“ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୌରବକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ; ରାଜ୍ୟସଭାରେ ବିଲ୍ ଆଗତ ପରେ ସଂସଦରେ ଜୋରଦାର ଆଲୋଚନା ଓ ରାଜନୈତିକ ସରଗରମ।”
ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ପ୍ରତୀକ ତଥା ଜାତୀୟ ଗୀତ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ଉଚିତ୍ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରସାର ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସଂସଦରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନଗତ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଗୃହରାଷ୍ଟ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ରାୟ ସଂସଦର ଉଚ୍ଚସଦନ ‘ରାଜ୍ୟସଭା’ରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍ ବିଲ୍’ (Vande Mataram Bill) ଆଗତ କରିଛନ୍ତି। ଦେଶର ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ, ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାତୀୟତାବୋଧ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ଏବଂ ଏହି ଗୀତର ଅବମାନନାକୁ ରୋକିବା ଏହି ବିଲ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୋଲି ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି।
ବିଲ୍ର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରାବଧାନ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ
ଗୃହରାଷ୍ଟ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ରାୟ ବିଲ୍ ଆଗତ କରିବା ସମୟରେ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ ଯେ, ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ଗୀତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଦେଶପ୍ରେମୀ ଓ ସହୀଦମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଏବଂ ବଳର ଉତ୍ସ ଥିଲା। ଏହି ବିଲ୍ ଅଧୀନରେ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାବଧାନ ରଖାଯାଇଛି:
ସମ୍ମାନଜନକ ସ୍ଥାନ : ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ପରି ଜାତୀୟ ଗୀତ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଆଇନଗତ ସମ୍ମାନ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ।
ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ/ଉତ୍ସାହଜନକ ପ୍ରଚାର : ଦେଶର ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରାତଃ ସଭା ସମୟରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଗାନ କରିବାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯିବ।
ଅବମାନନା ପାଇଁ ଦଣ୍ଡବିଧାନ : ଜାତୀୟ ଗୀତର ବିକୃତ ରୂପ ପ୍ରଦର୍ଶନ କିମ୍ବା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଗାନ ସମୟରେ ଅସମ୍ମାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ଜରିମାନାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
ସଂସଦରେ ରାଜନୈତିକ ସରଗରମ
ରାଜ୍ୟସଭାରେ ଏହି ବିଲ୍ ଆଗତ ହେବା ପରେ ଶାସକ ଓ ବିରୋଧୀ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ତୀବ୍ର ହୋଇଛି। ଶାସକ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ସାଂସଦମାନେ ଏହି ବିଲ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ, “ଏହା ଦେଶର ଯୁବପିଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ସଂସ୍କୃତି ପ୍ରତି ଆଦର ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ଏକ ବୈପ୍ଲବିକ ପଦକ୍ଷେପ ହେବ।”
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, କେତେକ ବିରୋଧୀ ଦଳର ସାଂସଦମାନେ ଏହି ବିଲ୍ର କେତେକ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ସୋପାନକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ବିରୋଧୀଙ୍କ ମତରେ, ଦେଶପ୍ରେମ ହେଉଛି ସ୍ୱତଃସ୍ଫୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ହୃଦୟର ବିଷୟ, ଏହାକୁ ଆଇନ କରି କାହା ଉପରେ ଜବରଦସ୍ତ ଲଦି ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏହାସହ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ସରକାର ଏପରି ବିଲ୍ ଆଣି ଧାର୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଧ୍ରୁବୀକରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି କେତେକ ବିରୋଧୀ ନେତା ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି।
ଐତିହାସିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ବଙ୍କିମଚନ୍ଦ୍ର ଚଟ୍ଟୋପାଧ୍ୟାୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ପ୍ରଥମ କରି ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉପନ୍ୟାସ ‘ଆନନ୍ଦମଠ’ରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା। ୧୮୯୬ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କୋଲକାତା ଅଧିବେଶନରେ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର ପ୍ରଥମ କରି ଏହାକୁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ମଞ୍ଚରେ ଗାଇଥିଲେ। ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ସ୍ଲୋଗାନ୍ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସକଙ୍କ ମୂଳଦୁଆ ହଲାଇ ଦେଇଥିଲା।
ସାମାଜିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଓ ଆଗାମୀ ବାଟ
ଏହି ବିଲ୍ ଉପରେ ଏବେ ସଂସଦର ଆଗାମୀ ବୈଠକଗୁଡ଼ିକରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଗୃହରାଷ୍ଟ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ରାୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ସରକାର ସମସ୍ତ ସାଂସଦଙ୍କ ସୁଚିନ୍ତିତ ମତାମତକୁ ଆଧାର କରି ଏହି ବିଲ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ମହଲରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବିଲ୍କୁ ନେଇ ବ୍ୟାପକ ସକାରାତ୍ମକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।
ଦେଶର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରାକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବା ପାଇଁ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅପରିସୀମ ଏବଂ ଏହି ବିଲ୍ ପାରିତ ହେଲେ ଏହା ଜାତୀୟ ଏକତାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
