କାଶ୍ମୀରର ଇତିହାସ, ସେଠାକାର ଜନସଂଖ୍ୟା ଢାଞ୍ଚା ଏବଂ ଧର୍ମାନ୍ତରଣକୁ ନେଇ ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ତଥା ବୌଦ୍ଧିକ ମହଲରେ ପୁଣି ଥରେ ତୀବ୍ର ବିତର୍କ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। କେନ୍ଦ୍ର ସୂଚନା ଓ ପ୍ରସାରଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ବରିଷ୍ଠ ପରାମର୍ଶଦାତା ତଥା ଜଣାଶୁଣା ରାଜନୈତିକ ସମୀକ୍ଷକ ଦିଲ୍ଲୀପ ମଣ୍ଡଳ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଣ୍ଡିତ ଜବାହରଲାଲ ନେହରୁଙ୍କ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ପୁସ୍ତକ ‘ଡିସକଭରୀ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ (ଭାରତ କି ଖୋଜ୍) ର ଉଦାହରଣ ଦେଇ ଏକ ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟକର ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଦାବି ଅନୁସାରେ, ସ୍ୱାଧୀନତା ସମୟରେ କାଶ୍ମୀରର ଏକ ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟକ ମୁସଲମାନ ସମୁଦାୟ ପୁନର୍ବାର ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ (‘ଘର ବାହୁଡ଼ା’) ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ମାତ୍ର ବନାରସ (କାଶୀ) ର ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ତଥା ଅତି-ଶୁଦ୍ଧତାବାଦୀ ମନୋଭାବ ଯୋଗୁଁ ତାହା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିନଥିଲା। ଏହାକୁ ସେ ଏକ ‘ଐତିହାସିକ ଭୁଲ୍’ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିବା ସହ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ନେହରୁଙ୍କ ତୁଷ୍ଟୀକରଣ ରାଜନୀତିକୁ ମଧ୍ୟ କାଠଗଡ଼ାରେ ଠିଆ କରିଛନ୍ତି।
କ’ଣ ଥିଲା ସେହି ଐତିହାସିକ ଘଟଣା? ମଣ୍ଡଳଙ୍କ ଦାବି
ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ‘ଏକ୍ସ’ (ପୂର୍ବର ଟ୍ୱିଟର) ରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ପୋଷ୍ଟ ଶେୟାର କରି ଦିଲ୍ଲୀପ ମଣ୍ଡଳ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ, ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଦେଶରେ ଘର ବାହୁଡ଼ା ପାଇଁ ଏକ ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
କାଶ୍ମୀର ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବ :
ତାଙ୍କ କହିବାନୁସାରେ, କାଶ୍ମୀରର ତତ୍କାଳୀନ ରାଜାଙ୍କ ସମୟରେ ଉପତ୍ୟକାର ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ମୁସଲମାନ ନିଜ ମୂଳ ସନାତନ ଧର୍ମକୁ ଫେରିବାକୁ ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଇଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ ଧାର୍ମିକ ଅନୁମୋଦନ ନେବା ପାଇଁ ରାଜା ବନାରସର ବିଦ୍ୱାନ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଇଥିଲେ।
ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ :
କିନ୍ତୁ ବନାରସର କର୍ମକାଣ୍ଡୀ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଦେଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ତର୍କ ଥିଲା ଯେ ଥରେ ଜଣେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟ ଧର୍ମକୁ ଚାଲିଗଲେ ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଅତି-ଶୁଦ୍ଧତାବାଦ ସାଜିଲା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ :
ମଣ୍ଡଳ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ ସେତେବେଳେ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ‘ଶୁଦ୍ଧତାବାଦୀ’ ରୂପ ଦେଖାଇଥିଲେ। ଯଦି ସେମାନେ ଉଦାରତା ଦେଖାଇଥାନ୍ତେ ଏବଂ କାଶ୍ମୀରୀ ମୁସଲମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ଆପଣାଇ ନେଇଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଆଜି କାଶ୍ମୀର ଉପତ୍ୟକାର ଇତିହାସ, ଭୂ-ରାଜନୀତି ଏବଂ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ସ୍ଥିତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାନ୍ତା।
ନେହରୁଙ୍କ ‘ଭାରତ କି ଖୋଜ୍’ ବହିର ପ୍ରମାଣ
ନିଜର ଏହି ଦାବିକୁ ଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀପ ମଣ୍ଡଳ ୧୯୪୬ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ପଣ୍ଡିତ ଜବାହରଲାଲ ନେହରୁଙ୍କ ଲିଖିତ ‘ଡିସକଭରୀ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ (Discovery of India) ପୁସ୍ତକର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି।
1. ନେହରୁ ନିଜ ପୁସ୍ତକରେ ବନାରସର ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଏବଂ କାଶ୍ମୀରର ସାମାଜିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ସମ୍ପର୍କରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ।
2. ମଣ୍ଡଳ କହିଛନ୍ତି ଯେ ନେହରୁ ନିଜେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ କାଶ୍ମୀରୀ ଲୋକଙ୍କ ସାଂସ୍କୃତିକ ଚେର ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରା ସହିତ ଗଭୀର ଭାବେ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରହିଛି, ତଥାପି ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦୀ କଠୋରତା କାରଣରୁ ଏହି ବଡ଼ ସୁଯୋଗ ହାତଛଡ଼ା ହୋଇଥିଲା।
ନେହରୁଙ୍କ ତୁଷ୍ଟୀକରଣ ନୀତି ଉପରେ କଡ଼ା ପ୍ରହାର
କେବଳ ବନାରସର ପଣ୍ଡିତ ନୁହନ୍ତି, ବରଂ ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜବାହରଲାଲ ନେହରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦିଲ୍ଲୀପ ମଣ୍ଡଳ କାଠଗଡ଼ାରେ ଠିଆ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ:
ନିଜେ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିବା ପରେ ନୀରବତା : ଯେତେବେଳେ ନେହରୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ସର୍ବେସର୍ବା ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ କାଶ୍ମୀର ସମସ୍ୟାର ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ କିମ୍ବା ଉକ୍ତ ଐତିହାସିକ ଭୁଲ୍କୁ ସୁଧାରିବା ଦିଗରେ କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନେଲେ ନାହିଁ।
ତୁଷ୍ଟୀକରଣ ରାଜନୀତି : ବରଂ ନେହରୁ ଭୋଟବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ତୁଷ୍ଟୀକରଣ ରାଜନୀତିରେ ମାତି କାଶ୍ମୀରକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଧାରା (୩୭୦) ମଧ୍ୟରେ ଆବଦ୍ଧ କରି ବିବାଦକୁ ଆହୁରି ଜଟିଳ କରିଦେଲେ। ମଣ୍ଡଳ ଏହାକୁ ଭାରତୀୟ ଇତିହାସର ଏକ ବିରାଟ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ରଣନୈତିକ ବିଫଳତା ବୋଲି ଆଖ୍ୟା ଦେଇଛନ୍ତି।
ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଚର୍ଚ୍ଚା ଓ ବିତର୍କ
ଦିଲ୍ଲୀପ ମଣ୍ଡଳଙ୍କ ଏହି ପୋଷ୍ଟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପରେ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ମହଲରେ ଜୋରଦାର ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ଚିନ୍ତକମାନେ ଏହାକୁ ଐତିହାସିକ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇ କଂଗ୍ରେସ ଓ ପୂର୍ବ ସରକାରଙ୍କ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିହୀନତାକୁ ଦାୟୀ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟପଟେ କଂଗ୍ରେସ ଓ ବାମପନ୍ଥୀ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀମାନେ ଏହାକୁ ଇତିହାସର ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ବୋଲି କହି ପ୍ରତିବାଦ କରୁଛନ୍ତି।
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଧାରା ୩୭୦ ଉଚ୍ଛେଦ ପରେ କାଶ୍ମୀରର ସାମାଜିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ସ୍ଥିତି ବଦଳୁଥିବା ସମୟରେ ଏଭଳି ଐତିହାସିକ ଦସ୍ତାବିଜ୍ ଓ ଦାବି ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ଭବିଷ୍ୟତ ରାଜନୀତିକୁ ନୂଆ ଦିଗ ଦେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।
