ଭାରତର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଡକ୍ଟର ମନମୋହନ ସିଂହଙ୍କ ଜନ୍ମଦିବସ ଅବସରରେ ସମଗ୍ର ଦେଶ ତାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଜ୍ଞାପନ କରିଛି। ଦଳମତ ନିର୍ବିଶେଷରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜନୈତିକ ଦଳର ଶୀର୍ଷ ନେତାମାନେ ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାମନା କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ, କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂହ, କେନ୍ଦ୍ର କୃଷି ମନ୍ତ୍ରୀ ଶିବରାଜ ସିଂହ ଚୌହ୍ୱାନଙ୍କ ସମେତ ବିଜେପି ତଥା ଏନ୍ଡିଏର ବହୁ ବରିଷ୍ଠ ନେତା ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ହାର୍ଦ୍ଦିକ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଛନ୍ତି। ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ଏବଂ ଲୋକସେବାରେ ତାଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯୋଗଦାନକୁ ନେତାମାନେ ଗଭୀର କୃତଜ୍ଞତାର ସହ ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି।
Tributes to our former Prime Minister Dr. Manmohan Singh Ji on his birth anniversary. He spent many years in public life and served the nation with dedication.
— Narendra Modi (@narendramodi) September 26, 2026
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଓ ବରିଷ୍ଠ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଶୁଭକାମନା
ଡକ୍ଟର ମନମୋହନ ସିଂହଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନରେ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ‘ଏକ୍ସ’ (ପୂର୍ବର ଟ୍ୱିଟର) ରେ ଶୁଭେଚ୍ଛା ବାର୍ତ୍ତା ଜଣାଇ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ, “ଆମର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଡକ୍ଟର ମନମୋହନ ସିଂହ ଜୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମଦିନର ଅନେକ ଅନେକ ଶୁଭେଚ୍ଛା। ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟରେ ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ, ସୁସ୍ଥ ଓ ନିରାମୟ ଜୀବନ କାମନା କରୁଛି।”
- ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂହଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା : କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂହ ମଧ୍ୟ ଡକ୍ଟର ସିଂହଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଶାନ୍ତିମୟ ଜୀବନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଛନ୍ତି।
- ଶିବରାଜ ସିଂହ ଚୌହ୍ୱାନଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା : କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଶିବରାଜ ସିଂହ ଚୌହ୍ୱାନ ନିଜ ଶୁଭେଚ୍ଛା ବାର୍ତ୍ତାରେ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ, ଡକ୍ଟର ମନମୋହନ ସିଂହ ଜଣେ ସରଳ, ଭଦ୍ର ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନ ରାଜନେତା। ଦେଶର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କର ନିରଳସ ସେବା ଏବଂ ବିଚାରଧାରା ସର୍ବଦା ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ।
ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିର ମାର୍ଗଦର୍ଶକ: ଡକ୍ଟର ସିଂହଙ୍କ ଅତୁଳନୀୟ ଅବଦାନ
୧୯୩୨ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୬ ତାରିଖରେ (ଅବିଭକ୍ତ ଭାରତର ପଞ୍ଜାବ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗାଁ ଗାହରେ) ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଡକ୍ଟର ମନମୋହନ ସିଂହ କେବଳ ଜଣେ ରାଜନେତା ନୁହନ୍ତି, ବରଂ ଆଧୁନିକ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥପତି ଭାବେ ପରିଚିତ।
1. ୧୯୯୧ର ଐତିହାସିକ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍କାର :
୧୯୯୧ ମସିହାରେ ଯେତେବେଳେ ଭାରତ ଗମ୍ଭୀର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଓ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ପାଣ୍ଠି ଅଭାବ ଦେଇ ଗତି କରୁଥିଲା, ସେତେବେଳେ ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପି. ଭି. ନରସିଂହ ରାଓଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳରେ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ଡକ୍ଟର ସିଂହ। ସେ ଉଦାରୀକରଣ, ଘରୋଇକରଣ ଏବଂ ଜଗତୀକରଣ ଲାଗୁ କରି ବନ୍ଦ ଅର୍ଥନୀତିର ଦ୍ୱାରକୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାର ପାଇଁ ଖୋଲି ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଐତିହାସିକ ପଦକ୍ଷେପ ହିଁ ଭାରତକୁ ବିଶ୍ୱର ଏକ ଆର୍ଥିକ ମହାଶକ୍ତି ହେବା ଦିଗରେ ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲା।
2. ଲୋକାଭିମୁଖୀ ଆଇନ ଓ ସଂସ୍କାର :
୨୦୦୪ ରୁ ୨୦୧୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇଟି କାର୍ଯ୍ୟକାଳ (ୟୁପିଏ-୧ ଓ ୟୁପିଏ-୨) ରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରହିଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ‘ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନ’ (RTI), ‘ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଜାତୀୟ ଗ୍ରାମୀଣ ନିଶ୍ଚିତ କର୍ମନିଯୁକ୍ତି ଯୋଜନା’ (MGNREGA), ଏବଂ ‘ଶିକ୍ଷା ଅଧିକାର ଆଇନ’ (RTE) ଭଳି ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା।
3. ଆମେରିକା ସହ ଐତିହାସିକ ଆଣବିକ ଚୁକ୍ତି :
ନିଜ ସରକାରର ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ବାଜି ଲଗାଇ ସେ ଭାରତ-ଆମେରିକା ବେସାମରିକ ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲେ, ଯାହା ଭାରତର ପରମାଣୁ କ୍ଷମତା ଓ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବିରାଟ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ଥିଲା।
ରାଜନୀତିରେ ସାଳୀନତା ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛତାର ପ୍ରତୀକ
ଡକ୍ଟର ମନମୋହନ ସିଂହ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆର ଗଭର୍ଣ୍ଣର, ଯୋଜନା କମିଶନର ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ, ମୁଖ୍ୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ପରାମର୍ଶଦାତା ତଥା ଦେଶର ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଭଳି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦବୀ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଛନ୍ତି। କଠୋର ରାଜନୈତିକ ଆକ୍ଷେପ-ପ୍ରତ୍ୟାକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜର ଶାନ୍ତ, ସଂଯମୀ ଏବଂ ଶାଳୀନ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ବିରୋଧୀ ଦଳର ନେତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ସରଳ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ଖୋଲା ହୃଦୟରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ତାଙ୍କ ଜନ୍ମଦିବସରେ କଂଗ୍ରେସ ସଭାପତି ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ଖଡ଼ଗେ, ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ, ପ୍ରିୟଙ୍କା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀମାନେ ତାଙ୍କ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ବାସଭବନକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଇଛନ୍ତି। ଡକ୍ଟର ସିଂହଙ୍କ ଏହି ଜନ୍ମତିଥି ଅବସରରେ ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସେବା ଏବଂ ଦେଶ ପ୍ରତି ଅବଦାନକୁ ସମଗ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ର କୃତଜ୍ଞତାର ସହିତ ମନେ ପକାଉଛି।
