ଆଜି ଆମେ ଓଡ଼ିଶାର ଏପରି ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଯାହା ଗତ କିଛି ସପ୍ତାହ ଧରି ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତିରେ ଝଡ଼ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ହେଉଛି— ଆମ ମାଟି ତଳର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ତା’ ଉପରେ ଆମର ଅଧିକାର। ସମ୍ପ୍ରତି ସଂସଦରେ ପାରିତ ହୋଇଥିବା MMDR ସଂଶୋଧନ ଆଇନ, ତାର ନୂଆ ଧାରା ୯-ଡି (Section 9D), ଏବଂ ତାକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବିବାଦ: “କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର କ’ଣ ଓଡ଼ିଶାର ଖଣିଜ ରାଜସ୍ୱ ଛଡ଼ାଇ ନେଲେ? ଓଡ଼ିଶାର ଦେଢ଼ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର କ୍ଷତି ହେଲା କି?”
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଟି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ବିଜେଡି ନେତ୍ରୀ ସୁଜାତା ରାଉତ କାର୍ତ୍ତିକେୟନଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରକାଶିତ ସ୍ତମ୍ଭ ‘ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରତିଫଳନ’ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆଣି ଏକ ବଡ଼ ବିତର୍କ ଆରମ୍ଭ କରିଛି। କିନ୍ତୁ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଦାୟିତ୍ୱ ହେଉଛି କେବଳ ରାଜନୈତିକ ସ୍ଲୋଗାନ କିମ୍ବା ଭାବପ୍ରବଣତାରେ ଭାସି ନ ଯାଇ, ଆଇନର ପ୍ରକୃତ ଧାରା, ସମ୍ବିଧାନର ପୃଷ୍ଠା ଏବଂ ସରକାରୀ ଖାତାର ବାସ୍ତବ ହିସାବକୁ ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖିବା।
ଆଜି ଆମେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିବା—
- କେନ୍ଦ୍ରର ନୂଆ ଆଇନ ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ କରିଛି?
- ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ୯ ଜଣିଆ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଖଣ୍ଡପୀଠଙ୍କ ରାୟ କ’ଣ ଥିଲା?
- ଯେଉଁ ଲକ୍ଷେ କୋଟି ବା ଦେଢ଼ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର କ୍ଷତି କଥା କୁହାଯାଉଛି, ସେହି ହିସାବ ପଛର ବାସ୍ତବତା କ’ଣ?
- ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା— ବିଗତ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧିରେ ଓଡ଼ିଶା ଖଣିରୁ ଯେଉଁ ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କା ପାଇଛି, ତାହା ଖଣି ଅଞ୍ଚଳର ଗରିବ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଜୀବନରେ କି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଛି?
ପ୍ରଥମେ ବୁଝିବା ଦରକାର, କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଏହି ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ କରିଛି ଏବଂ କ’ଣ କରିନାହିଁ।
ରାଜନୈତିକ ମଞ୍ଚରେ କୁହାଯାଉଛି ଯେ “ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ଖଣିଜ ଅଧିକାର ଛଡ଼ାଇ ନିଆଗଲା।” କିନ୍ତୁ ଆଇନର ଭାଷା କ’ଣ? ୨୦୨୬ର MMDR ସଂଶୋଧନରେ ଏକ ନୂଆ ଧାରା ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି— ‘ଧାରା ୯-ଡି’ (Section 9D)। ଏହି ଧାରା ଅନୁସାରେ, ରାଜ୍ୟ ସରକାରମାନେ ଖଣିଜ ଅଧିକାର କିମ୍ବା ଖଣିଜ ଧାରଣ କରିଥିବା ଜମି ଉପରେ ମନଇଚ୍ଛା କର, ସେସ୍ ବା ଶୁଳ୍କ ଲଗାଇପାରିବେ ନାହିଁ; କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏଥିପାଇଁ ଏକ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୀମା ବା ସର୍ତ୍ତ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ। ଦ୍ୱିତୀୟରେ, ଏହି ଆଇନ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ରାଜ୍ୟ ଯଦି କୌଣସି ପୁରୁଣା ବକେୟା କର ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା ଏବଂ ତାହା ଆଦାୟ ହୋଇନଥିଲା, ତେବେ ତାହା ଆଉ ଆଦାୟ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ହଁ, ଏହା ନିଃସନ୍ଦେହରେ ରାଜ୍ୟର କର ଆଦାୟ କରିବାର ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା। କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ “ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ଖଣିଜ ଅଧିକାର ହରଣ” କହିବା ଏକ ଅତିରଞ୍ଜିତ ତଥ୍ୟ।
କାହିଁକି? କାରଣ ଏହି ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ଖଣିଜ ଆୟ ବନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ:
- ଖଣିଜ ରୟାଲ୍ଟି (Royalty): ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ।
- ନିଲାମ ପ୍ରିମିୟମ (Auction Premium): ୨୦୧୫ ପରଠାରୁ ଯେତେ ଖଣି ନିଲାମ ହୋଇଛି, ସେଥିରୁ ମିଳୁଥିବା ମୋଟା ଅଙ୍କର ପ୍ରିମିୟମ ଶତପ୍ରତିଶତ ରାଜ୍ୟ ପାଉଛି।
- ଡିଷ୍ଟ୍ରିକ୍ଟ ମିନେରାଲ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ (DMF): ଖଣି ଅଞ୍ଚଳର ଉନ୍ନୟନ ପାଇଁ ଆଦାୟ ହେଉଥିବା ଟଙ୍କା ରାଜ୍ୟର ଜିଲ୍ଲାସ୍ତରୀୟ ଟ୍ରଷ୍ଟ ପାଖରେ ହିଁ ରହୁଛି।
- ଲଘୁ ଖଣିଜ (Minor Minerals): ବାଲି, ଗୋଡ଼ି, ମାଟି, ମୋରମ, ଗ୍ରାନାଇଟ୍ ଆଦି ଉପରେ ରାଜ୍ୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପୂର୍ବପରି ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହିଛି।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଜାରି କରିଥିବା ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ତେଣୁ ସମସ୍ୟାଟି ଖଣିଜ ମାଲିକାନାର ନୁହେଁ, ସମସ୍ୟାଟି ହେଉଛି ‘ଅତିରିକ୍ତ କର ବା ସେସ୍’ ଆରୋପ କରିବାର ଅଧିକାର ଉପରେ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଆସନ୍ତୁ ସେହି ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟା ଉପରକୁ— “ଦେଢ଼ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା”। ବିରୋଧୀ ଦଳ ଓ କିଛି ସ୍ତମ୍ଭକାର କହୁଛନ୍ତି, କେନ୍ଦ୍ରର ଏହି ଗୋଟିଏ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଓଡ଼ିଶା ଦେଢ଼ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲା। କୁହାଗଲା, ଏହି ଟଙ୍କା ମିଳିଥିଲେ ଓଡ଼ିଶାରେ ମେଟ୍ରୋ ରେଳ ଚାଲିଥାନ୍ତା, ପ୍ରତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମେଡିକାଲ କଲେଜ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଛିଡ଼ା ହୋଇଯାଇଥାନ୍ତା।
ଶୁଣିବାକୁ ଏହା ବେଶ୍ ଆବେଗପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଗେ। କିନ୍ତୁ ଅର୍ଥନୀତି ଆବେଗରେ ଚାଲେ ନାହିଁ, ଅଡିଟ୍ ଏବଂ ଆଦାୟଯୋଗ୍ୟତାରେ ଚାଲେ।
ଏହି ଏକ ଲକ୍ଷରୁ ଦେଢ଼ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ହିସାବଟି କେଉଁଠୁ ଆସିଲା? ଏହା ହେଉଛି ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ‘ଅନୁମାନିକ ଆକଳନ’ (Estimated Claim), ଯାହା ଓଡ଼ିଶାର ORISED ଆଇନ (Odisha Rural Infrastructure and Socio-Economic Development Act) ଅନୁଯାୟୀ ୨୦୦୫ ମସିହାରୁ ପଛୁଆ ତାରିଖରେ ଖଣି କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଲଗାଯାଇପାରିଥାନ୍ତା।
ଏଠାରେ ତିନିଟି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଆମକୁ ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼ିବ:
- ଏହି ଦେଢ଼ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା କ’ଣ ରାଜକୋଷରେ ଜମା ଥିଲା, ଯାହାକୁ କେନ୍ଦ୍ର ଛଡ଼ାଇ ନେଲା? ନା।
- ଏହି ଦାବିର କେତେ ଭାଗ ଖଣି କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କୁ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ଡିମାଣ୍ଡ ନୋଟିସ୍ ଆକାରରେ ଜାରି ହୋଇଥିଲା?
- ଆଉ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା, ଯଦି ନୋଟିସ୍ ଯାଇଥାନ୍ତା, ତେବେ କେତେ କମ୍ପାନୀ ଏହାକୁ କୋର୍ଟରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ନକରି ତୁରନ୍ତ ଟଙ୍କା ଗଣି ଦେଇଥାନ୍ତେ?
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ନିଜେ କହିଥିଲେ ଯେ ୨୦୦୫ ପରର ବକେୟା କରକୁ ଏକକାଳୀନ ନୁହେଁ, ବରଂ ୧୨ ବର୍ଷର କିସ୍ତିରେ ଆଦାୟ କରାଯିବ। ଅର୍ଥାତ୍, ଏହା ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ, ମାମଲାଧୀନ ଓ ଅନିଶ୍ଚିତ ରାଜସ୍ୱ ଥିଲା। ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଦାବି ଏବଂ ବାସ୍ତବ ରାଜସ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ଆକାଶ-ପାତାଳ ଫରକ ଥାଏ। ତଥ୍ୟଭିତ୍ତିକ ଅଡିଟ୍ ରିପୋର୍ଟ ବିନା କେବଳ ଏକ କାଳ୍ପନିକ ସଂଖ୍ୟା ଦେଖାଇ ଲୋକଙ୍କୁ ବିଭ୍ରାନ୍ତ କରିବା ସୁସ୍ଥ ସାର୍ବଜନୀନ ଅର୍ଥନୀତିର ଲକ୍ଷଣ ନୁହେଁ।
ଏବେ ଆସନ୍ତୁ କରର ଅନ୍ୟ ଏକ ଦିଗ ଉପରକୁ। ଯେକୌଣସି କର ଲାଗିଲେ ତାର ଦୁଇଟି ପାଖ ଥାଏ— ଗୋଟିଏ ହେଲା ସରକାରଙ୍କ ଆୟ, ଆଉ ଅନ୍ୟଟି ହେଲା ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚ।
ଓଡ଼ିଶାର ORISED ଆଇନରେ କ’ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା? ଖଣିଜଧାରୀ ଜମିର ବାର୍ଷିକ ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ ସର୍ବାଧିକ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କର ବସାଇବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଥିଲା। ଭାବନ୍ତୁ ଥରେ— ଏକ ଖଣି କମ୍ପାନୀ ପୂର୍ବରୁ କ’ଣ କ’ଣ ଦେଉଛି?
- ରୟାଲ୍ଟି
- ନିଲାମ ପ୍ରିମିୟମ (ଯାହା କେତେକ ଖଣିରେ ବିକ୍ରି ମୂଲ୍ୟର ୧୦୦ ରୁ ୧୩୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ!)
- ଜିଏସ୍ଟି (GST)
- ଡିଷ୍ଟ୍ରିକ୍ଟ ମିନେରାଲ୍ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ (DMF)
- ନ୍ୟାସନାଲ ମିନେରାଲ ଏକ୍ସପ୍ଲୋରେସନ ଟ୍ରଷ୍ଟ (NMET)
- ଡେଡ୍ ରେଣ୍ଟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପରିବେଶ ମଞ୍ଜୁରୀ ଫି।
କେନ୍ଦ୍ର ଖଣି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଆମ ଦେଶରେ ଖଣି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରାୟ ୧୪ ପ୍ରକାରର କର ଓ ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁଛି। ଯଦି ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏହା ଉପରେ ପୁଣି ୨୦% ଅତିରିକ୍ତ ସେସ୍ ଲଗାନ୍ତି, ତାହା ପୁଣି ୨୦୦୫ ମସିହାରୁ ପଛୁଆ ତାରିଖରେ (retrospectively), ତେବେ ତାର ପରିଣାମ କ’ଣ ହେବ?
ଯଦି ଲୁହାପଥର ଓ କୋଇଲା ମୂଲ୍ୟ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ବଢ଼ିବ, ତେବେ:
- ଇସ୍ପାତ ବା ଷ୍ଟିଲ୍ ମହଙ୍ଗା ହେବ।
- ସିମେଣ୍ଟ ମହଙ୍ଗା ହେବ।
- ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚ ବଢ଼ିବ।
- ଆଉ ଶେଷରେ, ସାଧାରଣ ଖାଉଟିଟିଏ ଯେତେବେଳେ ଛୋଟ ଘର ଖଣ୍ଡିଏ ତିଆରି କରିବ କିମ୍ବା ଘରେ ବିଜୁଳି ବ୍ୟବହାର କରିବ, ସେହି ବୋଝ ତାରି ପକେଟ୍ ଉପରେ ହିଁ ପଡ଼ିବ।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଏହି ଯୁକ୍ତିକୁ ଆମେ ଆଖିବୁଜି ସମର୍ଥନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କେନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହାର ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ଆର୍ଥିକ ଆକଳନ ସାର୍ବଜନୀନ କରିବା ଦରକାର। କିନ୍ତୁ ସମସ୍ୟାର ଏହି ବ୍ୟବସାୟିକ ଦିଗକୁ ପୂରାପୂରି ଚପାଇ ଦେଇ କେବଳ “କର୍ପୋରେଟ୍ ମାନଙ୍କୁ ଉପହାର” ବୋଲି କହିବା ହେଉଛି ଅର୍ଦ୍ଧସତ୍ୟ। ଶିଳ୍ପ ବଞ୍ଚିଲେ ହିଁ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ହେବ ଏବଂ ରାଜସ୍ୱ ମିଳିବ।
ଏବେ ଆସିବା ଏହି ବିବାଦର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶକୁ— ସମ୍ବିଧାନ କ’ଣ କହୁଛି?
୨୦୨୪ ଜୁଲାଇରେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ୯ ଜଣିଆ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଖଣ୍ଡପୀଠ ୮–୧ ବହୁମତରେ ଏକ ଐତିହାସିକ ରାୟ ଦେଇଥିଲେ। ସେହି ରାୟରେ କୁହାଯାଇଥିଲା:
- ରୟାଲ୍ଟି କୌଣସି ‘କର’ ନୁହେଁ।
- ସମ୍ବିଧାନର ରାଜ୍ୟ ତାଲିକା (State List) ର Entry 50 ଅନୁଯାୟୀ, ଖଣିଜ ଅଧିକାର ଉପରେ କର ଲଗାଇବାର କ୍ଷମତା ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ପାଖରେ ଅଛି।
କିନ୍ତୁ, ଏହି ରାୟରେ ଆଉ ଏକ ସର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଥିଲା। କୋର୍ଟ କହିଥିଲେ, Entry 50 ରେ ରାଜ୍ୟର ଏହି କ୍ଷମତା ଉପରେ ସଂସଦ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରି ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ (limitations) କରିପାରିବ।
ବର୍ତ୍ତମାନର ବିବାଦ କେଉଁଠି?
ବିବାଦ ହେଉଛି Entry 49 କୁ ନେଇ। Entry 49 କହୁଛି— “Taxes on lands and buildings” ଅର୍ଥାତ୍ ଜମି ଉପରେ କର ଲଗାଇବା କେବଳ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାର, ଏଥିରେ ସଂସଦର କୌଣସି ହାତ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ନୂଆ MMDR ଆଇନରେ ‘mineral-bearing land’ ବା ଖଣିଜଧାରୀ ଜମି ଉପରେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଲଗାଇଛନ୍ତି।
ଖ୍ୟାତନାମା ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା PRS Legislative Research ଏହି ସଂଶୋଧନ ଉପରେ ତିନିଟି ବଡ଼ ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି:
- ରାଜ୍ୟ ତାଲିକାର Entry 49 (ଜମି କର) କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଂସଦ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରି ସମ୍ବିଧାନ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଛି କି?
- ଯେଉଁ ଟଙ୍କା ପୂର୍ବରୁ ଆଦାୟ ହୋଇନଥିଲା, ତାକୁ ପଛୁଆ ତାରିଖରୁ ବେଆଇନ ଘୋଷଣା କରିବା କେତେଦୂର ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ?
- ଯେଉଁ କମ୍ପାନୀମାନେ ପୂର୍ବରୁ ସଚ୍ଚୋଟ ଭାବେ କର ଦେଇସାରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଖିଲାପ କରି କୋର୍ଟରେ ଲଢ଼ୁଥିଲେ— ଏ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ବ୍ୟବହାର କରିବା ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୪ (ସମାନତାର ଅଧିକାର) ର ବିରୋଧୀ ନୁହେଁ କି?
ତେଣୁ, ଆଇନଟି ଯେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଭୁଲ ଓ ଅବିବାଦିତ, ଏହା କହିବା ଯେତିକି ଭୁଲ୍; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଶା ଲୁଟିଗଲା କହି ରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇବା ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଅପରିପକ୍ୱତା। ଏହି ସାମ୍ବିଧାନିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଫଇସଲା କେବଳ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ହିଁ ହୋଇପାରିବ।
ରାଜନୈତିକ ଦଳମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରକୁ ଦୋଷ ଫିଙ୍ଗିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ। ବିଜେପି କହୁଛି ଦେଶର ବିକାଶ ପାଇଁ ଏକକ ନୀତି ଦରକାର, ବିଜେଡି ଓ କଂଗ୍ରେସ କହୁଛନ୍ତି ଓଡ଼ିଶାର ଅସ୍ମିତା ଲୁଣ୍ଠନ ହୋଇଗଲା। କିନ୍ତୁ ଆଜି ଆମେ ଏକ ବାସ୍ତବ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁ।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୧୫ ନିଲାମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପରେ ଓଡ଼ିଶା କେବଳ ଖଣି ନିଲାମ ପ୍ରିମିୟମରୁ ପ୍ରାୟ ୮୭,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ପାଇଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ DMF ରେ ଓଡ଼ିଶା ପାଖରେ ୨୫ ହଜାର କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଜମା ହୋଇଛି। ଓଡ଼ିଶାର ବାର୍ଷିକ ବଜେଟ୍ ଆଜି ୨ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ଟପିଛି, ଯାହାର ଏକ ବିରାଟ ଅଂଶ ଖଣିଜ ରାଜସ୍ୱରୁ ଆସୁଛି।
ବିଗତ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଓଡ଼ିଶାର ରାଜକୋଷକୁ ଏତେ ଟଙ୍କା ଆସିଲା ପରେ ମଧ୍ୟ—
- କେନ୍ଦୁଝରର ଆଦିବାସୀ ଗାଁଗୁଡ଼ିକରେ ଆଜି ବି ବିଶୁଦ୍ଧ ପିଇବା ପାଣି ମିଳୁନାହିଁ କାହିଁକି?
- ଖଣି ଖନନ ଯୋଗୁଁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ନଦୀନାଳ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଜୁଡ଼ି ଯାଇଥିବା ଚାଷଜମିର କ୍ଷତିପୂରଣ ସେହି ଗରିବ ଲୋକଙ୍କୁ ମିଳିଛି କି?
- ଖରି ଅଞ୍ଚଳର ରାସ୍ତା ଓ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କାହିଁକି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଛି।
- ଓଡ଼ିଶାର ଲୁହାପଥର ନେଇ ବାହାର ରାଜ୍ୟ ଓ ବିଦେଶ ଧନୀ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଆମ ଖଣି ଅଞ୍ଚଳର ଯୁବକମାନେ କାହିଁକି ସୁରଟ ଓ ଦାଦନ ଖଟିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି?
- ଅପରପକ୍ଷରେ ଡିଏମଏଫ ପାଣ୍ଠିର ଅର୍ଥ ପୁରୀ ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ କିପରି ଓ କିଏ ଖର୍ଚ୍ଚ କଲା ତାହାହିଁ ଏବେ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ।
ଚବିଶ ବର୍ଷ ଧରି ଶାସନ କରିଥିବା ପୂର୍ବ ସରକାର ହୁଅନ୍ତୁ କିମ୍ବା ବର୍ତ୍ତମାନର ଶାସକ ଦଳ— କେହି ଏହି ମୂଳ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହନ୍ତି। ରାଜସ୍ୱ କେବଳ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ସଚିବାଳୟରେ କୋଠା ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଯେଉଁ ମାଟିର ଛାତି ଚିରି ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ବାହାରୁଛି, ସେହି ମାଟିର ମଣିଷଙ୍କ ଜୀବନଧାରଣର ମାନ ବଦଳିବା ଦରକାର।
ତେଣୁ ବିତର୍କର ଅନ୍ତରେ ଆମେ ଏତିକି କହିବୁ— ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏବେ ସ୍ଲୋଗାନ୍ ନୁହେଁ, ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ‘ଶ୍ୱେତପତ୍ର’ (White Paper on Mineral Revenue) ଦରକାର।
ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଦଳମତ ନିର୍ବିଶେଷରେ ବିଧାନସଭାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ:
- କେଉଁ କମ୍ପାନୀ ଉପରେ କେତେ ORISED ବକେୟା ଥିଲା?
- ନୂଆ ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟର ପ୍ରକୃତ ବାର୍ଷିକ କ୍ଷତି କେତେ ହେବ?
- ଆଉ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଧାରା ୯-ଡି ଅଧୀନରେ ନିୟମ ପ୍ରଣୟନ କରିବା ବେଳେ ଓଡ଼ିଶା ଭଳି ଖଣିଜ ବହୁଳ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ଓ ପରିବେଶୀୟ କ୍ଷତିପୂରଣକୁ ନିଶ୍ଚିତ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ। ଯଦି ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼େ, ତେବେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ନିଜ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଆଇନଗତ ଲଢ଼େଇ ଲଢ଼ନ୍ତୁ।
‘ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତା’ର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ କେବଳ ନିର୍ବାଚନ ବେଳେ ଦିଲ୍ଲୀକୁ ଗାଳି ଦେବା କିମ୍ବା ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ଆକ୍ଷେପ କରିବା ନୁହେଁ। ନିଜ ରାଜ୍ୟର ସମ୍ପଦର ସଠିକ୍ ହିସାବ ଜନତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିବା ଏବଂ ପ୍ରଭାବିତ ଲୋକଙ୍କ ମୁହଁରେ ହସ ଫୁଟାଇବା ହିଁ ହେଉଛି ପ୍ରକୃତ ଅସ୍ମିତା।
