ଓଡ଼ିଶାରେ ବଢ଼ୁଛି ନିଶା ବ୍ୟବହାର: ରାଜସ୍ୱ, ରାଜନୀତି ଓ ସମାଜର ମଧ୍ୟରେ ଅସୁବିଧାଜନକ ସତ୍ୟ
‘ଆମ ସଂକଳ୍ପ – ନିଶା ନୁହେଁ ଜୀବନ’—ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଏହି ସ୍ଲୋଗାନ ଦେଖିବାକୁ ଯେତେ ଆଶାଜନକ, ଆଜି ଉପଲବ୍ଧ ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ସେତେ ଅସୁବିଧାଜନକ । ଓଡ଼ିଶାରେ ପିଛିଲା ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧିରେ ମଦ ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟର ବ୍ୟବହାର ଯେ ହାରରେ ବଢ଼ିଛି, ତାହା କେବଳ ଏକ ସାମାଜିକ ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ- ଏହା ଏକ ଗଭୀର ରାଜନୈତିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ନୀତିଗତ ପ୍ରଶ୍ନ । ଏକ ପକ୍ଷରେ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାରେ ବଢ଼ୁଛି ନିଶା ବ୍ୟବହାର ମଦମୁକ୍ତ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଉଛି ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ସେହି ରାଜ୍ୟର ଅବକାରୀ ରାଜସ୍ୱ ନିଜେ ନିଶା ବ୍ୟବହାରର ବୃଦ୍ଧିକୁ ସ୍ୱୀକାର କରୁଛି ।
ରାଜସ୍ୱର ଗ୍ରାଫ୍: ନିଶାର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗତି
ସରକାରୀ ହିସାବ ଅନୁସାରେ ୨୦୨୪–୨୫ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଭାଟ୍ ସମେତ ଅବକାରୀ ରାଜସ୍ୱ ୧୧,୪୨୯ କୋଟି ଟଙ୍କାକୁ ଟପିଛି । ୨୦୨୦–୨୧ ବର୍ଷରେ ଯେଉଁଠି ଏହି ରାଶି ପ୍ରାୟ ୫,୪୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିଲା, ସେଠାରୁ ମାତ୍ର ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ଏହା ଦୁଇଗୁଣରୁ ଅଧିକ ବଢ଼ିଯିବା କୌଣସି ସାଧାରଣ ଘଟଣା ନୁହେଁ । ଆଉ ଯଦି ଆମେ ୨୦୦୦–୦୧ ବର୍ଷକୁ ଦେଖିବା, ସେତେବେଳେ ଅବକାରୀ ରାଜସ୍ୱ ୧୫୦ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ କମ୍ ଥିଲା । ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ନିଜେ ନିଜେ କଥା କହୁଛନ୍ତି- ଗତ ୨୫ ବର୍ଷରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ମଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟର ବ୍ୟବହାର ଅପୂର୍ବ ଭାବେ ବଢ଼ିଛି।
ଲିଟରରେ ଗଣନା: ବୋତଲ ପଛରେ ଥିବା ସତ୍ୟ
ରାଜସ୍ୱର ସଂଖ୍ୟା ପଛରେ ଥିବା ଲିଟରର ତଥ୍ୟ ଆହୁରି ଚିନ୍ତାଜନକ। ୨୦୨୦–୨୧ ବର୍ଷରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ୨୦ କୋଟି ଲିଟରରୁ ଅଧିକ ମଦ- ଭାରତ ତିଆରି ବିଦେଶୀ ମଦ, ବିଅର, ଦେଶୀ ମଦ ଓ ବାହାର ଭାଟି ମଦ- ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ଦୋକାନ ମାଧ୍ୟମରେ ବିକ୍ରି ହୋଇଥିଲା। ମାତ୍ର ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପରେ, ୨୦୨୪–୨୫ରେ ଏହି ପରିମାଣ ୪୦ କୋଟି ଲିଟରରୁ ଅଧିକକୁ ପହଞ୍ଚିଛି। ଅର୍ଥାତ୍, ପ୍ରତି ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ମଦ ବ୍ୟବହାର ପ୍ରାୟ ଦୁଇଗୁଣ।
ବିଦେଶୀ ମଦ: ରୁଚିର ପରିବର୍ତ୍ତନ
ଭାରତ ତିଆରି ବିଦେଶୀ ମଦର ତଥ୍ୟ ଦେଖିଲେ ଓଡ଼ିଶାର ମଦ ପିଇବାର ରୁଚି କିପରି ବଦଳୁଛି ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ। ୨୦୨୦–୨୧ରେ ୫ କୋଟି ୪୩ ଲକ୍ଷ ଲିଟର ଭାରତ ତିଆରି ବିଦେଶୀ ମଦ ବିକ୍ରି ହୋଇଥିଲା। ୨୦୨୪–୨୫ରେ ଏହା ୮ କୋଟି ୪୦ ଲକ୍ଷ ଲିଟରକୁ ଟପିଛି। ଏହାମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୬୪ ଲକ୍ଷ ଲିଟର ମଦ ରାଜ୍ୟ ବାହାରୁ ଆମଦାନି କରାଯାଇଛି। ଏହି ତଥ୍ୟ କହୁଛି ଯେ ଓଡ଼ିଶା କେବଳ ନିଜ ରାଜ୍ୟର ମଦ ଉପରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ବାହାର ରାଜ୍ୟର ମଦ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆସକ୍ତ ହେଉଛି।
ବିଅର ବିସ୍ଫୋରଣ: ଯୁବ ପିଢ଼ିର ପସନ୍ଦ?
ଯଦି କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଶ୍ରେଣୀ ସବୁଠାରୁ ତୀବ୍ର ବୃଦ୍ଧି ଦେଖାଇଛି, ସେହିଟା ହେଉଛି ବିଅର। ୨୦୨୦–୨୧ରେ ଯେଉଁଠି ୪ କୋଟି ୭୧ ଲକ୍ଷ ଲିଟର ବିଅର ବିକ୍ରି ହୋଇଥିଲା, ୨୦୨୪–୨୫ରେ ସେହି ପରିମାଣ ୧୬ କୋଟି ୭୮ ଲକ୍ଷ ଲିଟରକୁ ପହଞ୍ଚିଛି- ପ୍ରାୟ ଚାରିଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି। ଏଥିରୁ ପ୍ରାୟ ୨ କୋଟି ୪୬ ଲକ୍ଷ ଲିଟର ବିଅର ରାଜ୍ୟ ବାହାରୁ ଆମଦାନି ହୋଇଛି । ଏହା ଯୁବପିଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ‘ହାଲୁକା ନିଶା’ ବୋଲି ଧରାଯାଉଥିବା ବିଅର ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ବଢ଼ୁଥିବାର ସୂଚନା ଦେଉଛି।
ଦେଶୀ ଓ ବାହାର ଭାଟି ମଦ: ଗ୍ରାମୀଣ ସତ୍ୟ
ଓଡ଼ିଶାର ନିଶା କାହାଣୀ କେବଳ ସହର କେନ୍ଦ୍ରିକ ନୁହେଁ। ଦେଶୀ ମଦ ଓ ବାହାର ଭାଟି ମଦର ସଂଖ୍ୟା ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ। ୨୦୨୦–୨୧ରେ ୮୨ ଲକ୍ଷ ୫୩ ହଜାର ଲିଟର ଦେଶୀ ମଦ ବିକ୍ରି ହୋଇଥିବାବେଳେ, ୨୦୨୪–୨୫ରେ ଏହା ୧ କୋଟି ୮୩ ଲକ୍ଷ ୨୮ ହଜାର ଲିଟରକୁ ବଢ଼ିଛି। ସେହିପରି ବାହାର ଭାଟି ମଦ ୨୦୨୦–୨୧ରେ ୯ କୋଟି ୯ ଲକ୍ଷ ଲିଟର ଥିବାବେଳେ, ୨୦୨୪–୨୫ରେ ପ୍ରାୟ ୧୩ କୋଟି ୧୫ ଲକ୍ଷ ଲିଟରକୁ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହା ଗ୍ରାମୀଣ ଓ ଗରିବ ସମାଜରେ ନିଶା କିପରି ଦୃଢ଼ ହେଉଛି, ତାହାର ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରମାଣ।
ନକଲି ଓ ଚୋରା ନିଶା: ସରକାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଫାଟ
ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ଦିଗ ହେଉଛି- ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ଦୋକାନରୁ ମଧ୍ୟ ନକଲି ମଦ ଧରାପଡ଼ୁଥିବା ଖବର। ଅବକାରୀ ଓ ପୁଲିସ ଚଢ଼ଉରେ କେବଳ ଚୋରା ମଦ ନୁହେଁ, ବରଂ ଚରସ, ବ୍ରାଉନ୍ ସୁଗାର, ହେରୋଇନ୍ ଓ ଗଞ୍ଜେଇ ଭଳି ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଜବତ ହେଉଛି। ଏହା ପ୍ରମାଣ କରୁଛି ଯେ ନିଶାର ଅର୍ଥନୀତି କେବଳ ମଦରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଅପରାଧୀ ନେଟୱାର୍କର ଅଂଶ।
ମଦମୁକ୍ତ ଓଡ଼ିଶା: ସ୍ଲୋଗାନ କି ସଂକଳ୍ପ?
ବିଜେପି ଗତ ନିର୍ବାଚନ ବେଳେ ୨୦୨୯ ସୁଦ୍ଧା ଓଡ଼ିଶାକୁ ମଦମୁକ୍ତ କରିବାର ସଂକଳ୍ପ ନେଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଆଜି ଯେଉଁ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଏହି ସଂକଳ୍ପକୁ ପ୍ରଶ୍ନର ସମ୍ମୁଖୀନ କରୁଛି। ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟର ଆୟର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଅବକାରୀ ରାଜସ୍ୱ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛି, ସେଠି ମଦମୁକ୍ତ ରାଜ୍ୟ କିପରି ସମ୍ଭବ?
ସମାଜିକ ପରିଣାମ: ଘର ଭାଙ୍ଗୁଛି, ଭବିଷ୍ୟତ ଧୁସର
ନିଶାର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ସରକାରୀ ଖାତାରେ ନୁହେଁ, ଘରେ ଘରେ ଅନୁଭବ ହେଉଛି। ଘରୋଇ ହିଂସା, ଦୁର୍ଘଟଣା, ଆର୍ଥିକ ଦୁରବସ୍ଥା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା- ସବୁଠି ନିଶାର ଛାୟା। ଯୁବପିଢ଼ି ଯେତେ ଅଧିକ ନିଶାରେ ଜଡ଼ିବ, ସେତେ ଅଧିକ ରାଜ୍ୟର ଭବିଷ୍ୟତ ଧୁସର ହେବ।
ନୀତିର ପ୍ରଶ୍ନ: ରାଜସ୍ୱ ବନାମ ଦାୟିତ୍ୱ
ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଆଜି ଏକ ନୀତିଗତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ। ଏକ ପକ୍ଷରେ ରାଜସ୍ୱ ଆବଶ୍ୟକ, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ସମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱ। ଯଦି ନିଶାର ଆୟ ଉପରେ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଥନୀତି ଚାଲିବ, ତେବେ ମଦମୁକ୍ତ ଓଡ଼ିଶା କେବଳ ଏକ ରାଜନୈତିକ ସ୍ଲୋଗାନ ହୋଇ ରହିଯିବ।
ସତ୍ୟ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି
ଓଡ଼ିଶାରେ ବଢ଼ୁଥିବା ନିଶା ବ୍ୟବହାର ଏକ ଆଇନଗତ କିମ୍ବା ପ୍ରଶାସନିକ ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ସାମୁହିକ ସତ୍ୟ। ସରକାର, ସମାଜ ଓ ରାଜନୀତି-ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ସତ୍ୟ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ନଚେତ୍, ରାଜସ୍ୱର ଆଲୋକରେ ଆମେ ଏକ ନିଶାଗ୍ରସ୍ତ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଅନ୍ଧାରରେ ଠେଲିଦେବା।
also read https://purvapaksa.com/west-jharkhand-in-bjds-legacy/
West Jharkhand in BJD’s legacy ।। ବିଜେଡି ଉତ୍ତରାଧିକାରୀରେ ପଶ୍ଚିମଝଡ଼
