ଜୀବନର ଅହରହ ଧାଁଦୌଡ଼, ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟବ୍ୟସ୍ତତା ଏବଂ ପ୍ରତିଯୋଗିତାପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବେଶ ଭିତରେ ଆମେ ଶରୀରର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ‘ହୃତ୍ପିଣ୍ଡ’ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ଭୁଲିଯାଉଛନ୍ତି। ହୃତ୍ପିଣ୍ଡର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ପନ୍ଦନ ଏକ ନିରବ ସନ୍ଦେଶ ଯେ, ଆମକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବା ପାଇଁ ଶରୀର ନିରନ୍ତର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। କିନ୍ତୁ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ କୌଣସି ଜରୁରୀ ପରିସ୍ଥିତି କିମ୍ବା ଆକସ୍ମିକ ହୃଦ୍ଘାତ (ହାର୍ଟ ଆଟାକ୍) ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକେ ଏହା ପ୍ରତି ସଚେତନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୯ ତାରିଖକୁ ‘ବିଶ୍ୱ ହୃଦୟ ଦିବସ’ (World Heart Day) ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ଏହି ଅବସରରେ ଡାକ୍ତରୀ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ସମୟ ଥାଉଣୁ ନିଜ ହୃତ୍ପିଣ୍ଡର ଡାକ ଶୁଣନ୍ତୁ ଏବଂ ସାମାନ୍ୟ ଚେତାବନୀ ସଙ୍କେତକୁ ଆଦୌ ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ ଏହି ଦିବସ?
ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ ଏବଂ ୱାର୍ଲ୍ଡ ହାର୍ଟ ଫେଡେରେସନ୍ ର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଶ୍ୱରେ ସର୍ବାଧିକ ମୃତ୍ୟୁ ହାର୍ଟ ଆଟାକ୍, ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ହୃଦ୍ରୋଗ (କାର୍ଡିଓଭାସ୍କୁଲାର୍ ଡିଜିଜ୍ – CVD) ଯୋଗୁଁ ହିଁ ଘଟିଥାଏ। ପୂର୍ବରୁ ହୃଦ୍ରୋଗ କେବଳ ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟା ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବିଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ୨୦ ରୁ ୪୦ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ଯୁବପିଢ଼ି ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ହାର୍ଟ ଆଟାକ୍ର ଶିକାର ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ବର୍ଦ୍ଧିତ ବିପଦକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ହିଁ ଏହି ଦିବସ ପାଳନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।
ଚଳିତ ବର୍ଷର ମୁଖ୍ୟ ବାର୍ତ୍ତା: ‘ଡୋଣ୍ଟ ମିସ୍ ଏ ବିଟ୍’
ଚଳିତ ବିଶ୍ୱ ହୃଦୟ ଦିବସ ଅବସରରେ “ଡୋଣ୍ଟ ମିସ୍ ଏ ବିଟ୍” ବାର୍ତ୍ତା ଉପରେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ହୃତ୍ପିଣ୍ଡ ଦେଉଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ସୂଚକକୁ ବୁଝିବା ଏବଂ ସମୟ ଥାଉଣୁ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା।
ଏହି ବାର୍ତ୍ତା ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନୋଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ:
1. ଲକ୍ଷଣ ଚିହ୍ନଟ :
ଅନେକ ସମୟରେ ହୃଦ୍ରୋଗ ହଠାତ୍ ସାମ୍ନାକୁ ଆସେ ନାହିଁ, ବରଂ ଶରୀର ଧୀରେ ଧୀରେ କିଛି ଇଙ୍ଗିତ ଦେଇଥାଏ। ଶୀଘ୍ର ଥକିଯିବା, ଛାତିରେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ଅନୁଭବ ହେବା, ଅଣନିଶ୍ୱାସୀ ଲାଗିବା କିମ୍ବା ବେକ ଓ ବାମ ବାହୁରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେବା ଭଳି ଲକ୍ଷଣକୁ ଚିହ୍ନିବା ଜରୁରୀ।
2. ହୃତ୍ପିଣ୍ଡର ସୁରକ୍ଷା :
ଜୀବନଶୈଳୀରେ ସାମାନ୍ୟ ସକାରାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦକୁ ହ୍ରାସ କରିବା।
3. ସାମୁହିକ ପଦକ୍ଷେପ :
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ତଥା ପାରିବାରିକ ସ୍ତରରେ ନିୟମିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା।
ହୃଦ୍ରୋଗର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ କ’ଣ?
ଡାକ୍ତରମାନଙ୍କ ମତରେ, ଆଧୁନିକ ସହରୀ ଜୀବନଶୈଳୀ ହିଁ ହୃତ୍ପିଣ୍ଡର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ ପାଲଟିଛି:
ଅତ୍ୟଧିକ ମାନସିକ ଚାପ : ଚାକିରି, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ପାରିବାରିକ ଚିନ୍ତା ଯୋଗୁଁ କର୍ଟିସୋଲ୍ ଏବଂ ଆଡ୍ରେନାଲିନ୍ ଭଳି ହରମୋନ୍ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବଢ଼ି ରକ୍ତଚାପ ବୃଦ୍ଧି କରାଏ।
ଜଙ୍କ୍ ଫୁଡ୍ ଓ ତେଲିଆ ଖାଦ୍ୟ : ଅତ୍ୟଧିକ ତେଲ, ଲୁଣ, ପ୍ରୋସେସ୍ଡ ଫୁଡ୍ ଏବଂ ରିଫାଇଣ୍ଡ୍ ଚିନି ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ତରେ ଖରାପ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ୍ ବଢ଼ି ଧମନୀରେ ଜମା ହୋଇଥାଏ।
ଶାରୀରିକ ନିଷ୍କ୍ରିୟତା : ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଧରି କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଆଗରେ ବସି ରହିବା ଏବଂ ବ୍ୟାୟାମର ଅଭାବ ହୃତ୍ପିଣ୍ଡର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦିଏ।
ନିଶାସେବନ : ଧୂମପାନ, ତମାଖୁ ଏବଂ ମଦ୍ୟପାନ ସିଧାସଳଖ ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀକୁ ସଙ୍କୁଚିତ କରି ହୃଦ୍ଘାତର ଆଶଙ୍କାକୁ ବହୁଗୁଣିତ କରିଥାଏ।
ହୃତ୍ପିଣ୍ଡକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବା ପାଇଁ ସହଜ ପଦକ୍ଷେପ
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଏକ ସୁସ୍ଥ ହୃତ୍ପିଣ୍ଡ କୌଣସି ଜଟିଳ ଚିକିତ୍ସାରୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦୈନନ୍ଦିନ ଛୋଟ ଛୋଟ ଅଭ୍ୟାସରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ:
- ନିୟମିତ ଚାଲିବା ଓ ବ୍ୟାୟାମ : ଦିନକୁ ଅନ୍ତତଃ ୩୦ରୁ ୪୫ ମିନିଟ୍ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲିବା, ସାଇକେଲିଂ କିମ୍ବା ଯୋଗାସନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ତ ସଞ୍ଚାଳନ ସ୍ୱାଭାବିକ ରହେ। ଲିଫ୍ଟ ବଦଳରେ ପାହାଚ ବ୍ୟବହାର କରିବା ମଧ୍ୟ ଭଲ ଅଭ୍ୟାସ।
- ସନ୍ତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟପେୟ : ସବୁଜ ପନିପରିବା, ଋତୁକାଳୀନ ଫଳ, ଶସ୍ୟଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ପାଣି ପିଅନ୍ତୁ। ଖାଦ୍ୟରେ ଲୁଣର ପରିମାଣ କମାନ୍ତୁ।
- ନିୟମିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା : ୩୦ ବର୍ଷ ବୟସ ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ବର୍ଷକୁ ଥରେ ନିଜର ରକ୍ତଚାପ, ମଧୁମେହ ଏବଂ ଲିପିଡ୍ ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ (କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ୍) ଯାଞ୍ଚ କରାଇବା ଉଚିତ।
- ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନିଦ୍ରା ଓ ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ ଜୀବନ : ପ୍ରତିଦିନ ୭ ରୁ ୮ ଘଣ୍ଟା ଶୋଇବା ଏବଂ ଧ୍ୟାନ ବା ପ୍ରାଣାୟାମ ମାଧ୍ୟମରେ ମାନସିକ ଚାପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।
ଆପଣଙ୍କ ହୃତ୍ପିଣ୍ଡ ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନର ଇଞ୍ଜିନ୍। ଏହାକୁ ଅବହେଳା ନକରି ଆଜିଠାରୁ ହିଁ ଏକ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଶୈଳୀ ଆପଣାନ୍ତୁ, କାରଣ ସତରେ “ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ପନ୍ଦନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ”!
