୨୦୨୪ ପାଇଁ ସର୍ବଶେଷ ନମୁନା ପଞ୍ଜୀକରଣ ପ୍ରଣାଳୀ (SRS) ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତର ମୋଟ ପ୍ରଜନନ ହାର (TFR) ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ ଠାରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ହାରାହାରି ସନ୍ତାନ ସଂଖ୍ୟା ଭାବରେ ପରିଭାଷିତ ଭାବେ ୨.୧% ରୁ ୧.୯% କୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି । ଛଅଟି ରାଜ୍ୟ – ବିହାର, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ରାଜସ୍ଥାନ, ଛତିଶଗଡ଼ ଏବଂ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ TFR ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ ସ୍ତର ତଳେ ପଡ଼ିଛି ।
ଦିଲ୍ଲୀ ସର୍ବନିମ୍ନ ପ୍ରଜନନ ହାର ରେକର୍ଡ କରିଛି
ଦିଲ୍ଲୀ ସର୍ବନିମ୍ନ ହାର (୧.୨) ରେକର୍ଡ କରିଛି ; ତା’ପରେ କେରଳ, ତାମିଲନାଡୁ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ରହିଛି । ଯାହାର TFR ୧.୩ ରହିଛି । TFR ଯେତେବେଳେ ୨.୧ ରହିଥାଏ ତାକୁ “ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ ସ୍ତର” କୁହାଯାଏ । କାରଣ, ହାରାହାରି, ଜଣେ ମହିଳା ତାଙ୍କ ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୨.୧ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେଇ ନିଜକୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଉଭୟଙ୍କୁ ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ କରିପାରିବେ ।
ଯଦି ପ୍ରଜନନ ହାର ହ୍ରାସ ପାଇବା ଜାରି ରହେ, ତେବେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ମନ୍ଥର ହେବ
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଜନନ ହାର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ତର ତଳେ ରହିଥାଏ, ଜନସଂଖ୍ୟାର ବୟସ ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ ଏବଂ ଜୀବନକାଳ ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହ୍ରାସ ପାଏ ଏବଂ ଶେଷରେ ନକାରାତ୍ମକ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ । ଏହି ରିପୋର୍ଟର ପୂର୍ବ ଦଶନ୍ଧିରେ ପ୍ରତିଶତ ପରିବର୍ତ୍ତନର ବିଶ୍ଳେଷଣରୁ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ , ବିହାର ଏହାର ମୋଟ ପ୍ରଜନନ ହାରରେ ସବୁଠାରୁ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ହ୍ରାସ ଦେଖିଛି , ଯାହା ୨୦୧୨-୧୪ ରେ ୩.୨ ରୁ ୨୦୨୨-୨୪ ରେ ୨.୯ କୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି , ଯାହା ମାତ୍ର ୯.୪% ହ୍ରାସ ପାଇଛି ।
ଅବଶିଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥିତି କ’ଣ ?
ଛତିଶଗଡ଼ ଏବଂ ଆସାମ ହେଉଛି ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଜନନ ହାର ସହିତ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ରାଜ୍ୟ ; ସେମାନେ ଯଥାକ୍ରମେ ୧୧.୫% ଏବଂ ୧୩% ର ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବରେ ସାମାନ୍ୟ ହ୍ରାସ ଦେଖିଛନ୍ତି । ଏହି ସମାନ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ତାମିଲନାଡୁ , ଯାହାର ପ୍ରଜନନ ହାର ପୂର୍ବରୁ ୧.୭ ର ବହୁତ କମ୍ ସ୍ତରରେ ଥିଲା । ଯାହା ଯଥାକ୍ରମେ ୨୯.୪% ଏବଂ ୨୩.୫% ହ୍ରାସ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି ।
ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ଦଶ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ପ୍ରତି ମହିଳା ଜନ୍ମଗ୍ରହଣର ହାରାହାରି ସନ୍ତାନ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ ସ୍ତର ତଳେ ପଡ଼ିଥିଲା , ସେଠାରେ ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ୦-୧୪ ବୟସ ଗୋଷ୍ଠୀର ଅନୁପାତ ମଧ୍ୟ ସବୁଠାରୁ କମ୍ । ତାମିଲନାଡୁରେ, ୦-୧୪ ବୟସ ଗୋଷ୍ଠୀର ଜନସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ୧୮% ରହିଛି । ଯେତେବେଳେ କି ଏହା ବିହାରରେ ୩୧.୫% , ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ, ଜମ୍ମୁ ଏବଂ କାଶ୍ମୀର ଏବଂ ପଞ୍ଜାବରେ ଏହି ଅନୁପାତ ପ୍ରାୟ ୧୯% ରହିଛି । ସମଗ୍ର ଭାରତରେ, ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ଏକ-ଚତୁର୍ଥାଂଶ (୨୪%) ୦-୧୪ ବୟସ ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼େ ।
ଭାରତର କର୍ମଜୀବୀ ବୟସ ଜନସଂଖ୍ୟା (୧୫-୫୯ ବର୍ଷ) ବହୁତ କମ୍ ପ୍ରଜନନ ହାର ଥିବା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ୁଛି, ଯାହା ସୂଚିତ କରେ ଯେ ଭାରତର ଜନସଂଖ୍ୟାଗତ ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସୁଯୋଗ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତିକ୍ରମ କରିନାହିଁ। ୧୫-୬୦ ବୟସ ଗୋଷ୍ଠୀ ଭାରତର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୬୬.୪% ଅଟେ (୨୦୧୪ ରେ ୬୪% ଥିଲା), ଯେତେବେଳେ ୦-୧୪ ବୟସର ନିର୍ଭରଶୀଳ ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୪% ଏବଂ ୬୦ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସର ଜନସଂଖ୍ୟା ୧୦% ରୁ କମ୍ ।
Also read : https://purvapaksa.com/the-science-of-nature-is-unique-hearing-the-sound-of-rain-the-seed-begins-to-grow/
