ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସାମାଜିକ-ରାଜନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଜଣେ ମାଆଙ୍କ ଦୁଃଖ, ସଂଘର୍ଷ ଓ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଅଦମ୍ୟ ସଙ୍କଳ୍ପ ଆଜି ସମଗ୍ର ଦେଶର ମନୋଯୋଗ ଆକର୍ଷଣ କରୁଛି। ସେହି ନାମ ହେଉଛି ରତ୍ନା ଦେବନାଥ—ଜଣେ ମାଆ, ଯାହାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଲୁହ ଶୁଖିନାହିଁ, ଓ ଯିଏ ନିଜ ଝିଅ ପାଇଁ ନ୍ୟାୟ ଆଣିବାକୁ ସମସ୍ତ ସୀମା ଉଲଙ୍ଘନ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
ଦୁଃଖରୁ ସଙ୍କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ରତ୍ନା ଦେବନାଥଙ୍କ କାହାଣୀ କେବଳ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଦୁଃଖର କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ପ୍ରତୀକ—ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଜଣେ ମାଆର ଅଦମ୍ୟ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ। ସେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପରି ଶପଥ କରିଛନ୍ତି—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ନ୍ୟାୟ ମିଳିବ ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ନିଜ କେଶ ବିନ୍ୟାସ କରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଶପଥ କେବଳ ଭାବନାର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରତିବାଦ।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ରାଜନୀତି
୨୦୦୭ ମସିହାର ସିଙ୍ଗୁର ଓ ନନ୍ଦୀଗ୍ରାମ ଆନ୍ଦୋଳନ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ରାଜନୀତିକ ଇତିହାସରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲା। ସେ ସମୟରେ ମହାଶ୍ଵେତା ଦେବୀ ଗରିବ ଓ ପୀଡ଼ିତମାନଙ୍କ ସ୍ୱର ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନର ତରଙ୍ଗ ଉପରେ ଆସି ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ‘ମାଆ, ମାଟି, ମାନୁଷ’ ନାରା ସହିତ କ୍ଷମତାରେ ଆସିଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ ୨୦୨୬ରେ ଏହି ନାରା ପ୍ରଶ୍ନର ସମ୍ମୁଖୀନ—ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ମାଆ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛନ୍ତି।
ଏକ ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ଓ ଉଠୁଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ରତ୍ନା ଦେବନାଥଙ୍କ ଝିଅ ଜଣେ ଯୁବ ଡାକ୍ତର ଥିଲେ—ପରିବାରର ସ୍ୱପ୍ନ। କିନ୍ତୁ ଆର.ଜି. କର ମେଡିକାଲ କଲେଜରେ ଘଟିଥିବା ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ସମଗ୍ର ଦେଶକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଦେଇଥିଲା।
ଘଟଣା ପରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ପୀଡ଼ିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ କହିଥିଲେ ଯେ ଅସଲ ଅପରାଧୀ ଧରାପଡ଼ିଛି। କିନ୍ତୁ ରତ୍ନା ଦେବନାଥ ଏହାକୁ ମନୋନୁମୋଦନ କରିନଥିଲେ। ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ—ଯେଉଁ ଅଭିଯୁକ୍ତ ବାହାରେ ଥିଲେ, ସେ ହସ୍ପିଟାଲ ଭିତରେ କେମିତି ପହଞ୍ଚିଲେ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତର ଅପେକ୍ଷାରେ ଅଛି।
ନ୍ୟାୟର ପରିବର୍ତ୍ତେ ନୀରବତା?
ଘଟଣା ପରେ ପରିବାର ଦ୍ୱିତୀୟ ପୋଷ୍ଟମର୍ଟମ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶବଦାହ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବେ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ସରକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ଗୁରୁତର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି—କ’ଣ କିଛି ଲୁଚାଯାଉଛି?
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ରତ୍ନା ଦେବନାଥ ଆଜି ପାନିହାଟୀରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ୁଛନ୍ତି। ସେ କହୁଛନ୍ତି—“ମୁଁ ଭୋଟ୍ ମାଗୁନାହିଁ, ମୁଁ ମୋ ଝିଅ ପାଇଁ ନ୍ୟାୟ ମାଗୁଛି।”
ସାହିତ୍ୟ ଓ ବାସ୍ତବତାର ସମ୍ପର୍କ
ମହାଶ୍ଵେତା ଦେବୀଙ୍କ ‘ଦ୍ରୌପଦୀ’ ଓ ‘ହଜାର ଚୌରାଶିର ମାଆ’ ପରି କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକରେ ଯେପରି ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ନାରୀଙ୍କ ପ୍ରତିରୋଧ ଦେଖାଯାଏ, ସେହିପରି ଆଜି ରତ୍ନା ଦେବନାଥ ଜୀବନ୍ତ ଚରିତ୍ର ଭାବେ ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଭୁ ହୋଇଛନ୍ତି।
ସରକାର ଯେତେବେଳେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଦେଉଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି—ଜଣେ ମାଆ କ’ଣ ନିଜ ଝିଅର ଜୀବନର ବଦଳରେ ଟଙ୍କା ଚାହିଁବେ?
ଭୟଶୂନ୍ୟ ମନ, ଯନ୍ତ୍ରଣାଭରା ହୃଦୟ
ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର ଲେଖିଥିଲେ—“ଚିତ୍ତ ଯେଉଁଠି ଭୟଶୂନ୍ୟ, ଉଚ୍ଚ ଯେଉଁଠି ଶିର।” ଆଜି ରତ୍ନା ଦେବନାଥଙ୍କ ମନ ଭୟଶୂନ୍ୟ, ତାଙ୍କ ମଥା ଉଚ୍ଚ—କିନ୍ତୁ ହୃଦୟରେ ଅସୀମ ଯନ୍ତ୍ରଣା।
ଶେଷ ପ୍ରଶ୍ନ
ଆଜି ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦାଢ଼ି ହୋଇଛି—କ’ଣ ଜଣେ ମାଆର ମୌନ ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣାଯିବ? କିମ୍ବା ରାଜନୈତିକ କୋଳାହଳରେ ଏହା ଦମିଯିବ?
ଆସନ୍ତା ଭୋଟ ଓ ତାହାର ଫଳାଫଳ ଏହାର ଉତ୍ତର ଦେବ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନଟି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ—ନ୍ୟାୟର ଏହି ଲଢ଼େଇରେ ଜଣେ ମାଆର ଜିତ୍ ହେବ କି?
AlsoRead; https://purvapaksa.com/tusker-enter-village-forest-department-rushes-to-chase-them-away/
