ପ୍ରେମ ଅନ୍ଧ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ ମନୋବିଜ୍ଞାନ ଓ ସାମାଜିକ ବିବର୍ତ୍ତନ କହୁଛି ଯେ ପ୍ରେମ ପଛରେ ଅନେକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗଣିତ ଓ ଜୈବିକ ପ୍ରବୃତ୍ତି କାମ କରିଥାଏ। ସମ୍ପ୍ରତି ବେଙ୍ଗାଲୁରୁର ଏକ ମେଡିକାଲ କଲେଜରେ ଜଣେ ପ୍ରଫେସର ନିଜ ଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ କ୍ଲାସରୁମ୍ ଭିତରେ ପ୍ରପୋଜ କରିବା ଏବଂ ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ଚପଲ ମାଡ଼ ଖାଇବା ଘଟଣା ଏବେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ଏହି ଘଟଣା କେବଳ ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳାଗତ ତ୍ରୁଟି ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ପୁରୁଷଙ୍କ ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ବୟସର ବଡ଼ ବ୍ୟବଧାନ ଥିବା ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ ଅନେକ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ ଛିଡ଼ା କରିଛି।
୧. ଜୈବିକ ବିବର୍ତ୍ତନ ଓ ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଆକର୍ଷଣ
ବିଶିଷ୍ଟ ମନୋବିଜ୍ଞାନୀ ଡେଭିଡ୍ ବସ୍ଙ୍କ ଗବେଷଣା ଅନୁଯାୟୀ, ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଆକର୍ଷଣର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜୈବିକ ଢାଞ୍ଚା ରହିଛି। ପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ନିଜଠାରୁ କମ୍ ବୟସ୍କା ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଏହା ପଛର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ‘ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା’ (Fertility)। ପୁରୁଷର ଅବଚେତନ ମନ ଯୌବନକୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ବଂଶ ବୃଦ୍ଧିର ଏକ ସଙ୍କେତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ।
ଅନ୍ୟପଟେ, ମହିଳାମାନେ ସାଧାରଣତଃ ନିଜଠାରୁ ଅଧିକ ବୟସ୍କ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ କରିଥାନ୍ତି। ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି ‘ସ୍ଥିରତା’ ଓ ‘ସମ୍ବଳ’। ଅଧିକ ବୟସ୍କ ପୁରୁଷମାନେ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ଅଧିକ ସ୍ୱଚ୍ଛଳ ଏବଂ ଭାବପ୍ରବଣତା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଧିକ ପରିପକ୍ୱ ହୋଇଥାନ୍ତି, ଯାହା ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ମହିଳାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ।
୨. ସେଲିବ୍ରିଟି ଦୁନିଆ ଓ ‘ମେ-ଡିସେମ୍ବର’ ସମ୍ପର୍କ
ଆଧୁନିକ ସମାଜରେ ବୟସର ବ୍ୟବଧାନ ଥିବା ସମ୍ପର୍କକୁ ‘ମେ-ଡିସେମ୍ବର ରୋମାନ୍ସ’ କୁହାଯାଏ। ହଲିଉଡର ସୁପରଷ୍ଟାର ଲିଓନାର୍ଡୋ ଡିକାପ୍ରିଓ ଏହାର ଏକ ବଡ଼ ଉଦାହରଣ। ୫୦ ବର୍ଷୀୟ ଡିକାପ୍ରିଓଙ୍କ ସମ୍ପର୍କର ଇତିହାସ ଦେଖିଲେ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ସେ କେବେବି ୨୫ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସର ମହିଳାଙ୍କୁ ଡେଟ୍ କରିନାହାନ୍ତି। ଏବେ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକାଙ୍କ ବୟସ ମାତ୍ର ୨୭ ବର୍ଷ।
ଭାରତୀୟ ସେଲିବ୍ରିଟିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଲିନ୍ଦ ସୋମେନ ଓ ଅଙ୍କିତା କୋନୱାରଙ୍କ ଯୋଡ଼ି ବେଶ୍ ପରିଚିତ। ମିଲିନ୍ଦଙ୍କଠାରୁ ଅଙ୍କିତା ୨୬ ବର୍ଷ ସାନ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ୨୦୧୮ରୁ ଏକ ସଫଳ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଜୀବନ ଅତିବାହିତ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଉଦାହରଣଗୁଡ଼ିକ ସୂଚାଉଛି ଯେ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସତ୍ତ୍ୱେ ଏପରି ସମ୍ପର୍କ ଆଜି ବି ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ।
୩. ପୁରାଣ ଓ କାହାଣୀରେ ଯୌବନର ମୋହ
ଏହି ପ୍ରବୃତ୍ତି କୌଣସି ନୂଆ କଥା ନୁହେଁ। ଗ୍ରୀକ୍ ପୁରାଣରେ ଦେବରାଜ ଜିୟସ୍ ସର୍ବଦା ଯୌବନର ଦେବୀଙ୍କ ପଛରେ ପଡ଼ୁଥିବା ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି। ସେହିପରି ରୋମାନ କବି ଓଭିଡ୍ଙ୍କ ‘ପିଗମାଲିଅନ’ କାହାଣୀରେ ଜଣେ ଶିଳ୍ପୀ ନିଜେ ଗଢ଼ିଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ ପ୍ରତିମା ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିଯାଆନ୍ତି। ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ବୟସ୍କ ପୁରୁଷମାନେ ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ‘ହଜିଯାଇଥିବା ଯୌବନ’ (Lost Youth) କୁ ଖୋଜିଥାନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜକୁ ପୁଣି ଥରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଯୁବକ ଅନୁଭବ କରିବା ପାଇଁ କମ୍ ବୟସ୍କା ସାଥୀଙ୍କୁ ବାଛିଥାନ୍ତି।
୪. ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ସମୀକରଣ
‘ଦି ଇକୋନୋମିଷ୍ଟ’ର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଯେତେବେଳେ ମହିଳାମାନେ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ସ୍ୱାଧୀନ ହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆଉ ସମ୍ବଳ ପାଇଁ ବୟସ୍କ ପୁରୁଷଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁନାହାନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥିତିରେ ସେମାନେ ନିଜ ସମବୟସ୍କ ସାଥୀଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି। ତଥାପି, ବୟସ୍କ ପୁରୁଷ ଓ କମ୍ ବୟସ୍କା ମହିଳାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ କେବଳ ଧନୀ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ସମାଜର ସବୁ ସ୍ତରରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି।
୫. ସମ୍ପର୍କର ସ୍ଥାୟିତ୍ୱ ଓ ସନ୍ତୋଷ
ଗବେଷଣା କହୁଛି ଯେ ବୟସର ବଡ଼ ବ୍ୟବଧାନ ଥିବା ସମ୍ପର୍କରେ ଆରମ୍ଭରୁ ପୁରୁଷମାନେ ଅଧିକ ଖୁସି ରହୁଥିବା ବେଳେ ସମୟ ବିତିବା ସହିତ ମହିଳାଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ କମିଯାଇଥାଏ। ଶାରୀରିକ ଅକ୍ଷମତା, ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଏହି ସମ୍ପର୍କରେ ଦୂରତା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ।
ନିଷ୍କର୍ଷ: ବେଙ୍ଗାଲୁରୁର ସେହି ପ୍ରଫେସରଙ୍କ ଘଟଣା ଏକ ସତର୍କବାଣୀ। ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଭଳି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ନିଜର ପଦମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭୁଲି ଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ପ୍ରପୋଜ କରିବା କେବଳ ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ ବିକୃତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଅଧିକାର ଓ ସୀମା (Boundaries) ର ଉଲ୍ଲଂଘନ। ପ୍ରେମ ବୟସ ମାନେନା ସତ, କିନ୍ତୁ ସମ୍ମତି ଓ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ହିଁ ଏକ ସୁସ୍ଥ ସମ୍ପର୍କର ମୂଳଦୁଆ।
