୨୦୨୬ ଜୁନ୍ ମାସରେ ଦେଶର ୧୦ଟି ରାଜ୍ୟରୁ ୨୪ଟି ରାଜ୍ୟସଭା ଆସନ ଖାଲି ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ନିର୍ବାଚନ କେବଳ ସଂସଦରେ ସଂଖ୍ୟାବଳ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଜେପି ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ NDA ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ସଦନ ଅର୍ଥାତ୍ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା (ମାଜିକ୍ ନମ୍ବର ୧୨୩) ପାର୍ କରିବାର ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସୁଯୋଗ। ଅନ୍ୟପଟେ, କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ‘ଇଣ୍ଡି’ ମେଣ୍ଟ ପାଇଁ ନିଜର ଆସନ ବଞ୍ଚାଇବା ସହ ଭିତରର ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକୁ ରୋକିବା ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ପାଲଟିଛି।
ଏହି ୨୪ଟି ଆସନରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ କାହା ପାଖରେ କେତେ ରହିଛି? ଏହି ୨୪ଟି ଆସନ ମଧ୍ୟରୁ ୧୨ଟି ବିଜେପି ପାଖରେ ଏବଂ ୨ଟି ତାର ସହଯୋଗୀ ଦଳ ପାଖରେ ଅଛି। ବାକି ୧୦ଟି ଆସନ ବିରୋଧୀ ଦଳ ପାଖରେ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ବିଜେପି ପୁରା ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି।
ଏକ ଗଣିତ ବୁଝିବା—ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ବିଧାୟକମାନେ ଭୋଟ୍ ଦିଅନ୍ତି। ଏହାର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫର୍ମୁଲା ଥାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯଦି କୌଣସି ରାଜ୍ୟରେ ୨୦୦ ବିଧାନସଭା ଆସନ ଅଛି ଏବଂ ୩ଟି ରାଜ୍ୟସଭା ଆସନ ପାଇଁ ଭୋଟ୍ ହେବ, ତେବେ ସେଠାରେ ଫର୍ମୁଲା ହେଉଛି [ମୋଟ ବିଧାୟକ / (ଖାଲି ଆସନ + ୧)] + ୧। ଅର୍ଥାତ୍ [୨୦୦ / (୩+୧)] + ୧ = ୫୧ ଭୋଟ୍ ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ଦରକାର ହେବ।
ରାଜ୍ୟର ଗଣିତ ଏବଂ ସେଠାକାର ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ
୧. ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ (୩ଟି ଆସନ)
ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ମୋଟ ୨୩୦ଟି ବିଧାନସଭା ଆସନ ରହିଛି। ଏଠାରେ ଜଣେ ରାଜ୍ୟସଭା ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୫୯ଟି ଭୋଟ୍ ଆବଶ୍ୟକ। ଏଠାରେ ବିଜେପିର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଜର୍ଜ କୁରିଅନ୍, ସୁମେର ସିଂହ ସୋଲାଙ୍କି ଏବଂ କଂଗ୍ରେସର ବରିଷ୍ଠ ନେତା ଦିଗବିଜୟ ସିଂହଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଶେଷ ହେଉଛି।
• ସଂଖ୍ୟାବଳ: ବିଜେପି ପାଖରେ ୧୬୩ ଜଣ ବିଧାୟକ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ପାଖରେ ୬୨ ଜଣ ଅଛନ୍ତି।
• ସମୀକରଣ: ବିଜେପି ନିଜ ସଂଖ୍ୟାବଳରେ ୨ଟି ଆସନ ସହଜରେ ଜିତିଯିବ ଏବଂ ତା’ ପାଖରେ ଆହୁରି ୪୬ଟି
ବଳକା (Surplus) ଭୋଟ୍ ରହିବ। କଂଗ୍ରେସ ପାଖରେ ୬୨ଟି ଭୋଟ୍ ଥିବାରୁ ସେ ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଆସନ ଜିତିପାରିବ।
• ରୋଚକ ମୋଡ଼: ବିଜେପି ଯଦି ତୃତୀୟ ଆସନ ଜିତିବାକୁ ଚାହେଁ, ତେବେ ତାକୁ ଆହୁରି ୧୩ଟି ଅଧିକ ଭୋଟ୍ ଦରକାର। ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ କଂଗ୍ରେସରେ କମଲନାଥ ଏବଂ ଦିଗବିଜୟ ସିଂହଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ ଲଢ଼େଇ ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି। ଯଦି କଂଗ୍ରେସ ହାଇକମାଣ୍ଡ ଦିଗବିଜୟ ସିଂହଙ୍କୁ ପୁଣି ପ୍ରାର୍ଥୀ କରନ୍ତି, ତେବେ କମଲନାଥ ଗୋଷ୍ଠୀର ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବିଧାୟକମାନେ ବିଦ୍ରୋହ କରି କ୍ରସ୍-ଭୋଟିଂ (Cross-voting) କରିବାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ଏଡ଼ାଇ ଦିଆଯାଇନପାରେ।
୨. ରାଜସ୍ଥାନ (୩ଟି ଆସନ)
ରାଜସ୍ଥାନରେ ୨୦୦ଟି ବିଧାନସଭା ଆସନ ଅଛି ଏବଂ ଜିତିବା ପାଇଁ ୫୧ଟି ଭୋଟ୍ ଆବଶ୍ୟକ। ଏଠାରେ ବିଜେପିର ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଗେହଲଟ୍, କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ରବନୀତ ସିଂହ ବିଟ୍ଟୁ ଏବଂ କଂଗ୍ରେସର ନୀରଜ ଡାଙ୍ଗୀ ଅବସର ନେଉଛନ୍ତି।
• ସଂଖ୍ୟାବଳ: ବିଜେପି ପାଖରେ ୧୧୫ ଜଣ ବିଧାୟକ (ସହ ନିର୍ଦ୍ଦଳୀୟ ସମର୍ଥନ) ଅଛନ୍ତି ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ପାଖରେ ୬୭ ଜଣ ଅଛନ୍ତି।
• ସମୀକରଣ: ବିଜେପି ୨ଟି ଆସନ (୧୦୨ ଭୋଟ୍) ସହଜରେ ଜିତିବ ଏବଂ ତା’ ପାଖରେ ୧୩ଟି ଅଧିକ ଭୋଟ୍ ରହିବ। କଂଗ୍ରେସ ଗୋଟିଏ ଆସନ ସହଜରେ ଜିତିବ ଏବଂ ୧୬ଟି ଭୋଟ୍ ବଳକା ରହିବ।
• ରାଜନୈତିକ ଚର୍ଚ୍ଚା: ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି କି ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଅଶୋକ ଗେହଲଟ୍ ଏବେ ରାଜ୍ୟସଭା ମାଧ୍ୟମରେ ଦିଲ୍ଲୀ ରାଜନୀତିକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସଚିନ ପାଇଲଟ୍ ଗୋଷ୍ଠୀ ଏହାକୁ ବିରୋଧ କରିପାରନ୍ତି। ଯଦି ଗେହଲଟ୍ଙ୍କ ନାଁରେ ଅସନ୍ତୋଷ ବଢ଼େ, ତେବେ କ୍ରସ୍-ଭୋଟିଂର ସାମାନ୍ୟ ଆଶଙ୍କା ରହିଛି, ହେଲେ ସିଟ୍ ସଂଖ୍ୟା ୨-୧ ରେ ରହିବା ପ୍ରାୟ ନିଶ୍ଚିତ।
୩. କର୍ଣ୍ଣାଟକ (୪ଟି ଆସନ)—ବିଜେପିକୁ ବଡ଼ ଝଟକା
କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ୨୨୪ଟି ଆସନ ରହିଛି ଏବଂ ଜଣକୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ୪୫ଟି ଭୋଟ୍ ଦରକାର। ଏଠାରେ କଂଗ୍ରେସ ସଭାପତି ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ଖଡ଼ଗେ, ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏଚ୍.ଡି. ଦେବଗୌଡ଼ା (JDS), ଏବଂ ବିଜେପିର ଦୁଇଜଣ ସାଂସଦ ଅବସର ନେଉଛନ୍ତି।
• ସଂଖ୍ୟାବଳ: ଶାସକ କଂଗ୍ରେସ ପାଖରେ ୧୩୫ ଜଣ ବିଧାୟକ ଅଛନ୍ତି। ବିଜେପି (୬୬) ଏବଂ JDS (୧୯) ମିଶି ମୋଟ ୮୫ ଜଣ ଅଛନ୍ତି।
• ସମୀକରଣ: କଂଗ୍ରେସ ନିଜର ୧୩୫ ବିଧାୟକଙ୍କ ବଳରେ ୩ଟି ଆସନ ସହଜରେ ଜିତିଯିବ। କିନ୍ତୁ ବିଜେପି-JDS ମେଣ୍ଟ ପାଖରେ ମାତ୍ର ୮୫ଟି ଭୋଟ୍ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ଆସନ ଜିତିପାରିବେ। ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିତୀୟ ଆସନ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆହୁରି ୪୦ଟି ଭୋଟ୍ ଦରକାର, ଯାହା ଅସମ୍ଭବ।
• ଫଳାଫଳ: ଏଠାରେ କଂଗ୍ରେସକୁ ସିଧାସଳଖ ୨ଟି ଆସନର ଫାଇଦା ହେବ ଏବଂ ବିଜେପି-JDS ମେଣ୍ଟକୁ ନିଜର ୨ଟି ଆସନ ହରାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ। ୯୦ ବର୍ଷୀୟ ଦେବଗୌଡ଼ାଙ୍କୁ ବିଜେପି ପୁଣି ପଠାଇବ କି ନାହିଁ, ତାହା ଦେଖିବାକୁ ବାକି ରହିଲା।
୪. ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ (୪ଟି ଆସନ)—YSRCP ପୁରା ସାଫ୍!
ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରେ ୧୭୫ଟି ଆସନ ଅଛି ଏବଂ ଜିତିବା ପାଇଁ ୩ ୬ଟି ଭୋଟ୍ ଆବଶ୍ୟକ। ଏଠାରେ ଖାଲି ହେଉଥିବା ୪ଟି ଆସନରୁ ୩ଟି YSRCP (ଜଗନ ମୋହନ ରେଡ୍ଡୀ) ଏବଂ ଗୋଟିଏ TDP ପାଖରେ ଅଛି।
• ସଂଖ୍ୟାବଳ: ୨୦୨୪ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପରେ ଏଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରବାବୁ ନାଇଡୁଙ୍କ ମେଣ୍ଟ (TDP-୧୩୫, ଜନସେନା-୨୧, ବିଜେପି-୮) ପାଖରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବହୁମତ ଅଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ଜଗନ ମୋହନଙ୍କ YSRCP ମାତ୍ର ୧୧ଟି ଆସନରେ ସିମିଟି ଯାଇଛି।
• ସମୀକରଣ: ଜଗନଙ୍କ ଦଳ ପାଖରେ ମାତ୍ର ୧୧ ଜଣ ବିଧାୟକ ଥିବାରୁ ସେ ଗୋଟିଏ ହେଲେ ବି ଆସନ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ୪ଟି ଯାକ ଆସନ ଏବେ ଏନଡିଏ (NDA) ଖାତାକୁ ଯିବ। YSRCP କୁ ସିଧାସଳଖ ୩ଟି ଆସନର ବଡ଼ ନୁକସାନ ସହିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
୫. ଗୁଜରାଟ (୪ଟି ଆସନ)—ବିଜେପିର କ୍ଲିନ୍ ସୁଇପ୍
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଏବଂ ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହଙ୍କ ଗୃହ ରାଜ୍ୟ ଗୁଜରାଟରେ ୧୮୨ଟି ଆସନ ଅଛି। ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ଆସନ ପାଇଁ ୩୮ଟି ଭୋଟ୍ ଆବଶ୍ୟକ।
• ସଂଖ୍ୟାବଳ: ବିଜେପି ପାଖରେ ୧୫୬ ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବହୁମତ ରହିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ୪ଟି ଆସନରୁ ୩ଟି ବିଜେପି ଏବଂ ଗୋଟିଏ କଂଗ୍ରେସ (ଶକ୍ତି ସିଂହ ଗୋହିଲ) ପାଖରେ ଅଛି।
• ସମୀକରଣ: ବିଜେପି ନିଜ ସଂଖ୍ୟାବଳ ଆଧାରରେ ୪ଟି ଯାକ ଆସନ ଆରାମରେ ଜିତିନେବ। ଏହାର ଅର୍ଥ କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ କଂଗ୍ରେସ ଯେଉଁ ଫାଇଦା ପାଇଥିଲା, ଗୁଜରାଟରେ ତାକୁ ଗୋଟିଏ ଆସନ ହରାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ବିଜେପିକୁ ଗୋଟିଏ ଆସନର ଲାଭ ମିଳିବ।
୬. ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ (୨ଟି ଆସନ)
ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରେ ୮୧ଟି ଆସନ ଅଛି ଏବଂ ଜିତିବା ପାଇଁ ୨୮ଟି ଭୋଟ୍ ଦରକାର। ଏଠାରେ ବିଜେପିର ଦୀପକ ପ୍ରକାଶ ଏବଂ JMM ର ସ୍ୱର୍ଗତ ଶିବୁ ସୋରେନଙ୍କ ଆସନ ଖାଲି ହେଉଛି।
• ସଂଖ୍ୟାବଳ: ଶାସକ ମହାମେଣ୍ଟ (JMM-୩୪, କଂଗ୍ରେସ-୧୬, RJD-୪, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ) ପାଖରେ ୫୬ ଜଣ ବିଧାୟକ ଅଛନ୍ତି। ବିଜେପି ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ NDA ପାଖରେ ମାତ୍ର ୨୪ ଜଣ ବିଧାୟକ ଅଛନ୍ତି।
• ସମୀକରଣ: ଜିତିବା ପାଇଁ ୨୮ ଭୋଟ୍ ଦରକାର ଥିବାବେଳେ ମହାମେଣ୍ଟ ୨ଟି ଯାକ ଆସନ ଜିତିବା ସ୍ଥିତିରେ ଅଛି। ବିଜେପି ପାଖରେ ମାତ୍ର ୨୪ ଭୋଟ୍ ଥିବାରୁ ସେ ନିଜର ଦ୍ୱିତୀୟ ଆସନ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦଳୀୟ ବା ଅନ୍ୟ ବିଧାୟକଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଖୁବ୍ କଷ୍ଟକର।
ପୂର୍ବୋତ୍ତର ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥିତି (୪ଟି ଆସନ)
ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ମଣିପୁର, ମେଘାଳୟ ଏବଂ ମିଜୋରାମରୁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ଆସନ ଖାଲି ହେଉଛି। ଏଠାରେ ସଂଖ୍ୟା ଗଣିତ ପୁରା ସ୍ପଷ୍ଟ:
• ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଓ ମଣିପୁର: ବିଜେପି ପାଖରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ବହୁମତ ଥିବାରୁ ଏହି ଦୁଇଟି ଯାକ ଆସନ ବିଜେପି ପାଖରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ।
• ମେଘାଳୟ: ଏଠାରେ NPP (National People’s Party) ର ସାଂସଦ ଅଛନ୍ତି। NPP ହେଉଛି NDA ର ସହଯୋଗୀ, ତେଣୁ ଏହି ଆସନ ମଧ୍ୟ NDA ଖାତାକୁ ଯିବ।
• ମିଜୋରାମ (ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ): ଏଠାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ MNF (Mizo National Front) ର ସାଂସଦ ଅଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ନୂଆ ସରକାର ଗଠନ କରିଥିବା ZPM (Zoram People’s Movement) ପାଖରେ ୪୦ରୁ ୨୭ଟି ଆସନ ଅଛି। ତେଣୁ ଏହି ଆସନଟି ZPM ଖାତାକୁ ଯିବ ଏବଂ ଇତିହାସରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ZPM ସଂସଦରେ ନିଜର ଉପସ୍ଥିତି ଜାହିର କରିବ।
ତେବେ ସମଗ୍ର ଦେଶର ଏହି ୨୪ଟି ଆସନର ଗଣିତକୁ ଯଦି ଆମେ ଦେଖିବା, ତେବେ ଏହି ନିର୍ବାଚନ ପରେ କେନ୍ଦ୍ରରେ କ୍ଷମତାସୀନ ବିଜେପି ଏବଂ NDA ରାଜ୍ୟସଭାରେ ବହୁମତର ସଂଖ୍ୟା ୧୨୩ କୁ ପାର୍ କରିବା ପ୍ରାୟ ନିଶ୍ଚିତ ମନେହେଉଛି। ଏହା ହେଲେ ମୋଦୀ ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସଦରେ ଯେକୌଣସି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଲ୍ ପାସ୍ କରାଇବା ଆହୁରି ସହଜ ହୋଇଯିବ।
କିନ୍ତୁ ଏହି ନିର୍ବାଚନର ସବୁଠାରୁ ରୋଚକ ଦିଗ ହେବ କଂଗ୍ରେସର ଭିତର ମାହୋଲ। ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ଆସିଲେ ହିଁ କଂଗ୍ରେସ ଭିତରେ ଥିବା ଗୋଷ୍ଠୀ କନ୍ଦଳ ଏବଂ କ୍ରସ୍-ଭୋଟିଂର ଭୟ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଥାଏ। ଅଶୋକ ଗେହଲଟ୍, ଦିଗବିଜୟ ସିଂହଙ୍କ ଭଳି ବଡ଼ ଚେହେରାମାନଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ କଣ ହେବ ଏବଂ ବିଜେପି କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ କଂଗ୍ରେସର ଭୋଟ୍ ଭାଙ୍ଗିବାରେ ସଫଳ ହେବ, ତାହା ଦେଖିବା ବେଶ୍ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହେବ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/odishas-soil-indias-strength-china-and-pakistans-time/
