ଆପଣ କେବେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ନଟରାଜ ମୁଦ୍ରାକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଛନ୍ତି କି? ନଟରାଜ ମୁଦ୍ରାରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ନୃତ୍ୟ ରୂପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ପାଦ ତଳେ ଏକ ବାମନ ଆକାରର ଦୈତ୍ୟକୁ ଚାପି ରଖିଛନ୍ତି। ତେବେ ଶିବଙ୍କ ପାଦତଳେ ଚାପି ହୋଇ ରହିଥିବା ବାମନ ଦୈତ୍ୟ କିଏ ?
ଏହା ପଛରେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୋଚକ କାହାଣୀ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ଆମେ ଆଗକୁ କହିବୁ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଜାଣି ରଖନ୍ତୁ ଯେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କର “ନଟରାଜ” ରୂପ କେତେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ରୂପରେ ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି—ଏକ ପବିତ୍ର ଏବଂ ସୃଜନାତ୍ମକ ବିନାଶର ନୃତ୍ୟ। ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କର ନଟରାଜ ପ୍ରତିମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷାଗାର ଷ୍ଟେର୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଶିବଙ୍କ ଡାହାଣ ପାଦ ତଳେ ଏକ ବାମନ ଆକାରର ପ୍ରାଣୀ ଚାପି ହୋଇଛି, ଯାହାର ନାମ “ଅପସ୍ମାର”। ଏହା କେବଳ ଏକ ଶାରୀରିକ ଚିତ୍ରଣ ନୁହେଁ, ବରଂ ଗଭୀର ଦାର୍ଶନିକ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅର୍ଥରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ପ୍ରତୀକ।
ନଟରାଜ ମାନେ ନୃତ୍ୟର ରାଜା
ନଟରାଜକୁ “ନୃତ୍ୟର ରାଜା” ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଶୈଳୀ, ବିଶେଷକରି ଭରତନାଟ୍ୟମରେ, ନଟରାଜ ମୁଦ୍ରାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ୱ ରହିଛି। ଭାରତ ସରକାର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂଗଠନ ନଟରାଜ ପ୍ରତିମାଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରମୁଖ ସଂସ୍ଥାନ ଏବଂ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଉପହାର ସ୍ୱରୂପ ଦେଇ ଆସୁଛନ୍ତି। ନଟରାଜ ପ୍ରତିମା ଭାରତୀୟ ମୂର୍ତ୍ତିକଳାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦାହରଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହା ଚୋଳ ଯୁଗରେ କାଂସ୍ୟ ଧାତୁରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା।
ଅପସ୍ମାର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ବରଦାନ ପାଇଥିଲା
ଏବେ ଜାଣନ୍ତୁ ଅପସ୍ମାର ଦାନବର କାହାଣୀ। ପୁରାଣ ଅନୁଯାୟୀ, ଅପସ୍ମାର ଏକ ରାକ୍ଷସ ବା ଅସୁର, ଯିଏ ଅଜ୍ଞାନ, ଅହଙ୍କାର ଏବଂ ଭ୍ରମର ପ୍ରତୀକ। ଏହା ଏପରି ଶକ୍ତି ଯାହା ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବିବେକକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଅପସ୍ମାର କଠୋର ତପସ୍ୟା କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ବରଦାନ ପାଇଥିଲା ଯେ ତାକୁ କୌଣସି ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ ମାରି ପାରିବ ନାହିଁ।
ସେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ହଇରାଣ କଲା
ଏହି ବରଦାନ ପାଇବା ପରେ ସେ ଅହଙ୍କାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ସେ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ସାଧକମାନଙ୍କୁ ହଇରାଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲା। ତା’ର ପ୍ରଭାବ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା ଯେ ସେ ଲୋକଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଓ ବିବେକକୁ ଗ୍ରାସ କରୁଥିଲା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପାପ, ମୋହ ଓ ଅଜ୍ଞାନର ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇ ପଡ଼ୁଥିଲେ।
ଶିବ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ
ଦେବତାମାନେ ତାହାର ଏହି ଶକ୍ତିରୁ ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲେ। ତେବେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଓ ପରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବରଦାନ ତାକୁ ମାରିବାର ଅନୁମତି ଦେଉ ନଥିଲା, ତେଣୁ ଶିବ ତାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ବଦଳରେ “ନିୟନ୍ତ୍ରଣ”ରେ ଆଣିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ।
ଚିଦମ୍ବରମରେ ହେଲା ଶିବଙ୍କ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ
ଭଗବାନ ଶିବ ତାମିଲନାଡୁର ଚିଦମ୍ବରମରେ ଅବସ୍ଥିତ ଆକାଶ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ନିଜର ମଞ୍ଚ କରି ନଟରାଜ ରୂପରେ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ଏହି ନୃତ୍ୟ କୌଣସି ସାଧାରଣ ନୃତ୍ୟ ନଥିଲା, ବରଂ ଏହା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶକ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି, ସଂହାର ଏବଂ ପୁନର୍ଜନ୍ମର ଯୋଗ ଥିଲା। ଏଥିରେ ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର କ୍ରିୟା ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସୃଷ୍ଟି, ସଂରକ୍ଷଣ, ସଂହାର, ତିରୋଭାବ (ଭ୍ରମ), ଚେତନା ସବୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା।
ଅପସ୍ମାର ଶିବଙ୍କ ନୃତ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା
ଯେପରି ଶିବଙ୍କ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ତୀବ୍ର ହେଲା, ଅପସ୍ମାର ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଗଲା। ସେ ଜାଣିଶୁଣି ଶିବଙ୍କ ଅବମାନନା କରି ମଞ୍ଚର ମଝିକୁ ଆସିଗଲା। ତେବେ ଶିବ ନିଜର ଗୋଟିଏ ପାଦ ଉଠାଇ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ ତାକୁ ନିଜ ଡାହାଣ ପାଦ ତଳେ ଚାପି ଦେଲେ।
ଶିବ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ ତାକୁ ଚାପି ଦେଲେ
ଶିବ ଅପସ୍ମାରକୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ତାକୁ ନିଜ ପାଦ ତଳେ ଚାପି ଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ଶିବ ଏପରି କାହିଁକି କଲେ? କାରଣ ଅଜ୍ଞାନ ରୂପୀ ଅପସ୍ମାରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ କରାଯାଇ ପାରୁ ନଥିଲା। ତାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବରଦାନ ମିଳିଥିଲା। ଜୀବନର ଏକ ସତ୍ୟ ଏହା ମଧ୍ୟ ଯେ ଯଦି ଅଜ୍ଞାନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଜ୍ଞାନର ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସନ୍ଦର୍ଭ ରହିବ ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ସେହି ସମୟଠାରୁ ଭଗବାନ ଶିବ ତାକୁ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ନିଜ ପାଦ ତଳେ ଚାପି ରଖିଛନ୍ତି, ସେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଅଛି ଏବଂ ଜୀବିତ ମଧ୍ୟ। ଅପସ୍ମାରକୁ ନ ମାରି କେବଳ ଚାପି ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ କୃର ନୁହଁନ୍ତି ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା।
ଚିଦମ୍ବରମ ମନ୍ଦିରରେ ନଟରାଜ ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରତିମା
ତାମିଲନାଡୁର ଚିଦମ୍ବରମ ମନ୍ଦିରରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ନଟରାଜ ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଲୋକେ ଏହାର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହା ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ (କ୍ରିଷ୍ଟାଲ) କ୍ୱାର୍ଟଜରେ ନିର୍ମିତ। ତାମିଲରେ ଏହାକୁ “ସ୍ପଦିକା ଲିଙ୍ଗମ” କୁହାଯାଏ। ଏହି ପ୍ରତିମା ପ୍ରାୟ ୩ ଫୁଟ (୯୦ ସେ.ମି.) ଉଚ୍ଚ। ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ “ଚିଦମ୍ବରମ ରହସ୍ୟ” ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏଠାରେ ଶିବ “ଆକାଶ ଲିଙ୍ଗମ” (ନିରାକାର ରୂପ) ରୂପେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି।
Also Read https://purvapaksa.com/jagdeep-dhankar-rejected-ias-chance/
Jagdeep Dhankar Rejected IAS Chance।। ଆଇଏଏସ ଚାକିରୀରେ ଯୋଗ ଦେଇନଥିଲେ ଧନଖଡ଼
