ଉତ୍କଳୀୟ ରାଜପରମ୍ପରା, ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଗଣନାର ଅନ୍ୟତମ ପବିତ୍ର ଉତ୍ସବ ‘ସୁନିଆଁ’ ପୁରୀ ଶ୍ରୀନହରରେ ମହାସମାରୋହରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଯାଇଛି। ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀ (ବାମନ ଜୟନ୍ତୀ ଓ ସୁନିଆଁ ତିଥି) ଅବସରରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଆଦ୍ୟସେବକ ଗଜପତି ମହାରାଜା ଦିବ୍ୟସିଂହ ଦେବଙ୍କ ରାଜତ୍ୱର ୭୧ତମ ଅଙ୍କ ଏବଂ ନୂତନ ଉତ୍କଳୀୟ ୧୪୩୪ ସାଲ୍ର ଶୁଭାରମ୍ଭ ଘଟିଛି। ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ରାଜତନ୍ତ୍ରର ବିଲୋପ ଘଟିଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା, ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଅତୁଟ ବିଧିବିଧାନ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରୀନହରରେ ଏହି ଶତାବ୍ଦୀ ପ୍ରାଚୀନ ଐତିହ୍ୟ ଆଜି ବି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ପାଳିତ ହୋଇଆସୁଛି।
ଅଙ୍କ ଗଣନା ଓ ୭୧ତମ ଅଙ୍କର ରହସ୍ୟ
ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକା, ରାଶିଫଳ, କୋଷ୍ଠୀ ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ରାଜତ୍ୱ ତାରିଖ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ‘ଅଙ୍କ’ ଗଣନାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପଦ୍ଧତି ରହିଛି। ଗଜପତି ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କରିବା ଦିନଠାରୁ ଏହି ଗଣନା ପ୍ରତିବର୍ଷ ସୁନିଆଁ ଦିନ ବଦଳିଥାଏ।
- ୬ ଓ ୦ ବର୍ଜନ ନିୟମ : ପ୍ରାଚୀନ ଉତ୍କଳୀୟ ଜ୍ୟୋତିଷ ଓ ରାଜଧର୍ମ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଅଙ୍କ ଗଣନାରେ ୧ (ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ଛଡ଼ା), ଏବଂ ୬ ତଥା ୦ ରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ।
- ତେଣୁ ବିଗତ ବର୍ଷ ଗଜପତିଙ୍କ ୬୯ତମ ଅଙ୍କ ଥିବା ବେଳେ, ୭୦ ସଂଖ୍ୟାକୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇ ଚଳିତ ବର୍ଷ ସିଧାସଳଖ ୭୧ତମ ଅଙ୍କରେ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଇଛି।
- ଏହି ଅବସରରେ ୧୪୩୪ ‘ଉତ୍କଳାବ୍ଦ’ ବା ସାଲ୍ ମଧ୍ୟ ଶୁଭାରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ଯାହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନୂତନ ଓଡ଼ିଆ ପାଞ୍ଜିରେ ଅଙ୍କିତ ହେବ।
ଶ୍ରୀନହରରେ ଦେବାର୍ଚ୍ଚନା, ଅଭିଷେକ ଓ ଗାଦି ପୂଜା
ସୁନିଆଁ ଉତ୍ସବ ଉପଲକ୍ଷେ ଗଜପତି ମହାରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରୀନହରରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଏକ ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
1. ଦେବାର୍ଚ୍ଚନା ବିଧି :
ପ୍ରଥମେ ଶ୍ରୀନହର ପରିସରରେ ଥିବା କନକ ଦୁର୍ଗା ମନ୍ଦିରରେ ବିଶେଷ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାପରେ ମା’ ଶ୍ୟାମାକାଳୀ, ରାଧାକୃଷ୍ଣ, ନୃସିଂହ ପ୍ରଭୃତି ଦେବଦେବୀଙ୍କ ଉପାସନା ସହ ମଙ୍ଗଳାର୍ପଣ ଓ ରାମାଭିଷେକ ପୂଜା ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
2. ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଭିଷେକ :
ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିରେ ଗଜପତି ମହାରାଜା ଦିବ୍ୟସିଂହ ଦେବଙ୍କର ଅଭିଷେକ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ସହିତ ପୁରୀର ପ୍ରମୁଖ ମଠ ଓ ଧାର୍ମିକ ପୀଠଗୁଡ଼ିକରେ ‘ଗାଦି ପୂଜା’ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥିଲା।
3. ରାଜମାତା ଓ ସେବକଙ୍କ ଭେଟି :
ପରମ୍ପରା ମୁତାବକ, ପ୍ରଥମେ ଗଜପତିଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ତଥା ପାଟମହାଦେଈ (ମହାରାଣୀ) ଗଜପତି ମହାରାଜାଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ କରି ଭେଟି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ପରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ବରିଷ୍ଠ ସେବାୟତ, ରାଜନଅରର ସେବକ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ଭାବେ ଗଜପତିଙ୍କ ଶାସନାଧୀନ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳର ଶିରସ୍ତାଦାରମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ରହି ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ସହ ଭେଟି ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ।
ଅଙ୍କ କଟା ନୀତି ଓ ନୂତନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରଚଳନ
- ଏହି ପର୍ବର ଅନ୍ୟତମ ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ‘ଅଙ୍କ କଟା ନୀତି’।
- ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଗଜପତି ମହାରାଜା ନୂତନ ଅଙ୍କ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ।
- ଶ୍ରୀନହର କରଣଙ୍କ ଜରିଆରେ ନୂଆ ଅଙ୍କ ଉପଲକ୍ଷେ ଏକ ବିଶେଷ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରା ଚଳଣି କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ମୁଦ୍ରାରେ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀନୃସିଂହ ଓ ବରାହନୃସିଂହଙ୍କ ପବିତ୍ର ପ୍ରତୀକ ଚିହ୍ନ ଖୋଦିତ ରହିଛି।
- ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏହି ମୁଦ୍ରା ମାଧ୍ୟମରେ ରାଜକୋଷ ଓ ବାଣିଜ୍ୟିକ ହିସାବ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିଲା, ଯାହା ଆଜି ବି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ବଜାୟ ରହିଛି।
ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହାସିକ ଆର୍ଥିକ ନବବର୍ଷ
ଇତିହାସକାରମାନଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଗଜପତି ରାଜତ୍ୱ ସମୟରେ ‘ସୁନିଆଁ’ କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ପର୍ବ ନଥିଲା, ବରଂ ଏହା ଉତ୍କଳର ଆର୍ଥିକ ନବବର୍ଷ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲା। ଏହି ଦିନଠାରୁ ଜମିଜମାର ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କର ପ୍ରଦାନ ଏବଂ ସରକାରୀ ଲେଖାପଢ଼ାର ନୂଆ ଖାତା ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିଲା। ଆଜି ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀନହର ଏବଂ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରଶାସନରେ ସମସ୍ତ ପାରମ୍ପରିକ ଦସ୍ତାବିଜ୍, ପାଞ୍ଜି ଗଣନା ତଥା ନବଜାତ ଶିଶୁଙ୍କ ଜାତକ ଏହି ସୁନିଆଁ ଅଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଥାଏ।
ଏହି ପବିତ୍ର ଅବସରରେ ଗଜପତି ମହାରାଜା ଓଡ଼ିଶାବାସୀ ତଥା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରି ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଛନ୍ତି। ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ପାଳିତ ଏହି ଅନନ୍ୟ ପର୍ବ ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବମୟ ରାଜନୈତିକ ତଥା ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରମାଣ।
