ଦେଶରେ ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ପରିସୀମା (Delimitation) ହେବାର ଅଛି। କିନ୍ତୁ ଏହା ପଛର ପ୍ରକୃତ କଥା କ’ଣ? ଲୋକସଭା ଏବଂ ବିଧାନସଭା ଆସନଗଡ଼କୁ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ସରକାର କେଉଁ ନୂଆ ଫର୍ମୁଲା ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି? ଆଉ ଏହାକୁ ନେଇ କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବିରୋଧୀ ଦଳମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଏତେ ହଇଚଇ କାହିଁକି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି?
ପ୍ରଥମେ ଆମକୁ ବୁଝିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେ ଏହି ‘ଡିଲିମିଟେସନ୍’ ବା ପରିସୀମା ଜିନିଷଟି କ’ଣ? ମୋଟାମୋଟି ଭାବରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନିଟି କାମ କରାଯାଇଥାଏ:
• ପ୍ରଥମ କାମ: ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ର (Geographical Area) ବା ସୀମା ବଦଳାଯାଇଥାଏ। କେଉଁ ଗାଁ କେଉଁ କନ୍ଷ୍ଟିଚୁଏସିରେ ରହିବ, ତାହା ବହୁତ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ସ୍ଥିର କରାଯାଏ।
• ଦ୍ୱିତୀୟ କାମ: ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ଆଧାର କରି ପ୍ରତିଟି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ଭୋଟରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ସମାନ ରଖାଯାଏ। ଏମିତି ହେବା ଜରୁରୀ, ନଚେତ୍ ଗୋଟିଏ ସାଂସଦଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଯଦି ୮ ଲକ୍ଷ ଭୋଟର ରହିବେ ଏବଂ ଆଉ ଜଣଙ୍କ ଅଧୀନରେ ୨୬ ଲକ୍ଷ ଭୋଟର ରହିବେ, ତେବେ ତାହା ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଅସନ୍ତୁଳନକୁ ଦୂର କରାଯାଏ।
• ତୃତୀୟ କାମ: ସଂବିଧାନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତି ୧୦ ବର୍ଷରେ ଜନଗଣନା (Census) ପରେ ଆସନର ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିବା କଥା। କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା, ୧୯୭୧ ଜନଗଣନା ପରେ ଏହାକୁ ଫ୍ରିଜ୍ (Freeze) ବା ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଥିଲା। କାହିଁକି? କାରଣ ସେତେବେଳେ ଦେଶରେ ପରିବାର ନିୟୋଜନ (Family Planning) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଚାଲିଥିଲା। ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଏହାକୁ ମାନିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଜନସଂଖ୍ୟା କମିଲା; ଯଦି ସିଧାସଳଖ ଆସନ ବଢ଼ାଯାଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ସେହି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥା’ନ୍ତେ। ପରେ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀଙ୍କ ସରକାର ସମୟରେ ଏହାକୁ ପୁଣି ୨୦୦୧ରୁ ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଥିଲା। ଆଉ ଏବେ ସେହି ସମୟ ଆସି ପହଞ୍ଚିଛି— ଅର୍ଥାତ୍ ୨୦୨୬ରେ ପରିସୀମା ହେବା ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି।
ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଏହାକୁ ନେଇ କାହିଁକି ବିରୋଧ କରୁଛନ୍ତି?
ଦକ୍ଷିଣର ରାଜ୍ୟମାନେ କହିଲେ ଯେ, “ଆମେ ଦେଶର ପରିବାର ନିୟୋଜନ ନୀତିକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି ଭାବେ ପାଳନ କଲୁ, ଦେଶର ବିକାଶରେ ବଡ଼ ଅବଦାନ ଦେଲୁ; କିନ୍ତୁ ଯଦି କେବଳ ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ଆଧାର କରି ଆସନ ବଢ଼ାଯାଏ, ତେବେ ଆମର ସଂସଦରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କମିଯିବ ଏବଂ ଆମକୁ ଏହାର ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ।” ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ସରକାର ଏକ ବାଟ ବାହାର କରିଥିଲେ। ପ୍ରଥମେ କୁହାଯାଉଥିଲା ଯେ, ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ଆସନଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାୟ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ବଢ଼ାଇ ଦିଆଯିବ, ଯାହାଫଳରେ ପୂର୍ବର ଅନୁପାତ (Ratio) ଠିକ୍ ରହିବ। କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଥିଲା ଯେ ଆପଣ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ହିଁ କାହିଁକି ବାଛିଲେ, ୪୦ କିମ୍ବା ୬୦ କାହିଁକି ନୁହେଁ?
ଏଠାରେ ଏକ ନୂଆ ମୋଡ଼ ଆସୁଛି। ‘ସଣ୍ଡେ ଗାର୍ଡିଆନ୍’ର ବରିଷ୍ଠ ସାମ୍ବାଦିକ ଅଜିତ ଚନ୍ଦୋଲା ଏକ ବଡ଼ ଖାସ୍ ରିପୋର୍ଟ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସରକାର ଏବେ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏକ ନୂଆ ଫର୍ମୁଲା ଉପରେ ବିଚାର କରୁଛନ୍ତି— ଆଉ ତାହା ହେଉଛି ୩୩ ପ୍ରତିଶତ (33%) ଆସନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା!
ଆପଣ ଭାବୁଥିବେ, ଏହି ୩୩ ପ୍ରତିଶତର ହିସାବ କ’ଣ? ଏହାର ବଡ଼ କାରଣ ହେଉଛି— ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ (Women Reservation)!
ସରକାର ଯଦି ଆଗାମୀ ଦିନରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସଦ ଏବଂ ବିଧାନସଭାରେ ୩୩ ପ୍ରତିଶତ ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ତେବେ ଯଦି ସାଧାରଣ ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ନ ବଢ଼େ, ତେବେ ପୁରୁଷ ଜନପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଥିବା ଆସନଗୁଡ଼ିକ କାଟିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଆଉ ଏହା ପାଇଁ କୌଣସି ପାର୍ଟିର କୌଣସି ନେତା କିମ୍ବା କର୍ମୀ ରାଜି ହେବେ ନାହିଁ!
ତେଣୁ, ଏହାକୁ ଜଷ୍ଟିଫାଇ (Justify) କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ଏପରି ଏକ ଫର୍ମୁଲା ଆଣିପାରନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସିଟ୍ କଟ୍ ନ ହୋଇ ବରଂ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ୩୩ ପ୍ରତିଶତ ଅତିରିକ୍ତ ଆସନ ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯୁକ୍ତିଟି ବହୁତ ମଜବୁତ ରହିବ ଯେ ସରକାର କାହିଁକି ୩୩% ଆସନ ବଢ଼ାଇଛନ୍ତି।
ଏବେ ଦେଖନ୍ତୁ ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ କେମିତି ବଦଳୁଛି:
• ଡିଏମକେ (DMK): ଦକ୍ଷିଣର ଏହି ଦଳ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁପାତ ଠିକ୍ ରଖିବା ପକ୍ଷରେ ଥିଲା। ଯଦି ଏହି ୩୩% ବା ସମାନୁପାତିକ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସହଜ ହେବ।
• ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି (SP): ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ଆଗକୁ ନିର୍ବାଚନ ଅଛି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବା ଆସନ ବୃଦ୍ଧିର ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି ସିଧାସଳଖ ବିରୋଧ କରିପାରିବ ନାହିଁ। କାରଣ ପୂର୍ବରୁ ଯେତେବେଳେ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବିଲ୍ ଆସିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ମୂଳାୟୀ ସିଂ ଯାଦବ କିମ୍ବା ଶରଦ ଯାଦବଙ୍କ ପାର୍ଟି ଏହାର ଖୋଲାଖୋଲି ବିରୋଧ କରି ବିଲ୍ ଫାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାଫଳରେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ‘ମହିଳା ବିରୋଧୀ’ର ଦାଗ ଲାଗିଥିଲା। ଏବେ ସେମାନେ ଆଉ ସେହି ଭୁଲ୍ କରିବାକୁ ଚାହିଁବେ ନାହିଁ।
୨୦୦୮ ମସିହାରେ ଯେତେବେଳେ ଶେଷଥର ପାଇଁ ପରିସୀମା କରାଯାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ କେନ୍ଦ୍ରରେ କଂଗ୍ରେସ ସରକାର ଥିଲା। ସେତେବେଳେ ଭୌଗୋଳିକ ସୀମା ବଦଳିବା ଦ୍ୱାରା କଂଗ୍ରେସକୁ ବହୁତ ଫାଇଦା ମିଳିଥିଲା। ୨୦୦୪ରେ ଯେଉଁ କଂଗ୍ରେସର ମାତ୍ର ୧୪୩ ଟି ସିଟ୍ ଥିଲା, ୨୦୦୯ ନିର୍ବାଚନରେ ତାହା ବଢ଼ି ୨୦୬ ରେ ପହଞ୍ଚିଯାଇଥିଲା! ଅର୍ଥାତ୍ ୬୩ ଟି ସିଟ୍ ସିଧାସଳଖ ବଢ଼ିଯାଇଥିଲା।
ସେତେବେଳେ କଂଗ୍ରେସ ଯାହା କରିଥିଲା, ଆଜି ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ସେହି ଭୟ ଅଛି ଯେ— “ଆଜି କେନ୍ଦ୍ରରେ ବିଜେପି କ୍ଷମତାରେ ଅଛି ଏବଂ ଅଧିକାଶ୍ କିଛି ରାଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବିଜେପିର ସରକାର ଅଛି; ତେଣୁ ଏହି ପରିସୀମାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଫାଇଦା ବିଜେପି ନେଇଯିବ ଏବଂ କଂଗ୍ରେସର ପାରମ୍ପରିକ ଗଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ସଂରକ୍ଷିତ ଆସନରେ ପରିଣତ ହୋଇଯିବ କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯିବ।”
କେବଳ ଏତିକି ନୁହେଁ, ଏସଆଇଆର୍ (Special Intensive Revision – SIR) ଏବଂ ଭୋଟର ତାତାଲିକା ସଂଶୋଧନକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ କଂଗ୍ରେସର ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଯାଇଛି। ବିରୋଧୀମାନେ ଭାବୁଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ଅନୁପ୍ରବେଶକାରୀ ବା ବେଆଇନ ଭୋଟରମାନଙ୍କ ନାମ ତାଲିକାରୁ କାଟିଦିଆଯାଏ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ସେହି ଭୋଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଭୁଶୁଡ଼ି ପଡ଼ିବ। ଆଉ ଏହାକୁ ନେଇ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିସାରିଛନ୍ତି ଯେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କର ଏହି କାମ ସମ୍ବିଧାନ ସମ୍ମତ ଅଟେ।
ଆଜି ସ୍ଥିତି ଏପରି ହୋଇଛି ଯେ ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହା କିମ୍ବା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଯେତେବେଳେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ “କଂଗ୍ରେସ ଆଗାମୀ ୨୫-୩୦ ବର୍ଷ ପାଇଁ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିବା କଷ୍ଟକର”, ତେବେ ତାହା ପଛରେ ଏହି ବଡ଼ ରଣନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକର ବଡ଼ ହାତ ରହିଛି।
କଂଗ୍ରେସ ଦଳ କେବେହେଲେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିରୋଧୀ ଦଳର ଭୂମିକା ଠିକ୍ ଭାବରେ ତୁଝାଇ ପାରିନାହିଁ। କାରଣ ବିରୋଧୀ ଭାବରେ ଲଢ଼ିବା ପାଇଁ ଜମିରେ ଓହ୍ଲାଇ ସଂଘର୍ଷ କରିବାକୁ ପଡ଼େ, ଯାହା ଆଜିର କଂଗ୍ରେସ ନେତୃତ୍ୱ ପାଖରେ ନାହିଁ। ଦିଲ୍ଲୀର ରାମଲୀଳା ମଇଦାନରେ ହୋଇଥିବା ରାଲିରେ ଦୁଇ-ଅଢ଼େଇ କୋଟି ଜନସଂଖ୍ୟା ଥିବା ସହରରୁ ମାତ୍ର ୩୦-୩୫ ହଜାର ଲୋକଙ୍କୁ ଏକାଠି କରିବା ଏହାର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରମାଣ ଦେଉଛି ଯେ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କର ଜନସମର୍ଥନ କେତେ କମିଯାଇଛି।
ତେବେ ବନ୍ଧୁଗଣ, ପ୍ରଶ୍ନ ଏହା ଯେ ଏହି ନୂଆ ୩୩ ପ୍ରତିଶତର ଫର୍ମୁଲା କେବେ ଆସିବ?
ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ସରକାର ମୌସୁମୀ ଅଧିବେଶନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ କରିନାହାଁନ୍ତି, ବରଂ ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଳ ପାଇଁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଛନ୍ତି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆଶା କରାଯାଉଛି ଯେ ଦୀପାବଳି ଛୁଟି ପରେ କିମ୍ବା ଆଗାମୀ ଶୀତକାଳୀନ ଅଧିବେଶନ ପୂର୍ବରୁ ସରକାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିବେଶନ ଡାକି ଏହି ବିଷୟରେ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇପାରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସରକାରୀ ଭାବରେ କୌଣସି ଲିଖିତ ବିଲ୍ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି କଥାକୁ ଶେଷ ବୋଲି ଭାବିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ।
also read
https://purvapaksa.com/the-2027-electoral-showdown/
