ମାତ୍ର କେଇ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ଏବଂ ପୂର୍ବ ଉପକୂଳକୁ ଦୋହଲାଇ ଦେଉଛି। ପ୍ରଥମେ ଆସିଲା ବାତ୍ୟା ‘ଅର୍ଣ୍ଣବ’, ଯାହାର ପ୍ରଭାବରେ ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳରେ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ହେଲା ଏବଂ ପ୍ରାଣହାନିର ଖବର ବି ଆସିଲା। ତା’ପରେ ଆସିଲା ‘ମୁରାସୁ’, ଯାହା ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଉପକୂଳଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଓଙ୍ଗୋଲ୍ ଓ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷତି ଘଟାଇଲା। ଆଉ ଏବେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଘୁରି ବୁଲୁଛି ତୃତୀୟ ବାତ୍ୟା — ‘ଅକ୍ଭାନ୍’। ଏହି ‘ଅକ୍ଭାନ୍’ ନାମଟି ଇରାନ ଦେଇଛି। କେବଳ ନାମ ଜାଣିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଆଜିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି — ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ବାତ୍ୟା ବାରମ୍ବାର ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ହିଁ କାହିଁକି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଖିନଭିନ କରୁଛି? ଅନ୍ୟପଟେ ଆରବ ସାଗର କାହିଁକି ଏତେ ଶାନ୍ତ ପଡ଼ିଛି, କିନ୍ତୁ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ବାତ୍ୟାର ଧାଡ଼ି ଲାଗିଛି?

ବଙ୍ଗୋପସାଗରର ଏହି ତିନିଟି ବଡ଼ ଭୌଗୋଳିକ ଓ ଜଳବାୟୁଗତ କାରଣ। ତୃତୀୟ କାରଣଟି ଶୁଣିଲେ ଆପଣଙ୍କୁ ଟିକେ ଅଜବ ଲାଗିପାରେ, କିନ୍ତୁ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପାଣିପାଗ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ ଏହା ପଛରେ ଗଭୀର ତଥ୍ୟ ରହିଛି। ତା’ସହିତ ଆମେ ଜାଣିବା ଏବର୍ଷ କାହିଁକି ୩-୩ଟି ବାତ୍ୟାର ପରିସ୍ଥିତି ଉପୁଜିଛି, ଏଥିରେ ହଜାର ହଜାର କିଲୋମିଟର ଦୂର ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରର ‘ଏଲ୍ ନିନୋ’ର ଭୂମିକା କ’ଣ, ୧୯୮୭ ମସିହାର ଇତିହାସ କିପରି ଆଜି ପୁଣି ଥରେ ଦୋହରାଉଛି, ଏବଂ ଶେଷରେ — ଶାନ୍ତ ଥିବା ଆରବ ସାଗରରେ କ’ଣ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସୁଛି?
ବଙ୍ଗୋପସାଗର ବନାମ ଆରବ ସାଗର: କାହିଁକି ଏତେ ପାର୍ଥକ୍ୟ?
ପ୍ରଥମେ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବୁଝିବା ଦରକାର ଯେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ଆଜିର କୌଣସି ନୂଆ ଘଟଣା ନୁହେଁ। ପାଣିପାଗ ବିଜ୍ଞାନର ଇତିହାସ ଓ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଦେଖିଲେ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ଆରବ ସାଗର ତୁଳନାରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ହାର ବହୁତ ଅଧିକ। ସାଧାରଣତଃ ଆରବ ସାଗରରେ ଗୋଟିଏ ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ, ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ପ୍ରାୟ ଚାରିଟି ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
କେହି କେହି ଭାବନ୍ତି ଏହା କେବଳ ସଂଯୋଗ। କିନ୍ତୁ ତାହା ନୁହେଁ। ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ଏପରି କିଛି ପ୍ରାକୃତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି, ଯାହା ବଙ୍ଗୋପସାଗରକୁ ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଏକ ଆଦର୍ଶ କ୍ଷେତ୍ର ବା ‘ନର୍ସରୀ’ରେ ପରିଣତ କରିଦିଏ। ଅକ୍ଟୋବରରୁ ଡିସେମ୍ବର ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ମୌସୁମୀ ବା ଶୀତକାଳୀନ ମୌସୁମୀର ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ସମୁଦ୍ରର ତାପମାତ୍ରା ବାତ୍ୟା ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ତିଆରି କରେ।
ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକମାନେ ବାତ୍ୟା ସହିତ ଖୁବ୍ ପରିଚିତ। ଆମେ ମହାବାତ୍ୟା, ଫନି, ତିତଲି, ହୁଡହୁଡ୍, ଅମ୍ଫାନ, ୟାସ୍ ବା ଦାନା ଭଳି ବଡ଼ ବଡ଼ ବାତ୍ୟାର ସାମ୍ନା କରିଛୁ। ଉପକୂଳ ଜିଲ୍ଲା—ଯେପରିକି ବାଲେଶ୍ୱର, ଭଦ୍ରକ, କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା, ଜଗତସିଂହପୁର, ପୁରୀ, ଗଞ୍ଜାମ—ଏସବୁ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ସମୁଦ୍ରରେ ଲଘୁଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ମାତ୍ରେ କେମିତି ଛାତିରେ ଛନକା ପଶେ। ଚାଷୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଚଡ଼କ ପଡ଼େ, ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ର ଭିତରକୁ ଯିବାକୁ ବାରଣ କରାଯାଏ, ଏବଂ ପ୍ରଶାସନକୁ ସତର୍କ ରହିବାକୁ ପଡ଼େ। କିନ୍ତୁ ବାରମ୍ବାର ଏପରି କାହିଁକି ହେଉଛି? ଚାଲନ୍ତୁ, ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ସେହି ତିନିଟି ମୁଖ୍ୟ କାରଣକୁ ସରଳ ଭାଷାରେ ବୁଝିବା।
ପ୍ରଥମ କାରଣ: ଗରମ ପାଣି ଓ ବାତ୍ୟାର ଇନ୍ଧନ
ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଜରୁରୀ ଜିନିଷ କ’ଣ? ଉତ୍ତର ହେଉଛି — ଗରମ ସମୁଦ୍ର ପାଣି। ପାଣିପାଗ ବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ବାତ୍ୟାକୁ ଏକ ବିଶାଳ ଇଞ୍ଜିନ୍ ସହିତ ତୁଳନା କରନ୍ତି, ଆଉ ଏହି ଇଞ୍ଜିନ୍ର ଇନ୍ଧନ ହେଉଛି ସମୁଦ୍ରର ଉଷ୍ମତା।

ସାଧାରଣତଃ କୌଣସି ସମୁଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବାକୁ ହେଲେ ସମୁଦ୍ର ପୃଷ୍ଠର ତାପମାତ୍ରା ୨୬.୫ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯେତେବେଳେ ପାଣି ଏତେ ଗରମ ରହେ, ସେତେବେଳେ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ହୁଏ। ଏହି ଗରମ ଓ ଆର୍ଦ୍ର ବାୟୁ ଉପରକୁ ଉଠେ, ଥଣ୍ଡା ହୁଏ, ଏବଂ ମେଘ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଯେଉଁ ଗୁପ୍ତ ତାପ ନିର୍ଗତ ହୁଏ, ତାହା ହିଁ ବାତ୍ୟାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରେ।
ଏବେ ବଙ୍ଗୋପସାଗର କଥା ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ। ବଙ୍ଗୋପସାଗରର ତାପମାତ୍ରା ପ୍ରାୟ ସବୁବେଳେ ଏହି ୨୬.୫ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ ସୀମା ଉପରେ ରହେ। ଆଉ ତାପମାତ୍ରା ଯଦି ଆଉ ଏକ ଡିଗ୍ରୀ ବଢ଼ିଯାଏ, ତେବେ ତାହା ବାତ୍ୟା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରକାର ‘ଏକ୍ସଟ୍ରା ଫ୍ୟୁଏଲ୍’ ବା ଅତିରିକ୍ତ ଇନ୍ଧନ ଭଳି କାମ କରେ। ଫଳରେ ଲଘୁଚାପ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅବପାତ ଏବଂ ତା’ପରେ ବାତ୍ୟା ବା ଅତି ଭୀଷଣ ବାତ୍ୟାରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ଆରବ ସାଗରରେ ଅନେକ ସମୟରେ ଶୁଷ୍କ ପବନ କିମ୍ବା ଭିନ୍ନ ତାପମାତ୍ରା ସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ଏତେ ସହଜରେ ଓ ବାରମ୍ବାର ଏଭଳି ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେତେଟା ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଦେଖାଯାଏ।
ନଦୀଜଳ ଓ ‘ମଧୁର ପାଣିର ପରସ୍ତ’
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣୁ ଯେ ଭାରତର ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ନଦୀ—ଯେପରିକି ଗଙ୍ଗା, ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, ଗୋଦାବରୀ, କୃଷ୍ଣା ଏବଂ ଆମ ଓଡ଼ିଶାର ମହାନଦୀ—ଏ ସମସ୍ତ ନଦୀର ମଧୁର ପାଣି ଶେଷରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ହିଁ ପଡ଼େ।
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ, ନଦୀର ମଧୁର ପାଣି ସମୁଦ୍ରରେ ପଡ଼ିଲେ ବାତ୍ୟା ସହିତ ଏହାର ସମ୍ପର୍କ କ’ଣ? ଏହାର ଉତ୍ତର ସମୁଦ୍ରର ଭୌତିକ ଗୁଣରେ ଲୁଚି ରହିଛି। ସମୁଦ୍ରର ଲୁଣିଆ ପାଣି ଗହଳିଆ ଓ ଭାରୀ ହୋଇଥାଏ, ଯେତେବେଳେ କି ନଦୀରୁ ଆସୁଥିବା ମଧୁର ପାଣି ହାଲୁକା ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ମଧୁର ପାଣି ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ମିଶେ, ତାହା ତୁରନ୍ତ ଗଭୀର ଲୁଣିଆ ପାଣି ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଶିଯାଏ ନାହିଁ; ବରଂ ସମୁଦ୍ରର ଉପର ଭାଗରେ ଏକ ପତଳା ପରସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ଏହି ଉପର ପତଳା ପରସ୍ତଟି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତାପରେ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଗରମ ହୋଇଯାଏ। କିନ୍ତୁ ତଳେ ଥିବା ଥଣ୍ଡା ଓ ଲୁଣିଆ ପାଣି ସହିତ ଏହା ମିଶିପାରୁନଥିବାରୁ ତଳର ଥଣ୍ଡା ପାଣି ଉପରକୁ ଆସି ଉପର ପୃଷ୍ଠକୁ ଥଣ୍ଡା କରିପାରେ ନାହିଁ। ଏକ ପ୍ରକାର କହିବାକୁ ଗଲେ, ନଦୀଗୁଡ଼ିକର ମଧୁର ପାଣି ଏକ ‘ହିଟର’ ବା ତାପ ରକ୍ଷାକାରୀ ଆବରଣ ଭଳି କାମ କରି ସମୁଦ୍ରର ଉପର ଭାଗକୁ ଗରମ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ରର ଉପର ଭାଗ ଲଗାତାର ଗରମ ରହେ, ସେତେବେଳେ ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ଓ ବଢ଼ିବାର ସମ୍ଭାବନା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଏ। ପ୍ରକୃତିର ଏହି ନିୟମ କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ, ନୁହେଁ କି?
‘ଢାଙ୍କୁଣୀ ଲାଗିଥିବା ପାତ୍ର’ର ତତ୍ତ୍ୱ
ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ତୃତୀୟ କାରଣକୁ। ଏହା ହେଉଛି ବଙ୍ଗୋପସାଗରର ଭୌଗୋଳିକ ଆକୃତି।
ମାନଚିତ୍ରରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରକୁ ଦେଖିଲେ ଆପଣ ଦେଖିବେ ଯେ ଏହା ତିନି ପଟରୁ ସ୍ଥଳଭାଗ ବା ଜମି ଦ୍ୱାରା ଘେରା ହୋଇ ରହିଛି — ପଶ୍ଚିମରେ ଭାରତ, ଉତ୍ତରରେ ବାଂଲାଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ଏବଂ ପୂର୍ବରେ ମିଆଁମାର ଓ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳ। ଏହାର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗଟି ଖୋଲା ରହିଛି।
ଏହି ଭୌଗୋଳିକ ଗଠନ ଯୋଗୁଁ ସମୁଦ୍ର ଉପରର ଗରମ ଓ ଆର୍ଦ୍ର ବାୟୁ (ଗରମ ଓ ନମି) ସହଜରେ ବାହାରକୁ ବାହାରି ପାରେ ନାହିଁ। ଅନେକ ସମୟରେ ଏହା ଭିତରେ ହିଁ ଅଟକି ରହିଯାଏ, ଠିକ୍ ଯେମିତି ଢାଙ୍କୁଣୀ ଘୋଡ଼ା ହୋଇଥିବା ଏକ ପାତ୍ର ଭିତରେ ତାତି ଓ ବାଷ୍ପ ବନ୍ଦ ହୋଇ ରହିଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଗରମ ଓ ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ଜମା ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଅସ୍ଥିରତା ବଢ଼େ ଏବଂ ଲଘୁଚାପ ଓ ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହା ସହିତ ଉପକୂଳର ଅଗଭୀର ମହାଦେଶୀୟ ସେଲ୍ଫ ମଧ୍ୟ ବାତ୍ୟା ଉପକୂଳ ଛୁଇଁବା ବେଳେ ଜୁଆର-ଭଟ୍ଟା ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଢେଉର ପ୍ରଭାବକୁ ବଢ଼ାଇ ଦେଇଥାଏ।
ଏବର୍ଷ କାହିଁକି ୩-୩ଟି ବାତ୍ୟା? ‘ଏଲ୍ ନିନୋ’ ଓ ୧୯୮୭ର ଇତିହାସ
ଠିକ୍ ଅଛି, ସାଧାରଣତଃ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ବାତ୍ୟା ଆସେ ବୋଲି ଆମେ ବୁଝିଲୁ। କିନ୍ତୁ ଏବର୍ଷ ଏତେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ଭିତରେ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ତିନିଟି ବାତ୍ୟାର ସ୍ଥିତି କାହିଁକି ଦେଖାଦେଲା? ଏହାର ଉତ୍ତର ଖୋଜିବାକୁ ହେଲେ ଆମକୁ ହଜାର ହଜାର କିଲୋମିଟର ଦୂର ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର ଆଡ଼କୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସେଠାରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଜଳବାୟୁ ପ୍ରଭାବ ହେଉଛି ‘ଏଲ୍ ନିନୋ’।
ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗର ପୂର୍ବତନ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ କେ. ଜେ. ରମେଶଙ୍କ ମତ ଅନୁଯାୟୀ, ଯେତେବେଳେ ‘ଏଲ୍ ନିନୋ’ ସକ୍ରିୟ ରହେ, ସେତେବେଳେ ଶୀତକାଳୀନ ମୌସୁମୀ ବା ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ମୌସୁମୀ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥାଏ। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ପାଣିପାଗ ସିଷ୍ଟମ୍ ବା ଲଘୁଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ପାଣିପାଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଓ IMDର ସୂଚନା ମୁତାବକ, ଏଲ୍ ନିନୋ ସ୍ଥିତିରେ ଏହି ବାତ୍ୟା ଓ ସିଷ୍ଟମ୍ଗୁଡ଼ିକର ଗତିପଥ ତଳ ଆଡ଼କୁ ବା ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ—ବିଶେଷ କରି ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ତାମିଲନାଡୁ ଉପକୂଳ ଆଡ଼କୁ ଠେଲି ହୋଇଥାଏ, ଏବଂ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁଯାୟୀ ଓଡ଼ିଶା ଓ ପୂର୍ବ ଉପକୂଳକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।

ଏହା ପ୍ରଥମ ଥର ନୁହେଁ ଯେ ଏପରି ଘଟୁଛି। ଇତିହାସକୁ ପଛକୁ ଫେରାଇ ଦେଖିଲେ ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ମଧ୍ୟ ‘ଏଲ୍ ନିନୋ’ ବର୍ଷ ଥିଲା। ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ମାସ ଭିତରେ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଓ ଆଖପାଖ ଉପକୂଳରେ ତିନିଟି ବାତ୍ୟାର ପ୍ରଭାବ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ଆଜି ଯେପରି ଲାଗୁଛି, ଇତିହାସ ନିଜକୁ ପୁଣିଥରେ ଦୋହରାଉଛି।
‘ଅକ୍ଭାନ୍’ର ସ୍ଥିତି, ଆରବ ସାଗରର ବଦଳୁଥିବା ରୂପ ଓ ସମାପ୍ତି
ବର୍ତ୍ତମାନ ଯଦି ଆମେ ‘ଅକ୍ଭାନ୍’ କଥା କହିବା, ତେବେ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗର ସୂଚନା ଓ ପୂର୍ବାନୁମାନ ଅନୁଯାୟୀ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳ—ବିଶେଷ କରି ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଓ ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରଶାସନ ଓ ଲୋକମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତର୍କ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ସମୁଦ୍ର ଅଶାନ୍ତ ରହିବା, ପବନର ବେଗ ବଢ଼ିବା ଏବଂ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି।
କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ଯାହାକୁ ଆମେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ନଜର ରଖିବା ଉଚିତ, ତାହା ହେଉଛି — ଆରବ ସାଗରରେ ଆସୁଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ। ଏତେଦିନ ଧରି ଯେଉଁ ଆରବ ସାଗର ଶାନ୍ତ ପଡ଼ିଥିଲା, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ସମୁଦ୍ର ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ନୂଆ ଗତିବିଧି ଦେଖାଯାଉଛି। ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁଠି କମ୍ ବାତ୍ୟା ଆସୁଥିଲା, ଏବେ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସକ୍ରିୟତା ବଢ଼ୁଥିବାର ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି। ପ୍ରକୃତି ଆମକୁ ବାରମ୍ବାର ସତର୍କ କରୁଛି। ବାତ୍ୟାକୁ ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୋକି ପାରିବା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସଠିକ୍ ସୂଚନା, ସମୟୋଚିତ ସତର୍କତା ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଓ ଜୀବିକାର କ୍ଷତିକୁ ନିଶ୍ଚୟ କମାଇ ପାରିବା।
also read
https://purvapaksa.com/1971-war-what-was-the-cost-of-capturing-a-pakistani-city/


