ଜନଗଣନା ଭାରତୀୟ ଲୋକତନ୍ତ୍ରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଡାଟା–ଅଭିଯାନ। କେତେ ଲୋକ, କେଉଁଠି ରହୁଛନ୍ତି, କିପରି ବଞ୍ଚୁଛନ୍ତି- ଏହା ମାତ୍ର ତଥ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ନୀତି, ବଣ୍ଟନ, ସଂରକ୍ଷଣ, ଓ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟର ଆଧାର। ଏମିତି ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଯଦି “ଜାତି” ଭଳି ସେନ୍ସିଟିଭ୍ ବିଷୟ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ତେବେ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମ ନେବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କଂଗ୍ରେସ କହୁଛି- ଜନଗଣନାର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ପ୍ରଶ୍ନ–୧୨ ଯେପରି ଗଠିତ, ତାହା କେନ୍ଦ୍ରର “ନିରପେକ୍ଷ ଜାତି ଜନଗଣନା” ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ଉପରେ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଛି।
ପ୍ରଶ୍ନ–୧୨ କ’ଣ? ଏବଂ ବିବାଦ କେଉଁଠି
ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ- ଗୃହ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ଓ ଗୃହ ଜନଗଣନା- ରେ ୩୩ଟି ବିଷୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସେଥିରେ ପ୍ରଶ୍ନ–୧୨ ପରିବାରର ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି “ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (ଏସସି) / ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ଏସଟି) / ଅନ୍ୟାନ୍ୟ” କି ନୁହେଁ- ଏହି ଭିତ୍ତିରେ ସୂଚନା ଚାହୁଁଛି।
କଂଗ୍ରେସର ମୁଖ୍ୟ ଆପତ୍ତି- ଏଠାରେ ଓବିସି ଏବଂ ସାଧାରଣ (General/Forward) ବର୍ଗକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଧରାଯାଇନାହିଁ। “ଅନ୍ୟାନ୍ୟ” ଭିତରେ ସବୁକିଛି ମିଶିଗଲେ, ତେବେ ଜାତିଭିତ୍ତିକ ନିଖୁଣ ତଥ୍ୟ କେମିତି ମିଳିବ?
କଂଗ୍ରେସର ଯୁକ୍ତି: ସନ୍ଦେହ କାହିଁକି?
କଂଗ୍ରେସ ମହାସଚିବ (ଯୋଗାଯୋଗ) ଜୟରାମ ରମେଶ ତିନିଟି ମୂଳ ଯୁକ୍ତି ଆଗକୁ ରଖୁଛନ୍ତି-
1. ଅସ୍ପଷ୍ଟ ବର୍ଗୀକରଣ: ଏସସି/ଏସଟି ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଓବିସି/ସାଧାରଣ ନାହିଁ- ଏହା ଜାତି ଗଣନାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଧୁସର କରେ।
2. ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଆଧା–ତଥ୍ୟ: ଯଦି ପ୍ରଥମେ ପରିବାର ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଜାତି ସ୍ଥିତି ଧରାଯାଏ, ତେବେ ସମସ୍ତ ବର୍ଗକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।
3. ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପାଇଁ ରୋଡମ୍ୟାପ୍ ଅନୁପସ୍ଥିତ: କେନ୍ଦ୍ର କହୁଛି ଜନସଂଖ୍ୟା ଗଣନା ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଭାବେ ଜାତି ତଥ୍ୟ ନିଆଯିବ; କିନ୍ତୁ ପଦ୍ଧତି, ଫର୍ମାଟ୍, ସଂଜ୍ଞା- କିଛି ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ।
‘ନିରପେକ୍ଷ ଜାତି ଜନଗଣନା’ ମାନେ କ’ଣ?
ନିରପେକ୍ଷତା ମାନେ-
• ସମସ୍ତ ବର୍ଗର ସମାନ ଚିହ୍ନଟ (ଏସସି, ଏସଟି, ଓବିସି, ସାଧାରଣ)
• ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ–ପଦ୍ଧତି (ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ନ ଥାଏ)
• ପୂର୍ବ–ଆଲୋଚନା ଓ ସହମତି (ରାଜନୈତିକ ଦଳ, ରାଜ୍ୟ, ନାଗରିକ ସମାଜ)
• ଡାଟା–ସୁରକ୍ଷା ଓ ବ୍ୟବହାର ନୀତି ସ୍ପଷ୍ଟ
କଂଗ୍ରେସର ମତ- ପ୍ରଶ୍ନ–୧୨ ଏହି ମାନଦଣ୍ଡକୁ ପୂରଣ କରୁନାହିଁ।
ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା: ସନ୍ଦେହ କେବଳ କଂଗ୍ରେସରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ
ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି ମୁଖ୍ୟ ଅଖିଳେଶ ଯାଦବ ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି- ଜନଗଣନା ବିଜ୍ଞପ୍ତିରେ ଜାତି ପାଇଁ ସ୍ତମ୍ଭ ନ ଥିଲେ, ଜାତି ଗଣନା କେମିତି? ତାଙ୍କ ଆଶଙ୍କା- ଗଣନା ନ ହେଲେ, ଆନୁପାତିକ ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଡେମୋଗ୍ରାଫିକ୍ ଆଧାର ମିଳିବ ନାହିଁ।
କେନ୍ଦ୍ରର ଅବସ୍ଥାନ: ଘୋଷଣା ଅଛି, ପଦ୍ଧତି ନାହିଁ
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ପୂର୍ବରୁ କହିଛି- ଛଅ ବର୍ଷ ବିଳମ୍ବ ପରେ ହେଉଥିବା ଦଶନ୍ଧି ଜନଗଣନାର ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଜାତି ତଥ୍ୟ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଭାବେ ନିଆଯିବ। ଗତ ବର୍ଷ ଏପ୍ରିଲ୍ ୩୦ରେ କ୍ୟାବିନେଟ କମିଟି ଏହାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ- କିପରି? କେବେ? କେଉଁ ଫର୍ମାଟ୍?- ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସିନି।
ତେଲେଙ୍ଗାନା ସାମାଜିକ, ଶିକ୍ଷାଗତ, ଅର୍ଥନୈତିକ, ନିଯୁକ୍ତି, ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ଜାତି ଅଭିଜ୍ଞତା: କଂଗ୍ରେସ କ’ଣ ଦେଖାଉଛି
କଂଗ୍ରେସ ଦାବି କରୁଛି- ତେଲେଙ୍ଗାନାର ସାମାଜିକ, ଶିକ୍ଷାଗତ, ଅର୍ଥନୈତିକ, ନିଯୁକ୍ତି, ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ଜାତି ସର୍ଭେ ଏକ ମଡେଲ୍। ସେଠାରେ-
• ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା
• ଜାତି–ୱାରୀ ତଥ୍ୟକୁ ଶିକ୍ଷା, ଆୟ, ନିଯୁକ୍ତି ସହିତ ଲିଙ୍କ କରାଯାଇଥିଲା
• ନୀତି ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଡାଟା ମିଳିଥିଲା
କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରଶ୍ନ- ଏମିତି ଅଭିଜ୍ଞତା ଥିଲେ କେନ୍ଦ୍ର କାହିଁକି ସମାନ ପରାମର୍ଶ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରୁନାହିଁ?
ଜାତି ଗଣନା ଓ ନୀତି: ଡାଟା ବିନା ନ୍ୟାୟ?
ଜାତି–ଭିତ୍ତିକ ତଥ୍ୟ-
• ସଂରକ୍ଷଣ ଆକାର–ପ୍ରମାଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ
• ଶିକ୍ଷା–ନିଯୁକ୍ତିର ଗ୍ୟାପ୍ ଚିହ୍ନଟ
• ଟାର୍ଗେଟେଡ୍ ୱେଲଫେୟାର
ସବୁଠାରେ ଆଧାର। ଅଧା–ଡାଟା କିମ୍ବା ଅସ୍ପଷ୍ଟ ବର୍ଗୀକରଣ ନୀତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରେ।
ତୁରନ୍ତ ଆଲୋଚନା- ରାଜନୈତିକ ଦଳ, ରାଜ୍ୟ ସରକାର, ନାଗରିକ ସମାଜ ସହିତ ଆବଶ୍ୟକ
1. ସ୍ପଷ୍ଟ ବର୍ଗୀକରଣ- ଏସସି, ଏସଟି, ଓବିସି, ସାଧାରଣ
2. ଦୁଇ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଲିଙ୍କେଜ୍- ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ତଥ୍ୟ ଦ୍ୱିତୀୟକୁ ସହଜ କରୁ
3. ପଦ୍ଧତି ଓ ଟାଇମଲାଇନ୍ ଘୋଷଣା
କେନ୍ଦ୍ର–ବିରୋଧୀ ନାରେଟିଭ୍: ‘ଚାଲ’ ନା ‘ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା’?
ବିରୋଧୀମାନଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ- ଜାତି ଜନଗଣନା ଉପରେ ଘୋଷଣା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗଣନା ଓ ପ୍ରକାଶ ନ ହେଲେ ତାହା ରାଜନୈତିକ “ଚାଲ” ହୋଇ ରହିଯିବ। କେନ୍ଦ୍ର ପକ୍ଷରୁ ଉତ୍ତର- ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଛି। କିନ୍ତୁ ରାଜନୀତିରେ ଭରସା ସ୍ପଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଆସେ।
ପ୍ରଶ୍ନ–୧୨ କେବଳ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ
ପ୍ରଶ୍ନ–୧୨ ଆଜି ଏକ ପ୍ରତୀକ- ଜାତି ଜନଗଣନା ନେଇ କେନ୍ଦ୍ରର ଦୃଢ଼ତା କେତେ? କଂଗ୍ରେସ କହୁଛି- ଅସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଅନୁପସ୍ଥିତ ରୋଡମ୍ୟାପ୍ ନିରପେକ୍ଷତାକୁ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ କରେ। କେନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଏହା ଏକ ସୁଯୋଗ- ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା, ଆଲୋଚନା କରିବା, ଏବଂ ଡାଟା–ଆଧାରିତ ନ୍ୟାୟରେ ଭରସା ଜିତିବା।
ଜନଗଣନା ଶେଷେ ଏକ ଆଇନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର ରାଜନୀତି ସତ୍ୟ ଓ ଭରସା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ- ଏହି ମାନଦଣ୍ଡରେ ପ୍ରଶ୍ନ–୧୨ ଏବେ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/this-is-why-arijit-singh-quit-playback-singing/
https://purvapaksa.com/this-is-why-arijit-singh-quit-playback-singing/
