ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ଜେଲ୍ରେ ସଜା କାଟୁଥିବା ବୃଦ୍ଧ, ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ଗମ୍ଭୀର ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଜୀବନ ମରଣ ସହ ଲଢ଼ୁଥିବା ବିଚାରାଧୀନ ତଥା ସଜାପ୍ରାପ୍ତ କଏଦୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏକ ବଡ଼ ଓ ମାନବିକ ଆଶ୍ୱାସନା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଜେଲ୍ ପରିସରରେ କଏଦୀମାନଙ୍କର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ମାନବିକ ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆବେଦନର ଶୁଣାଣି କରି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏକ ନୂତନ ବିସ୍ତୃତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଓ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଜାରି କରିଛନ୍ତି। କୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅପରାଧ କରି ଜେଲ୍ରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୧ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ‘ଜୀବନ ଜୀଇଁବାର ଅଧିକାର’ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ସେବା ପାଇବାର ଅଧିକାର କେବେହେଲେ ଶେଷ ହୋଇଯାଏନାହିଁ।
ଚିକିତ୍ସା ଭିତ୍ତିକ ଜାମିନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ହେବ ସହଜ
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଯେଉଁ କଏଦୀମାନେ ଅତି ବୃଦ୍ଧ, ଚଲାବୁଲା କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ନୁହନ୍ତି କିମ୍ବା କର୍କଟ, କିଡନୀ ବିଫଳତା ଏବଂ ହୃଦରୋଗ ଭଳି ମାରାତ୍ମକ ବ୍ୟାଧିରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେମାନଙ୍କର ଜାମିନ ଆବେଦନକୁ କେବଳ ଅପରାଧର ଗମ୍ଭୀରତା ଦେଖି ଅଟକାଇ ରଖାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଯଦି ଜେଲ୍ର ଚିକିତ୍ସାଳୟରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଜଟିଳ ରୋଗର ଉପଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଭିତ୍ତିଭୂମି ନଥାଏ, ତେବେ ମାନବିକତା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ କୋର୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଚିକିତ୍ସା ଭିତ୍ତିକ ଜାମିନ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏଥିପାଇଁ ସମସ୍ତ ନିମ୍ନ ଅଦାଲତ ଏବଂ ହାଇକୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତାର ସହ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ଦ୍ରୁତ ଶୁଣାଣି କରିବାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଜେଲ୍ ପ୍ରଶାସନ ପାଇଁ କଠୋର ଗାଇଡ୍ଲାଇନ୍
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତ ଦେଶର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ଜେଲ୍ ପ୍ରଶାସନକୁ କେତେକ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ନିୟମ ପାଳନ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି:
୧. ନିୟମିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା : ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜେଲ୍ରେ ଥିବା ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅସୁସ୍ଥ କଏଦୀମାନଙ୍କର ପ୍ରତିମାସରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମେଡିକାଲ୍ ବୋର୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରାଯିବ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ରିପୋର୍ଟକୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯିବ।
୨. ସରକାରୀ ଓ ବେସରକାରୀ ହସ୍ପିଟାଲ୍ ସହ ସଂଯୋଗ : ଜେଲ୍ରେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସ୍ଥିତି ଉପୁଜିଲେ କଏଦୀଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ବାହ୍ୟ ସୁପର-ସ୍ପେସିଆଲିଟି ହସ୍ପିଟାଲ୍କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରିବା ପାଇଁ ଜେଲ୍ ପ୍ରଶାସନ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଭାଗ ସହ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବେ। ଏଥିରେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ଅବହେଳା ହେଲେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଜେଲ୍ ସୁପରିଣ୍ଟେଣ୍ଡେଣ୍ଟଙ୍କୁ ଦାୟୀ କରାଯିବ।
୩. ବିଶେଷ ଖାଦ୍ୟ ଓ ରହିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା : ବୟସ୍କ ଏବଂ ଶାରୀରିକ ଭାବେ ଅକ୍ଷମ କଏଦୀଙ୍କ ପାଇଁ ଜେଲ୍ ମେସ୍ରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟୋପଯୋଗୀ ପଥ୍ୟ ବା ଖାଦ୍ୟର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯିବା ସହ ସେମାନଙ୍କୁ ଭୂତଳ ମହଲାରେ ରଖିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି, ଯେପରି ସେମାନଙ୍କୁ ପାହାଚ ଚଢ଼ିବାକୁ ନପଡ଼େ।
ମାନବିକ ଅଧିକାର ମହଲରେ ସ୍ୱାଗତ
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଏହି ଐତିହାସିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମାକୁ ଦେଶର ଆଇନଜୀବୀ, ମାନବିକ ଅଧିକାର କର୍ମୀ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀମାନେ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ସ୍ୱାଗତ କରିଛନ୍ତି। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଭାରତର ଜେଲ୍ଗୁଡ଼ିକରେ କ୍ଷମତା ଠାରୁ ଅଧିକ କଏଦୀ ରହୁଥିବାରୁ ସେଠାରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୟନୀୟ ଥାଏ।
ଅନେକ ସମୟରେ କେବଳ ଆଇନଗତ ଜଟିଳତା ଏବଂ କୋର୍ଟରୁ ସଠିକ୍ ସମୟରେ ଜାମିନ ନମିଳିବା ଯୋଗୁଁ ଗମ୍ଭୀର ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ କଏଦୀମାନେ ଜେଲ୍ ଭିତରେ ହିଁ ଆଖି ବୁଜିଥାନ୍ତି। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତଙ୍କ ଏହି ନୂତନ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଜେଲ୍ ମାନୁଆଲ୍ରେ ଏକ ବଡ଼ ସଂସ୍କାର ଆଣିବା ସହ ଅସହାୟ ବୃଦ୍ଧ ଓ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ କଏଦୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନର ସହ ଚିକିତ୍ସିତ ହେବାର ଏକ ନୂଆ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିବ। ସରକାର ଏହି ନିୟମକୁ ଯଥାଶୀଘ୍ର ସମସ୍ତ ଜେଲ୍ରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଛନ୍ତି।
