ଭାରତର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’କୁ ନେଇ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଗୁଜବ ଓ ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ। ନିକଟରେ ବରିଷ୍ଠ ଅଭିନେତା ମୁକେଶ ଖାନ୍ନା ଏକ ବକ୍ତବ୍ୟରେ ଦାବି କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ବ୍ରିଟିଶ ରାଣୀ ଏଲିଜାବେଥ୍ କିମ୍ବା ବ୍ରିଟିଶ ସମ୍ରାଟଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା ଓ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ଲେଖାଯାଇଥିଲା। ଏହି ବକ୍ତବ୍ୟ ଭାଇରାଲ ହେବା ପରେ ବିଭିନ୍ନ ମହଲରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ତୀବ୍ର ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ, ଦସ୍ତାବିଜ୍ ଏବଂ ଫ୍ୟାକ୍ଟ ଚେକ୍ରୁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି ଯେ ମୁକେଶ ଖାନ୍ନାଙ୍କ ଏହି ଦାବି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲ୍ ଏବଂ ଆଧାରହୀନ।
ଦାବି ଓ ସତ୍ୟତା: କାହିଁକି ଏହି ଦାବି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରାନ୍ତ ?
ମୁକେଶ ଖାନ୍ନା ନିଜ ବକ୍ତବ୍ୟରେ କହିଥିଲେ ଯେ କବିଗୁରୁ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର ବ୍ରିଟିଶ ଶାସକଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ଏହି ସଙ୍ଗୀତ ରଚନା କରିଥିଲେ। ମାତ୍ର ଐତିହାସିକ ପ୍ରମାଣ ଏହି ଦାବିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣ୍ଡନ କରେ:
1. ରାଣୀ ଏଲିଜାବେଥ୍ଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ସମୟକାଳ :
କବିଗୁରୁ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ସଙ୍ଗୀତଟି ୧୯୧୧ ମସିହା ଡ଼ିସେମ୍ବର ମାସରେ ରଚନା କରିଥିଲେ। ଅପରପକ୍ଷରେ, ବ୍ରିଟେନ୍ର ରାଣୀ ଦ୍ୱିତୀୟ ଏଲିଜାବେଥ୍ଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧୯୨୬ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ ୨୧ ତାରିଖରେ ହୋଇଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍ ଯେଉଁ ସମୟରେ ଏହି ସଙ୍ଗୀତ ଲେଖାଯାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ରାଣୀ ଏଲିଜାବେଥ୍ ଜନ୍ମ ବି ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲେ। ତେଣୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ଏହା ଲେଖାଯିବାର ପ୍ରଶ୍ନ ହିଁ ଉଠୁନାହିଁ।
2. ଜୋର୍ଜ ପଞ୍ଚମଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ବିଭ୍ରାନ୍ତି :
୧୯୧୧ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ ସମ୍ରାଟ ଜୋର୍ଜ ପଞ୍ଚମ (King George V) ଭାରତ ଗସ୍ତରେ ଆସିଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ କଂଗ୍ରେସର କୋଲକାତା ଅଧିବେଶନରେ ଟାଗୋରଙ୍କ ରଚିତ ଏହି ସଙ୍ଗୀତ ଗାନ କରାଯାଇଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ ପକ୍ଷପାତୀ କେତେକ ଇଂରାଜୀ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ସେତେବେଳେ ଭୁଲ୍ ଖବର ଛାପିଥିଲେ ଯେ ଟାଗୋର ସମ୍ରାଟଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ଏହି ଗୀତ ଲେଖିଛନ୍ତି। ଏହି ପୁରୁଣା ବିଭ୍ରାନ୍ତି ଏବେ ବି ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଅସତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରଚାରିତ ହେଉଛି।
ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର ନିଜେ କ’ଣ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଦେଇଥିଲେ ?
ଏହି ଗୁଜବ ବ୍ୟାପିବା ପରେ ୧୯୩୭ ଓ ୧୯୩୯ ମସିହାରେ କବିଗୁରୁ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର ନିଜ ଚିଠି ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସଫେଇ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଲେଖିଥିଲେ:
“ମୁଁ ସେହି ‘ଭାରତ ଭାଗ୍ୟ ବିଧାତା’ଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି, ଯିଏ ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ଭାରତର ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି। ସେହି ପରମବ୍ରହ୍ମ ବା ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ଈଶ୍ୱର କେବେହେଲେ ଜୋର୍ଜ ପଞ୍ଚମ, ଜୋର୍ଜ ଷଷ୍ଠ କିମ୍ବା କୌଣସି ବ୍ରିଟିଶ ସମ୍ରାଟ ହୋଇନପାରନ୍ତି।”
ଟାଗୋର ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ ଯେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କ ଜଣେ କର୍ମଚାରୀ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ରାଟଙ୍କ ସ୍ୱାଗତ ପାଇଁ ଗୀତ ଲେଖିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେହି ପ୍ରସ୍ତାବ ତାଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଫଳରେ ସେ ବ୍ରିଟିଶ ସମ୍ରାଟଙ୍କ ବଦଳରେ ଦେଶର ପ୍ରକୃତ ‘ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା’ ଓ ‘ଭାଗ୍ୟ ବିଧାତା’ (ଈଶ୍ୱର/ଭାରତ ମାତା)ଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ବିଶିଷ୍ଟ କବିତା ରଚନା କରିଥିଲେ।
ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ସମ୍ପର୍କିତ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ
)
- ପ୍ରଥମ ଗାନ : ୧୯୧୧ ମସିହା ଦିସେମ୍ବର ୨୭ ତାରିଖରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କୋଲକାତା ଅଧିବେଶନରେ ଏହା ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଗାନ କରାଯାଇଥିଲା।
- ମୂଳ ରଚନା : ଏହା ମୂଳତଃ ବଙ୍ଗାଳୀ ଭାଷାରେ ରଚିତ ‘ଭାରତ ଭାଗ୍ୟ ବିଧାତା’ କବିତାର ପ୍ରଥମ ପଦ ଅଟେ।
- ଆଧିକାରିକ ସ୍ୱୀକୃତି : ୧୯୫୦ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨୪ ତାରିଖରେ ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ସଭା ଏହାକୁ ଆଧିକାରିକ ଭାବେ ଭାରତର ‘ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ’ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା।
- ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟସୀମା : ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ରୂପ ଗାଇବା ପାଇଁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ “୫୨ ସେକେଣ୍ଡ” ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରାଯାଇଛି।
ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରମାଣରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ଯେ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ କୌଣସି ବ୍ରିଟିଶ ଶାସକ କିମ୍ବା ରାଣୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭାରତ ମାତା ଏବଂ ଦେଶର ଶାଶ୍ୱତ ଚେତନାକୁ ସମର୍ପିତ ଏକ କାଳଜୟୀ ରଚନା। ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଭାଇରାଲ ହେଉଥିବା ମୁକେଶ ଖାନ୍ନାଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟହୀନ।
