ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି ଏବେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ମୋଡ଼ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ବିରୋଧୀ ଆସନରେ ବସିଥିବା ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର ସୁପ୍ରିମୋ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଏମିତି ଏକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଶାସକ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ଶୀର୍ଷ ନେତୃତ୍ୱଙ୍କୁ ରୀତିମତ ଚକିତ ଓ ଅଡ଼ୁଆରେ ପକାଇ ଦେଇଛି। ପ୍ରସଙ୍ଗଟି କୌଣସି ଛୋଟମୋଟ ଦଳୀୟ କଳି କିମ୍ବା ବୟାନବାଜି ନୁହେଁ—ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ମାଟି ତଳେ ଥିବା ଅମୂଲ୍ୟ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ତା’ର ଭବିଷ୍ୟତ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଆଇନଗତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଆଣିଥିବା MMDR (ଖଣି ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଉନ୍ନୟନ ଓ ନିୟମନ) ସଂଶୋଧନ ଆଇନ ୨୦୨୬କୁ ନେଇ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଖୋଲାଖୋଲି ବିଜେପି ଉପରେ ଯେଉଁ ଧାରାବାହିକ ରାଜନୈତିକ ଆକ୍ରମଣ ଚଳାଇଛନ୍ତି, ତାହା ବିଜେପି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ପାଲଟିଛି। ଆଜି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି:
- କାହିଁକି ନବୀନଙ୍କ ତଥ୍ୟଭିତ୍ତିକ ପ୍ରଶ୍ନର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ରାଜ୍ୟ ବିଜେପିର ବଡ଼ ବଡ଼ ନେତାମାନେ ପଛଘୁଞ୍ଚା ଦେଉଛନ୍ତି?
- କେବଳ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ବାକି ରାଜ୍ୟ ନେତୃତ୍ୱ କାହିଁକି ନିରବ?
- ଏହି ନୀରବତା କ’ଣ ବିଜେପିର ଅସମର୍ଥତାକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛି?
ଆଗାମୀ କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ଏହି ପୂରା ବିବାଦର ସତ୍ୟାସତ୍ୟ, ଏହାର ଆଇନଗତ ଦିଗ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ଆର୍ଥିକ ଭବିଷ୍ୟତ ଉପରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଥିବା ପ୍ରଭାବ ସମ୍ପର୍କରେ ତନ୍ନ ତନ୍ନ କରି ଆଲୋଚନା କରିବା।
ଆସନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ବୁଝିବା ଘଟଣାଟି କେଉଁଠୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଗତ ୧୯ ତାରିଖରେ ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ପ୍ରଥମେ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଓ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଜରିଆରେ ଏହି MMDR ସଂଶୋଧନ ଆଇନ ୨୦୨୬ ବିରୋଧରେ ପ୍ରବଳ ଆପତ୍ତି ଉଠାଇଲେ। ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଅଭିଯୋଗ ଥିଲା ଯେ, ଏହି ନୂତନ ସଂଶୋଧନ ଜରିଆରେ ରାଜ୍ୟର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ନିଜର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଯାହାକି ସଂଘୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବା ‘ଫେଡେରାଲିଜିମ୍’ ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ଆଘାତ।
ଏତିକିରେ କଥା ସରି ନଥିଲା। ଏହାର ଠିକ୍ ୧୦ ଦିନ ପରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ୨୯ ତାରିଖରେ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ପୁଣି ଥରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏଥର ତାଙ୍କର ନିଶାନାରେ ଥିଲେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ବିଜେପି ସାଂସଦ। ସେ ସମସ୍ତ ବିଜେପି ସାଂସଦମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକ ଖୋଲା ଚିଠି ଲେଖିଲେ। ସେହି ଚିଠିରେ ନବୀନ ସିଧାସଳଖ ପଚାରିଲେ:
- ଆପଣମାନେ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ସଂସଦରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବେ ତ?
- ଯଦି ଏହି ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଶାର ରାଜସ୍ୱ କ୍ଷତି ହୁଏ, ତେବେ ତା’ର ଉତ୍ତରଦାୟୀ କିଏ ରହିବ?
- ରାଜ୍ୟର ସ୍ୱାର୍ଥ ବଡ଼ ନା ଦଳୀୟ ହାଇକମାଣ୍ଡଙ୍କ ଆଦେଶ ବଡ଼?
ଏହି ଚିଠି ବିଜେପି ସାଂସଦମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରକାର ଶାଣିତ ରାଜନୈତିକ ଫାନ୍ଦ ପାଲଟିଗଲା। ଯଦି ସେମାନେ କେନ୍ଦ୍ର ବିରୋଧରେ ଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ଦଳୀୟ ଶୃଙ୍ଖଳା ଭଙ୍ଗ ହେବ; ଆଉ ଯଦି ନୀରବ ରହନ୍ତି, ତେବେ ଓଡ଼ିଶାର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ନିକଟରେ ସେମାନେ ‘ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ବିରୋଧୀ’ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ ହେବେ।
ଏହି ଶକ୍ତ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ପକ୍ଷରୁ କି ପ୍ରକାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଆସିଲା? ଏହା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ବିଷୟ।
ଉଭୟ ଥର, ଯେତେବେଳେ ନବୀନ ଚିଠି ଲେଖିଲେ, କେବଳ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ସମ୍ବଲପୁର ସାଂସଦ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ହିଁ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ। ସେ ନବୀନଙ୍କ ଅଭିଯୋଗର ଉତ୍ତର ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଏବଂ କହିଲେ ଯେ ଏହି ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ଖଣି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଆସିବ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି—ବାକି ରାଜ୍ୟ ନେତୃତ୍ୱ କୁଆଡ଼େ ଗଲେ?
- ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କାହିଁକି ନୀରବ?
- ଅନ୍ୟ ବରିଷ୍ଠ ସାଂସଦ ଓ ବିଧାୟକମାନେ କାହିଁକି ମୁହଁ ଖୋଲୁନାହାନ୍ତି?
- କାହିଁକି କେବଳ କିଛି ଜୁନିଅର ମୁଖପାତ୍ରଙ୍କୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣି ପ୍ରେସ୍ ବିବୃତି ଦିଆଯାଉଛି?
ଯେଉଁ ନେତାମାନେ ସାଧାରଣ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ କିମ୍ବା ମାଇକ୍ ଆଗରେ ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଭାଷଣ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରାଜସ୍ୱ ଉତ୍ସ ବା ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କାହିଁକି ଚୁପ୍ ବସିଛନ୍ତି? ଏହି ନୀରବତା ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂଚାଉଛି ଯେ ରାଜ୍ୟ ବିଜେପି ପାଖରେ ନବୀନଙ୍କ ତଥ୍ୟଭିତ୍ତିକ ପ୍ରଶ୍ନର କୌଣସି ଠୋସ୍ ଜବାବ ନାହିଁ।
ବିଷୟଟିର ଗୁରୁତ୍ୱ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଆମକୁ ଟିକେ ଗଭୀରକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ। MMDR ଆଇନରେ ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି?
ଓଡ଼ିଶା ହେଉଛି ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଧନୀ ଖଣିଜ ରାଜ୍ୟ। ଲୁହାପଥର, ବକ୍ସାଇଟ୍, କୋଇଲା, ମାଙ୍ଗାନିଜ୍ ଏବଂ କ୍ରୋମାଇଟ୍ ଭଳି ଖଣିଜ ସମ୍ପଦରୁ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର ରୟାଲ୍ଟି ଓ ପ୍ରିମିୟମ୍ ମିଳିଥାଏ। ବିଗତ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଓଡ଼ିଶାର ଯେଉଁ ଆର୍ଥିକ ବିକାଶ ହୋଇଛି, ସେଥିରେ ଏହି ଖଣିଜ ରାଜସ୍ୱର ଏକ ବିରାଟ ଅବଦାନ ରହିଛି।
ନୂତନ ସଂଶୋଧନ ଅନୁଯାୟୀ:
- ନିଲାମ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରର ହସ୍ତକ୍ଷେପ: କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ଖଣିର ନିଲାମ ପ୍ରକ୍ରିୟା କେନ୍ଦ୍ର ନିଜ ହାତକୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
- ରାଜସ୍ୱ ବଣ୍ଟନ ନୀତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ଯଦି ଖଣିଜ ବଣ୍ଟନ ଓ ନିଲାମ କ୍ଷମତା କେନ୍ଦ୍ର ପାଖକୁ ଚାଲିଯାଏ, ତେବେ ରାଜ୍ୟ ପାଇବାକୁ ଥିବା ନିଲାମ ପ୍ରିମିୟମ୍ ଏବଂ ଡିଏମ୍ଏଫ୍ (DMF) ପାଣ୍ଠି ଉପରେ ଏହାର କୁପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।
- ରାଜ୍ୟର ସ୍ୱାୟତ୍ତତା ସଙ୍କୁଚିତ: ରାଜ୍ୟର ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କ୍ଷମତା ଯଦି କେନ୍ଦ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ତେବେ ରାଜ୍ୟର ଆର୍ଥିକ ମେରୁଦଣ୍ଡ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ିବ।
ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଏହି କଥାକୁ ହିଁ ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖିଛନ୍ତି। ସେ କୌଣସି ଅମୂଳକ ଅଭିଯୋଗ କରୁନାହାନ୍ତି, ବରଂ ଆଇନଗତ ଧାରାକୁ ଆଧାର କରି ବିଜେପିକୁ ଘେରିଛନ୍ତି।
ଏଠାରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଟ୍ୱିଷ୍ଟ୍ ହେଉଛି ‘ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତା’।
ଆପଣମାନଙ୍କର ମନେ ଥିବ, ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ବିଜେପି ‘ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତା’ ଏବଂ ‘ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାଭିମାନ’କୁ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ କରି ପ୍ରଚାର କରିଥିଲା। ଆଜି ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ସେହି ଅସ୍ମିତା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ବିଜେପି ବିରୋଧରେ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି। ନବୀନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପଷ୍ଟ—ଯଦି ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ପଦ ଉପରେ ଓଡ଼ିଶାର ଅଧିକାର ରହିବ ନାହିଁ, ତେବେ ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତା ଉପରେ ଆଘାତ ନୁହେଁ ତ ଆଉ କ’ଣ?
ରାଜ୍ୟ ବିଜେପି ନେତାମାନେ ଏବେ ଦୁଇ ଧାରିଆ ଖଣ୍ଡା ଉପରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛନ୍ତି। ଗୋଟିଏ ପଟେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନେତୃତ୍ୱଙ୍କ ଆଦେଶ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପଟେ ରାଜ୍ୟର ଲୋକଙ୍କ ଆସ୍ଥା। ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୋଗୁଁ ରାଜ୍ୟ ବିଜେପି ନେତାମାନେ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବାକୁ ଡରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏହାର କୌଣସି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଉତ୍ତର ନାହିଁ।
ତେବେ ଏହି ସମଗ୍ର ଘଟଣାରୁ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଛି—ବିରୋଧୀ ଦଳରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତିର ଏଜେଣ୍ଡା ସେଟ୍ କରିବାରେ ପୂରାପୂରି ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି।
କେବଳ ପ୍ରେସ୍ ନୋଟ୍ ଜାରି କରି କିମ୍ବା ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କ ପଛରେ ଲୁଚି ରହି ରାଜ୍ୟ ବିଜେପି ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଏଡ଼ାଇ ପାରିବ ନାହିଁ। ଯଦି ବିଜେପି ତୁରନ୍ତ ଏହାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ପ୍ରାମାଣିକ ଯୁକ୍ତି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନ ରଖିବ, ତେବେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଏହି ବାର୍ତ୍ତା ଯିବ ଯେ ନବୀନଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ।
ଏହି MMDR ଆଇନ ସଂଶୋଧନ ବିବାଦ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିକୁ କେଉଁ ଦିଗକୁ ନେବ, ତାହା ଉପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ରହିବ।
Also read : https://purvapaksa.com/the-politics-of-resignation-from-nehru-to-modi/
ଇସ୍ତଫାର ରାଜନୀତି: ନେହେରୁଙ୍କ ଠାରୁ ମୋଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ || The Politics of Resignation: From Nehru to Modi
