ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଏମିତି କିଛି ନେତା ଅଛନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କ ନାଁ ଉଚ୍ଚାରଣ ହେବା ମାତ୍ରେ ବିଜେଡି ଶିବିରର ଅସ୍ଥିରତା ବଢ଼ି ଯାଏ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ନାଁ—ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟ। ଏହି ନାଁ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରହିଛି ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନରେ କ୍ରସଭୋଟିଂ, ଭୋଟ ଗଣିତ ଓଲଟପାଲଟ କରିବା ଏବଂ “ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ବାଜିଗର”।
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ରାଜନୀତିକ ମନୋବୃତ୍ତି ଓ ରଣନୀତିକୁ ଯଦି ବୁଝିବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ ଭୟ—କେବଳ ଭାବନା ନୁହେଁ; ଏକ ଗଣିତ, ଏକ ଆଶଙ୍କା, ଏକ ଅନୁଭବ।
ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟ: ଦଳ ବଦଳ ନୁହେଁ, ଖେଳ ବଦଳରେ ମାହିର ନେତା
ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟଙ୍କ ରାଜନୀତିକ ଯାତ୍ରାକୁ ସାଧାରଣ “ପାର୍ଟି–ହପିଂ” ବୋଲି ଖାରଜ କରିଦେବା ଭୁଲ। ପ୍ରଥମେ ଜନତା ଦଳରୁ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଆଶିର୍ବାଦରୁ ରାଜନୀତି ଆରମ୍ଭ, ପରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ, ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି—ସମସ୍ତ ଶିବିର ଦେଖିଥିବା ଏହି ନେତା ଅସଲରେ ଦଳ ନୁହେଁ, ପରିସ୍ଥିତି ବାଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟସଭା ଆସନର ଗଣିତ ତାଲିକା ଖୋଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ନାଁ ଆପେ–ଆପେ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଆସିଯାଏ—ଯେମିତି ୧୯୯୮ରେ, ୨୦୦୨ରେ ଏବଂ ଏବେ ୨୦୨୬ର ପୂର୍ବାଭାସରେ।
୧୯୯୮: ଜୁନ ୧୮ତାରିଖ, ଜୋର ଆଘାତ
୧୯୯୮ ଜୁନ ୧୮—ଏହି ତାରିଖ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିକ ବିଜେଡି ଇତିହାସରେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ଛାୟା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ସେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ତାହା କେବଳ ଭୋଟ ହାର–ଜିତର କଥା ନୁହେଁ; ଏହା ଥିଲା ଭିତରୁ ଦଳୀୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଭଙ୍ଗ, ଆସ୍ଥାର ପରୀକ୍ଷା।
ସେଇ ସମୟରେ ବିଜୟ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଭୂମିକା, ଏବଂ ପରଦା ପଛରେ ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟଙ୍କ ଗଣିତ—ଦୁହେଁ ମିଶି ଏକ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ପରିଣାମ ଆଣିଥିଲେ।
ନବୀନଙ୍କ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ବନ୍ଧୁ ତଥା ସହପାଠୀ ଅନଙ୍ଗ ଉଦୟ ସିଂହଦେଓଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥୀତ୍ୱ କ୍ରସଭୋଟିଂର ଆଘାତରେ ହାରିଗଲା।
ଅଟଳ ଯୁଗ ଓ କେନ୍ଦ୍ର–ରାଜ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ
ସେହି ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀଙ୍କ ସରକାର। ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟଙ୍କ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଓ ରାଜ୍ୟସଭା ଗଣିତ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଥିଲା। ରାଜନୀତି ଏଠି କେବଳ ଆଦର୍ଶର ଖେଳ ନୁହେଁ; ଏଠି ହିସାବ, ସନ୍ତୁଳନ, ଏବଂ ଆଶଙ୍କା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥାଏ।
ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ ଓ ସସ୍ପେନ୍ସନ୍
୧୯୯୮ ପରେ ନବୀନଙ୍କ ରାଜନୀତିରେ “ଅନୁଶାସନ” ଶବ୍ଦଟି ଗୁରୁତ୍ୱ ନେଲା। ବିଜୟଙ୍କ ଅନୁଗତ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ବା ବିଜୟଙ୍କ ଶିବିରର ବିଧାୟକ ସୂର୍ଯ୍ୟନାରାୟଣ ପାତ୍ର, ପ୍ରଭାତ ତ୍ରିପାଠୀ, ବିଷ୍ଣୁ ଦାସ, କଳ୍ପତରୁ ଦାସ ଓ ବିଜୟଶ୍ରୀ ରାଉତରାୟଙ୍କୁ ନବୀନ ସସପେଣ୍ଡ କରିଥିଲେ। ଏହା ଥିଲା ଏକ ବାର୍ତ୍ତ- ଦଳ ଭିତରେ ଦଳୀୟ ବିରୋଧୀ କାମ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ସସପେଣ୍ଡ ହୋଇଥିବା ଏହି ବିଧାୟକମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟ ହିଁ ଜୋରଦାର ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ। ନବୀନଙ୍କୁ ଏକାଧିକ ବାର ଭେଟିବା ଏବଂ ଏହି ସସପେଣ୍ଡ ଆଦେଶ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବା ଲାଗି ଯୁକ୍ତି ରଖିବାରେ ସେ ସେତେବେଳେ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଥିଲେ। ଏମିତିକି ଖବରକାଗଜରେ ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ତାଙ୍କୁ ‘ଆପଣ କାହିଁକି ଏତେ ତରବର ହେଉଛନ୍ତି’ ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। ୧୯୯୮ର ସେହି ଘଟଣା ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ପାଇଁ ବିଜୟ ମହାପାତ୍ର ଓ ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟଙ୍କ ପ୍ରତି ବିଶ୍ୱସନୀୟତାରେ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।
୨୦୦୦ରେ ବିଜୟଙ୍କ ବହିଷ୍କାର ପରେ ୨୦୦୨ରେ ଦିଲ୍ଲୀପଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର
ଦିଲ୍ଲୀପ ନିର୍ବାଚନରେ ଠିଆ ହେଲେ, ବିଜେଡିର ପ୍ରାୟ ୧୫ ଭୋଟ ନେଇଗଲେ, ବିଜେପିର ଦ୍ୱିତୀୟ ପସନ୍ଦର ଭୋଟ ମିଳିଲା—ଏବଂ ସେ ଜିତିଲେ। ଏହି ଜିତ ନବୀନଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ସ୍ମୃତି ରେଖା ଟାଣିଦେଲା—“କ୍ରସଭୋଟିଂ ଭୟ”।
୨୦୦୨ରେ ବିଜେଡିରେ କ୍ରସଭୋଟିଂ କରାଇ ଦିଲ୍ଲୀପ ଜିତିଥିଲେ।
୪ଟି ଆସନ ଲାଗି ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ହୋଇଥିଲା। ରାଜ୍ୟସଭାର କ୍ରସଭୋଟିଂ ଭୟରେ ଦିଲ୍ଲୀପଙ୍କୁ ନବୀନ ୧୦ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବହିଷ୍କାର କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଦିଲ୍ଲୀପ ନିର୍ବାଚନରେ ଛିଡାହୋଇ ନବୀନଙ୍କ ସବୁ ରଣନୀତିକୁ ପଣ୍ଡ କରିଦେଇଥିଲେ ।
ବିଜେଡିର ପ୍ରାୟ ୧୫ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କ ଭୋଟ ଦିଲ୍ଲୀପ ନେଇ ଯାଇଥିଲେ। ବିଜେପିର ବିଧାୟକଙ୍କ ଦ୍ଵିତୀୟ ପସନ୍ଦର ଭୋଟ ଦିଲ୍ଲୀପ ପାଇଥିଲେ। ସେଥର ସେ ରାଜ୍ୟସଭାର ବାଜିଗର ହୋଇଥିଲେ।
୨୦୨୬ର ପୂର୍ବାଭାସ: ପୁଣି ସେଇ ନାଁ
ଆଜି ଯେତେବେଳେ ୨୦୨୬ର ରାଜ୍ୟସଭା ଗଣିତ ନେଇ ଆଲୋଚନା, ସେତେବେଳେ ପୁଣି ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟଙ୍କ ନାଁ। ବିଜୟ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଚମ୍ପୁଆ ବିଧାୟକ ମାମଲା—ଏସବୁ ଘଟଣା ଏକ ସନ୍ଦେଶ ଦେଉଛି: ଭିତରେ ଅସନ୍ତୋଷ ଅଛି।
ଭି.କେ. ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱକୁ ନେଇ ଦଳ ଭିତରେ ଥିବା ଅସନ୍ତୋଷ—ଏହା ଯଦି ରାଜ୍ୟସଭାରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ତେବେ କେବଳ ଚତୁର୍ଥ ଆସନ ନୁହେଁ ବିଜେଡି ପ୍ରଥମ ଆସନର ଗଣିତ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିପାରେ।
ଔପଚାରିକ ନୁହେଁ, ଔନପଚାରିକ ମେଣ୍ଟ
ନବୀନଙ୍କ ଏକ ବଡ଼ ରଣନୀତି—ନିର୍ବାଚନ ହେବାକୁ ଦିଅନି, ସର୍ବସମ୍ମତ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଆଣ। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବିଜେପି ସହିତ ଔନପଚାରିକ ବୁଝାପଣା—ଏକ ଆତ୍ମରକ୍ଷାମୂଳକ ଚାଲ୍। କାରଣ, ନିର୍ବାଚନ ହେଲେ ଭୟ—ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟ ମଞ୍ଚରେ ଆସିପାରନ୍ତି।
କଂଗ୍ରେସ ଓ “ଦ୍ୱିତୀୟ ପସନ୍ଦ” ଗଣିତ
ଯଦି ଦିଲ୍ଲୀପ ପ୍ରାର୍ଥୀ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ କଂଗ୍ରେସ ସହିତ କିଛି ବିଜେଡି ନେତାଙ୍କ ସମର୍ଥନ ମିଳିବା କଳ୍ପନା ନୁହେଁ, ପୂର୍ବ ଅନୁଭବର ନିଷ୍କର୍ଷ। ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନରେ “ଦ୍ୱିତୀୟ ପସନ୍ଦ” ଭୋଟ—ଏହି ଶବ୍ଦଟି ଦିଲ୍ଲୀପଙ୍କ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର।
ଭୟ, ଇତିହାସ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ
ନବୀନଙ୍କୁ ଦିଲ୍ଲୀପ ଭୟ ଘାରିଛି—କାହିଁକି? କାରଣ ଇତିହାସ ଦୁଇଥର ଦେଖାଇଛି ଯେ ରାଜ୍ୟସଭାର ଗଣିତ ଭାଙ୍ଗିପାରେ। ଏହି ଭୟ ଅନ୍ଧାରୁ ନୁହେଁ; ଏହା ସ୍ମୃତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।
୨୦୨୬ରେ କ’ଣ ହେବ—ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଏତେ ନିଶ୍ଚିତ: ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟସଭା ରହିଛି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରସଭୋଟିଂର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି—ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟଙ୍କ ନାଁ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଏକ ଭୟ ହୋଇ ଘୁରିବ।
ଏବଂ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ—ତାଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ରାଜନୀତିକ ଅନୁଭବ ସହ—ଏହି ଭୟକୁ ରଣନୀତିରେ ପରିଣତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ। ଏହା ହିଁ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିର ସତ୍ୟ—ଭୟ ଯେତେବେଳେ ନୀତି ହୋଇଯାଏ, ଇତିହାସ ପୁଣି ଲେଖାଯାଏ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/why-did-the-corporates-move-to-hotels-who-is-afraid-of-whom/
https://purvapaksa.com/why-did-the-corporates-move-to-hotels-who-is-afraid-of-whom/
