ଦେଶରେ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୃତ ତଥା ପ୍ୟାକେଟ୍ ହୋଇ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥରେ ଅତ୍ୟାଧିକ ଚିନି, ଲୁଣ, ଏବଂ ଫ୍ୟାଟ୍ ସମ୍ପର୍କିତ ସ୍ପଷ୍ଟ ଚେତାବନୀ ଲେବଲ୍ ଲଗାଇବାରେ ବିଳମ୍ବକୁ ନେଇ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ଗଭୀର ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଦେଶର ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ନିୟାମକ ‘ଫୁଡ୍ ସେଫ୍ଟି ଆଣ୍ଡ୍ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡସ ଅଥରିଟି ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ କଡ଼ା ଭାଷାରେ ଭର୍ତ୍ସନା କରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି ଯେ, “ଆପଣମାନେ କ’ଣ ଚାହୁଁନାହାଁନ୍ତି ଦେଶର ଲୋକେ, ବିଶେଷ କରି ଛୋଟ ପିଲାମାନେ ସୁସ୍ଥ ରୁହନ୍ତୁ?” କୋର୍ଟ ଚେତାବନୀ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ FSSAI ବଡ଼ ବଡ଼ କୋମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ଚାପରେ ଆସି ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସହ ବୁଝାମଣା ନକରୁ।
କ’ଣ ଥିଲା ମାମଲା ?
ଜଷ୍ଟିସ୍ ଜେ.ବି. ପାର୍ଦିୱାଲା ଏବଂ ଜଷ୍ଟିସ୍ କେ. ଭିନୋଦ ଚନ୍ଦ୍ରନ୍ଙ୍କ ପୀଠରେ ଏକ ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ଚାଲିଥିଲା। ପ୍ୟାକେଟ୍ ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥ (ଯେପରିକି ଚିପ୍ସ, ବିସ୍କୁଟ୍, ନମକିନ୍ ଆଦି) କିଣିବା ସମୟରେ ଗ୍ରାହକ ଯେପରି ସେଥିରେ ଥିବା କ୍ଷତିକାରକ ଉପାଦାନ ସମ୍ପର୍କରେ ସହଜରେ ଜାଣିପାରିବେ, ସେଥିପାଇଁ ପ୍ୟାକେଟ୍ର ସମ୍ମୁଖ ଭାଗରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଚେତାବନୀ ବା ‘ୱାର୍ଣ୍ଣିଂ ଲେବଲ୍’ ମାରିବାକୁ ଆବେଦନ କରାଯାଇଥିଲା।
- ଫେବୃଆରୀ ଆଦେଶ : ଚଳିତ ବର୍ଷ ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ FSSAI କୁ ଏହି ବିଷୟରେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।
- ନିୟାମକର ଢିଲାମି : ମାତ୍ର କୋର୍ଟଙ୍କ ଆଦେଶ ସତ୍ତ୍ୱେ FSSAI କଠୋର ଲେବଲିଂ ବଦଳରେ କେବଳ ପରାମର୍ଶମୂଳକ ନିୟମ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଆବେଦନକାରୀ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ।
କୋର୍ଟଙ୍କ କଠୋର ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆଭିମୁଖ୍ୟ
ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ଅଦାଲତ ବ୍ୟବସାୟିକ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ଚାପ ଏବଂ FSSAI ର କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀ ଉପରେ କଡ଼ା ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ:
- କୋର୍ଟଙ୍କୁ ହାଲୁକା ଭାବେ ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ : ଜଷ୍ଟିସ୍ ପାର୍ଦିୱାଲା କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଆଇନଜୀବୀଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ, “ଆପଣମାନେ କୋର୍ଟଙ୍କୁ ହାଲୁକା ଭାବେ ନେଉଛନ୍ତି କି? ଆମେ ଏହା ନିଜ ପାଇଁ କରୁନାହୁଁ, ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ କରୁଛୁ। ଆମେ ଜାଣିଛୁ କୋର୍ପୋରେଟ୍ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ କେତେ ଚାପ ରହିଛି, ମାତ୍ର ଆପଣ ସେହି ଚାପ ନିକଟରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଉଛନ୍ତି।”
- ଶିଶୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି ଚିନ୍ତା : କୋର୍ଟ କହିଥିଲେ ଯେ ଆଜିକାଲି ଛୋଟ ପିଲାମାନେ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୃତ ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଜଙ୍କ୍ ଫୁଡ୍ରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପଡୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ନିଜ ପସନ୍ଦର ଖାଦ୍ୟ ବାଛିବା ପାଇଁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ସୂଚନା ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।
- ଉତ୍ପାଦକଙ୍କୁ ମାମଲାରୁ ବାସନ୍ଦ : ଶୁଣାଣି ସମୟରେ କେତେକ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦକ କମ୍ପାନୀ ନିଜ ପକ୍ଷ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବାରୁ କୋର୍ଟ ସେମାନଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ। “ଏହା ନାଗରିକଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସହ ଜଡ଼ିତ, ଏଥିରେ ଉତ୍ପାଦକଙ୍କର କୌଣସି ଯୁକ୍ତି ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ” ବୋଲି କୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।
ସରକାରଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଓ କୋର୍ଟଙ୍କ ଜବାବ
ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାନଦଣ୍ଡ ଆପଣାଇ ‘ଲାଲ୍ ଚିହ୍ନ’ ବା ୱାର୍ଣ୍ଣିଂ ଲଗାଇଲେ, ଭାରତର ପାରମ୍ପରିକ ଦେଶୀ ନମକିନ୍, ମିଠା ଏବଂ MSME ସେକ୍ଟରର ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଭାବିତ ହେବେ।
ଏହାର ଜବାବରେ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ କହିଥିଲେ ଯେ, “ଗ୍ରାହକ ଜାଣିବା ଦରକାର ସେ କ’ଣ ଖାଉଛନ୍ତି। ଆମେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉତ୍ପାଦ ବିରୋଧରେ ନାହୁଁ, ମାତ୍ର ସୂଚନା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ଦରକାର। ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସରକାରଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ବିଶ୍ୱ ଜାଣିବା ଦରକାର ଯେ ଭାରତ ନିଜ ନାଗରିକଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ନେଇ ଗମ୍ଭୀର।”
୨ ସପ୍ତାହର ଶେଷ ସୁଯୋଗ
ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏବଂ FSSAI କୁ ଏହି ନୀତି ଉପରେ ପୁନଃବିଚାର କରି ନିଜର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦାଖଲ କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ତିମ ୨ ସପ୍ତାହର ସମୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ଯଦି ଉକ୍ତ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ସରକାର ସନ୍ତୋଷଜନକ ନୀତି ଆଣିବାରେ ବିଫଳ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ କୋର୍ଟ ନିଜେ ସିଧାସଳଖ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଜାରି କରିବେ ବୋଲି କଡ଼ା ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି।
