ଆଜି ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତି ଏବଂ ସାମରିକ ଦୁନିଆ ଉପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ରହିଥିବା ବେଳେ ଭାରତର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ସାରା ଦୁନିଆକୁ ଚକିତ କରି ଦେଇଛି । ଦେଶର ଏଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ପାଇଁ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇପରେ । ତେବେ କଣ ରହିଛି ସେ ରଣନୀତି ?
ତେବେ ୟୁରୋପର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଏବଂ ମେଗା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରକଳ୍ପ କୁହାଯାଉଥିବା FCAS (Future Combat Air System) ବାତିଲ ହୋଇଯାଇଛି । ଜର୍ମାନୀ ଏବଂ ଫ୍ରାନ୍ସ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ମତଭେଦ ଯୋଗୁଁ ଏହି ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି । କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ୟୁରୋପର ଏହି ବଡ଼ ପ୍ରକଳ୍ପ ବାତିଲ ହେବା ପରେ, ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସୁଯୋଗର ଦୁଆର ଖୋଲିଯାଇଛି । ବିଶ୍ୱର ଅଗ୍ରଣୀ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ଫ୍ରାନ୍ସ ଏବେ ଭାରତ ସହିତ ମିଶି ମେଡ୍-ଇନ୍-ଇଣ୍ଡିଆ ପଦ୍ଧତିରେ ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ବା 6th-Generation ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ବିକାଶ କରିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଛି । ତେବେ କାହିଁକି ବାତିଲ ହେଲା ଏହି FCAS ପ୍ରକଳ୍ପ ? ଭାରତ-ଫ୍ରାନ୍ସ ମିଳିତ ସହଯୋଗରେ ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଆସିଲେ, କଣ ସତରେ ଦମନ ହେବ ଚୀନ୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ଉତ୍ପାତ ?
ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ FCAS ହେଉଛି ଫ୍ରାନ୍ସ, ଜର୍ମାନୀ ଏବଂ ସ୍ପେନ୍ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ମିଳିତ ଚୁକ୍ତି, ଯାହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ୨୦୪୦ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ୟୁରୋପ ପାଇଁ ଏକ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା । ଏହି ଯୁଦ୍ଧବିମାନରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଷ୍ଟେଲ୍ଥ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି, ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ (AI) ଏବଂ ଡ୍ରୋନ୍ ସ୍ୱାର୍ମିଂ କ୍ଷମତା ରହିବା ନେଇ ହୋଇଥିଲା ଯୋଜନା ।
କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଫ୍ରାନ୍ସ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନେଇ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲା । ମୁଖ୍ୟ ବିବାଦ ଥିଲା ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଶେୟାରିଂ ଏବଂ ନେତୃତ୍ୱକୁ ନେଇ । ଫ୍ରାନ୍ସର ପ୍ରତିରକ୍ଷା କମ୍ପାନୀ ‘ଡାସଲ୍ଟ ଆଭିଏସନ୍’ (Dassault Aviation), ଯିଏ କି ଆମର ପ୍ରିୟ ରାଫେଲ୍ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ତିଆରି କରିଛି, ସେ ଚାହୁଁଥିଲା ଯେ ଏହି ନୂଆ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ତାଙ୍କ ହାତରେ ରହୁ। କିନ୍ତୁ ଜର୍ମାନୀ ଏବଂ ଏହାର ଅଂଶୀଦାର ଏୟାରବସ୍ କମ୍ପାନୀ ଏହାକୁ ସହଜରେ ଗ୍ରହଣ କରୁନଥିଲେ। ଏହା ସହିତ ଜର୍ମାନୀର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଜେଟ୍ ନୀତି ଏବଂ ରପ୍ତାନି ନିୟମ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଥିବାରୁ, ଫ୍ରାନ୍ସ ଭାବିଲା ଯେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଭବିଷ୍ୟତରେ କେବେ ବି ସଫଳ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ପରିଶେଷରେ, ଏହି ମତଭେଦ ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଲା ଏବଂ FCAS ପ୍ରକଳ୍ପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବାତିଲ ହୋଇଗଲା।
ୟୁରୋପର ଏହି ବଡ଼ ମେଗା ପ୍ରକଳ୍ପ ବାତିଲ ହେବା ପରେ, ଫ୍ରାନ୍ସ ଏବେ ଏକ ନୂଆ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଂଶୀଦାର ଖୋଜୁଛି, ଯାହାର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଜେଟ୍ ବଡ଼ ଥିବ ଏବଂ ଯାହାର ଆବଶ୍ୟକତା ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଅଧିକ ଥିବ। ଆଉ ଏହି ଦୌଡ଼ରେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଭାରତଠାରୁ ଭଲ ବନ୍ଧୁ ଫ୍ରାନ୍ସ ପାଇଁ ଆଉ କେହି ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଭାରତ ଏବଂ ଫ୍ରାନ୍ସର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କ ଦୀର୍ଘ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଜବୁତ ରହିଆସିଛି। ଆମେ ମିରାଜ୍-୨୦୦୦ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଧୁନିକ ରାଫେଲ୍ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଫ୍ରାନ୍ସ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରସା କରିଛୁ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ନିଜସ୍ୱ ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ଯୁଦ୍ଧବିମାନ AMCA (Advanced Medium Combat Aircraft) ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଉପରେ କାମ କରୁଛି। କିନ୍ତୁ ଆମ ପାଖରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେଉଛି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇଞ୍ଜିନ୍ର ବିକାଶ କରିବା। ଫ୍ରାନ୍ସର ସାଫ୍ରାନ୍ (Safran) କମ୍ପାନୀ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଭାରତ ସହିତ ମିଶି ୧୧୦ କିଲୋନିଉଟନ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଇଞ୍ଜିନ୍ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି। ଏବେ ଯଦି ଫ୍ରାନ୍ସ ଏବଂ ଭାରତ ଏକାଠି ହୋଇ ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଉପରେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି, ତେବେ ଭାରତକୁ ସିଧାସଳଖ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଆଧୁନିକ ଷ୍ଟେଲ୍ଥ ଏବଂ ଏଭିଓନିକ୍ସ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ମିଳିଯିବ। ଏହାକୁ ଆମେ ଓଡ଼ିଶା ଭାଷାରେ “ରଥ ଦେଖା ପଇସା ଅସୁଲ” ବୋଲି କହିପାରିବା, କାରଣ ଆମର AMCA ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ମଧ୍ୟ ଏହାଦ୍ୱାରା ବହୁତ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରିବ।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଏହି ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଯୁଦ୍ଧବିମାନ କଣ ଏବଂ ଏହା ଆମର ବର୍ତ୍ତମାନର ସୁଖୋଇ କିମ୍ବା ରାଫେଲ୍ଠାରୁ କେମିତି ଭିର୍ଣ୍ଣ ?
ଚିନ୍ତା କରିବାର ବିଷୟ କି ଏମିତି ଏକ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ, ଯାହା ଶତ୍ରୁର ରାଡାର୍ରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ରହିବ । ଏଥିରେ ଏଭଳି ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ବା AI ଲାଗିଥିବ, ଯାହା ପାଇଲଟ୍ଙ୍କ ବିନା ସାହାଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନିଜେ ଶତ୍ରୁର ମିସାଇଲ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ତାକୁ ଆକାଶରେ ଛାରଖାର କରିଦେଇପାରିବ । ଏହି ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଜେଟ୍ ଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଏକାକୀ ଉଡ଼ିବେ ନାହିଁ, ଏମାନଙ୍କ ସହିତ ୩ ରୁ ୪ଟି ‘ଲୟଲ୍ ଉଇଙ୍ଗମ୍ୟାନ୍’ (Loyal Wingman) ବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଡ୍ରୋନ୍ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିବେ । ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଶତ୍ରୁ ଶିବିର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ପ୍ରଥମେ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଖ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଏବଂ ପାଇଲଟ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବେ । ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚମତ୍କାର ହେଉଛି, ଏହି ଜେଟ୍ ଗୁଡ଼ିକରେ ବନ୍ଧୁକ ବା ମିସାଇଲ୍ ବଦଳରେ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଡିରେକ୍ଟେଡ୍ ଏନର୍ଜି ୱେପନ୍ (DEW) ବା ଲେଜର ଗନ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ, ଯାହା ଆଲୋକର ବେଗରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଆକାଶରେ ହିଁ ଜଳାଇ ଭସ୍ମ କରିଦେବ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ସାରା ବିଶ୍ୱରେ କୌଣସି ବି ଦେଶ ପାଖରେ ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଯୁଦ୍ଧବିମାନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ନାହିଁ । ଆମେରିକା ନିଜର NGAD ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଉପରେ କାମ କରୁଛି ଏବଂ ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଲୁଚାଇ ତିଆରି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଯଦି ଭାରତ ଓ ଫ୍ରାନ୍ସ ମିଶି ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତି ତିଆରି କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଏସିଆ ମହାଦେଶରେ ସାମରିକ ସନ୍ତୁଳନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଚୀନ୍ ହାତରୁ ଛଡ଼ାଇ ଭାରତ ପକ୍ଷକୁ ନେଇଆସିବ।
ରାଜନୈତିକ ସମୀକ୍ଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଭାରତ ପାଇଁ ଏହି ସୁଯୋଗ ହେଉଛି ଇତିହାସର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି କ୍ରାନ୍ତି। ଫ୍ରାନ୍ସ ଭାରତକୁ କେବଳ ଗ୍ରାହକ ଭାବେ ଦେଖେନାହିଁ, ସେ ଭାରତକୁ ଏକ ସମାନ ଅଂଶୀଦାର ବା ‘ଇକ୍ଵାଲ୍ ପାର୍ଟନର’ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ସରକାରଙ୍କ ‘ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ ଏବଂ ‘ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ’ ନୀତି ଅନୁସାରେ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ ମାଟିରେ ହିଁ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇପାରିବ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେଶର ହଜାର ହଜାର ଯୁବକଯୁବତୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚାକିରି ମଧ୍ୟ ମିଳିବ।
ଆଗାମୀ ଦିନରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ପ୍ୟାରିସ୍ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ବିଷୟକୁ ନେଇ କିଭଳି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଆଲୋଚନା ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି, ତାହା ଦେଖିବା ବେଶ୍ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ୟୁରୋପର ଏହି ସାମରିକ ବିଫଳତା ଆଜି ଭାରତର ବାୟୁସେନା ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ନେଇ ଆସିଛି।
Also read : https://purvapaksa.com/supreme-court-rejects-meenakshi-natarajans-plea-citing-article-329/
