶାର ଶାନ୍ତି ଓ ସ୍ଥିରତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ?
AlsoRead; https://purvapaksa.com/why-is-rahul-withdrawing-from-the-discussion/
ଚର୍ଚ୍ଚାରୁ ରାହୁଲଙ୍କ ପଛଘୁଞ୍ଚା କାହିଁକି? || Why is Rahul withdrawing from the discussion?
