ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଆଗକୁ କଣ ହେବାକୁ ଯାଉଛି? ୨୦୨୯ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ବେଳକୁ ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ଚିତ୍ର କେମିତି ରହିବ? ଦେଶ କଣ ଏକ ‘ଦୁଇ ଦଳୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା’ ବା Two-Party System ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଛି, ଯେଉଁଠି ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଭାବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶେଷ ହୋଇଯିବ? କଣ ବିଜେପି ଏକ ଅପରାଜେୟ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି, ନା ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କର ଏକ ବିକଳ୍ପ ଚେହେରା ଭାବେ ଉଭା ହେବେ?
ଇତିମଧ୍ୟରେ ଦେଶର ବରିଷ୍ଠ ସାମ୍ବାଦିକ ନୀରଜା ଚୌଧୁରୀ, ରସିଦ କିଦୱାଇ ଏବଂ ଶେଖର ଆୟରଙ୍କ ବିଶେଷ ଆଲୋଚନାରୁ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିକୁ ନେଇ କିଛି ବଡ଼ ଏବଂ ଚମକାଇ ଦେଲା ଭଳି ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ନିର୍ବାଚନ ପରେ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ବା TMC ର ଯେଉଁଭଳି ପତନ ଘଟିଛି ଏବଂ ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ଦଳ ଯେଭଳି ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ବସିଛି, ତାହା ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିର ଇତିହାସରେ ଏକ ବିରଳ ଘଟଣା। ଆଜି ଆମେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଆଲୋଚନା କରିବା ଯେ, କାହିଁକି ଅମିତ ଶାହା ଏବଂ ବିଜେପି ଏବେ ୨୦୨୯ ପାଇଁ ବଡ଼ ଗେମ୍ ପ୍ଲାନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛନ୍ତି? କଂଗ୍ରେସ କାହିଁକି ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଏବଂ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ତଥା ପଞ୍ଜାବରେ ଆଗକୁ କେଉଁ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ TMC ର ପତନ ଏବଂ ବିଜେପିର ବଡ଼ ଗେମ୍ ପ୍ଲାନ୍
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ବିଷୟରେ। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ନିର୍ବାଚନ ପରେ କୌଣସି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜନୈତିକ ଦଳର ଏଭଳି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ‘ଭେପୋରାଇଜେସନ୍’ ବା ପତନ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖାଯାଇନଥିଲା। ମମତା ବାନାର୍ଜୀ, ଯିଏ କି ୩୪ ବର୍ଷର ବାମପନ୍ଥୀ ଶାସନକୁ ହଟାଇ ନିଜ ଦଳକୁ ଶାସନ ଗାଦିରେ ବସାଇଥିଲେ ଏବଂ ଏକାକୀ ଲଢ଼ି ବିଜେପିକୁ ଦୂରରେ ରଖିଥିଲେ, ଆଜି ତାଙ୍କ ଦଳ ଭିତରେ ତୀବ୍ର ଅସନ୍ତୋଷ ଦେଖାଦେଇଛି।
ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଜେପିର ନଜର କେବଳ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଉପରେ ନାହିଁ, ବରଂ ୨୦୨୯ ର ଲୋକସଭା ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭା ସଂଖ୍ୟା ଉପରେ ରହିଛି। ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, TMC ର ପ୍ରାୟ ୧୯ ରୁ ୨୦ ଜଣ ଲୋକସଭା ସାଂସଦ ଏବଂ DMK ର ପ୍ରାୟ ୨୨ ଜଣ ସାଂସଦ ବିଜେପି ସହ ବ୍ୟାକ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଆଲୋଚନାରେ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ହୁଏତ ସିଧାସଳଖ ଏନଡିଏରେ ସାମିଲ ହେବେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଲ୍ ପାସ୍ କରିବା ସମୟରେ ବିଜେପିକୁ ପରୋକ୍ଷରେ ସମର୍ଥନ ଦେଇପାରନ୍ତି, ଯାହା ବିଜେପି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତି।
TMC ଭିତରେ ଏହି ବିଦ୍ରୋହ ପଛର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କାରଣ ହେଉଛି ମମତାଙ୍କ ଭଣଜା ଅଭିଷେକ ବାନାର୍ଜୀଙ୍କର ବଢୁଥିବା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ। ଦଳ ଭିତରେ ଅଭିଷେକଙ୍କ ଶୈଳୀକୁ ନେଇ ପୁରୁଣା ନେତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି। ବରିଷ୍ଠ ସାମ୍ବାଦିକ ଶେଖର ଆୟରଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, TMC ଏବେ କେବଳ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ହୋଇ ରହିନାହିଁ, ବରଂ ଏହା କେତେକାଂଶରେ ଏକ କ୍ରାଇମ୍ ସିଣ୍ଡିକେଟ୍ ବା କଟ୍-ମନି (Cut-money) ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି, ଯାହାକୁ ନେଇ ସ୍ଥାନୀୟ ଜନସାଧାରଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଥିଲେ। ଏହି ଭୟ ଏବଂ ଦୁର୍ନୀତିର ପରିବେଶ ଯୋଗୁଁ ନେତାମାନେ ଏବେ ଅଭିଷେକଙ୍କ ଠାରୁ ଦୂରେଇ ବିଜେପି କିମ୍ବା କଂଗ୍ରେସ ଆଡ଼କୁ ମୁହାଁଉଛନ୍ତି।
ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ – ବ୍ରେଭେରୀ ନା ବ୍ରାଭାଡୋ? କାହିଁକି ସେ ମୋଦୀଙ୍କ ବିକଳ୍ପ ନୁହନ୍ତି?
ସେହି ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ, ଯାହା ସମଗ୍ର ଦେଶ ପଚାରୁଛି – କଣ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କର ସଠିକ୍ ବିକଳ୍ପ ହୋଇପାରିବେ? ବରିଷ୍ଠ ସାମ୍ବାଦିକା ନୀରଜା ଚୌଧୁରୀ ଏକ ଇଣ୍ଟରଭ୍ୟୁରେ କହିଥିଲେ ଯେ, ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ସାହସୀ ରାଜନେତା, ଯିଏ କି ସିଧାସଳଖ ମୋଦୀ ସରକାର ଏବଂ କ୍ରୋନି କ୍ୟାପିଟାଲିଜମ ବା କର୍ପୋରେଟ୍ ଶାସନକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଉଛନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଯଦି ସେ ଏତେ ସାହସୀ, ତେବେ ଜନସାଧାରଣ ତାଙ୍କୁ ମୋଦୀଙ୍କ ବିକଳ୍ପ ଭାବେ କାହିଁକି ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାନ୍ତି? ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି ତାଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ଅପରିପକ୍ୱତା (Political Immaturity) ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼ି ହେବାର ଶୈଳୀ। ଲୋକମାନେ ରାହୁଲଙ୍କୁ ଜଣେ ‘ଭଲ ମଣିଷ’ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଦେଶ ଚଳାଇବା କଥା ଆସେ, ସେତେବେଳେ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କର ଗ୍ରହଣୀୟତା କମ୍ ରହିଥାଏ।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ଭୋଟ୍ ପ୍ରତିଶତ ପ୍ରାୟ ୨୦% ପାଖାପାଖି ସ୍ଥିର ରହିଛି। ରସିଦ କିଦୱାଇଙ୍କ ମତରେ, ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ କଂଗ୍ରେସକୁ ଏକାଠି ରଖିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ଜନତା ଦଳ ଭଳି କଂଗ୍ରେସର ଖଣ୍ଡବିଖଣ୍ଡିତ ପତନ ହୋଇନାହିଁ। କିନ୍ତୁ କଂଗ୍ରେସ ଏବେ ଯେଉଁ ଉଗ୍ର-ବାମପନ୍ଥୀ ବା ରେଡିକାଲ ଲେଫ୍ଟ (Radical Left) ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି ଏବଂ କେବଳ OBC କାଷ୍ଟ ସେନସସ୍ ବା ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ରାଜନୀତି ଉପରେ ଫୋକସ୍ କରୁଛି, ତାହା ଦେଶର ବଡ଼ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଶ୍ରେଣୀ (Middle Class) କୁ କଂଗ୍ରେସ ଠାରୁ ଦୂରେଇ ଦେଉଛି। ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଶ୍ରେଣୀ ଆଜି ଆଦର୍ଶବାଦ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭଲ ଜୀବନଶୈଳୀ, ଆର୍ଥିକ ବିକାଶ ଏବଂ ସୁଯୋଗ ଚାହୁଁଛି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ବିଜେପି ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ ଏବଂ କଂଗ୍ରେସର ମିଳିତ ସଂଘର୍ଷ
କଣ କଂଗ୍ରେସ ଏକାକୀ ବିଜେପିକୁ ହରାଇ ପାରିବ? ଏହାର ଉତ୍ତର ହେଉଛି ‘ନା’। ଯଦି ଆମେ ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରକୁ ଦେଖିବା, ତେବେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ତାମିଲନାଡୁ, ବିହାର, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ, ଦିଲ୍ଲୀ, ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଭଳି ୭ଟି ବଡ଼ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୨୪୩ଟି ଲୋକସଭା ଆସନ ରହିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ କଂଗ୍ରେସର ଭୋଟ୍ ସେୟାର୍ ଏବେ ମଧ୍ୟ ସିଙ୍ଗଲ୍ ଡିଜିଟ୍ (Single Digit) ଅର୍ଥାତ୍ ୪ ରୁ ୬ ପ୍ରତିଶତ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ।
ତେଣୁ କଂଗ୍ରେସ କେବେ ବି ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ବିନା ନିଜର ରାଜନୀତି କରିପାରିବ ନାହିଁ। ସେହିଭଳି କେରଳକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଦେଶରେ ଏମିତି କୌଣସି ରାଜ୍ୟ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି କଂଗ୍ରେସ ଏକାକୀ ୨୦ଟି ଲୋକସଭା ଆସନ ଜିତିବାର କ୍ଷମତା ରଖୁଛି। ଗତ ନିର୍ବାଚନରେ କଂଗ୍ରେସ ପାଇଥିବା ୯୯ଟି ଆସନ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୩୭ଟି ଆସନ କେବଳ ମେଣ୍ଟ ରାଜନୀତି ଯୋଗୁଁ ହିଁ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା।
ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଶରଦ ପାୱାରଙ୍କ ଭଳି ବରିଷ୍ଠ ନେତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି ଯେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ କଂଗ୍ରେସ ସହ ଅତି ନିବିଡ଼ ଭାବେ କାମ କରିବାକୁ ହେବ କିମ୍ବା ନିଜର ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ କଂଗ୍ରେସ ସହ ମିଶ୍ରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଆଗାମୀ ସମୟରେ ଦେଶ ପୁଣି ଥରେ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ମେଣ୍ଟ – ଗୋଟିଏ ପଟେ ବିଜେପି ନେତୃତ୍ୱରେ NDA ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ କଂଗ୍ରେସ ନେତୃତ୍ୱରେ ଇଣ୍ଡିଆ ମେଣ୍ଟ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଛି।
ପଞ୍ଜାବରେ ବିଜେପିର ନୂଆ ରଣନୀତି ଏବଂ ଆମ୍ ଆଦମୀ ପାର୍ଟିର ସ୍ଥିତି
ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୀମାନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ପଞ୍ଜାବ, ପଞ୍ଜାବରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମ୍ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି (AAP) ଶାସନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବଡ଼ ଧରଣର ଆଣ୍ଟି-ଇନକମ୍ବେନ୍ସି ବା ସରକାର ବିରୋଧୀ ହାୱା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି। କଂଗ୍ରେସ ସେଠାରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଜର ସ୍ଥିତି ମଜବୁତ କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି ବିଜେପି।
ପୂର୍ବରୁ ବିଜେପି କେବଳ ଶିରୋମଣି ଅକାଳୀ ଦଳ (SAD) ସହ ମେଣ୍ଟ କରି ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ୁଥିଲା, ଯେଉଁଠି ବିଜେପି କେବଳ ସହରାଞ୍ଚଳର ହିନ୍ଦୁ ଭୋଟ୍ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲା ଏବଂ ଅକାଳୀ ଦଳ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ସମ୍ଭାଳୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏବେ ବିଜେପି ପଞ୍ଜାବରେ ଏକାକୀ ଲଢ଼ିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଭଳି ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରୁ (Build from the bottom) ଦଳ ଗଠନ କରୁଛି।
ବିଜେପି ଏବେ କେବଳ ହିନ୍ଦୁ ଚେହେରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଜାଟ୍ ଶିଖ୍ ନେତାମାନଙ୍କୁ ଦଳର ସଭାପତି ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ ପଦବୀ ଦେଇ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ନିଜର ସ୍ଥିତି ବଢ଼ାଉଛି। ଅମିତ ଶାହା ନିଜେ ପଞ୍ଜାବରେ ଜିଲ୍ଲା ସ୍ତରୀୟ ଯାତ୍ରା କରି ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ‘ଡ୍ରଗ୍ସ’ ବା ନିଶା କାରବାର ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ପଞ୍ଜାବ ଏକ ସୀମାନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ହୋଇଥିବାରୁ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବିଜେପି ସେଠାରେ ନିଜର ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ଲଗାଇ ଦେଇଛି।
ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ରାଜନୀତି – ଯୋଗୀ ଆଦିତ୍ୟନାଥଙ୍କ ଦିଲ୍ଲୀ ଆଗମନ ସଙ୍କେତ?
ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କେନ୍ଦ୍ର ହେଉଛି ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ। ୨୦୧୪ ରେ ୭୧ଟି ଆସନ ଏବେ ୨୦୧୯ ରେ ବଡ଼ ସଫଳତା ଦେଇ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ହିଁ ବିଜେପିକୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଗାଦିରେ ବସାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ୨୦୨୪ ରେ ବିଜେପିର ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ୨୪୦ କୁ ଖସିବା ପଛରେ ମଧ୍ୟ ୟୁପିର ଭୂମିକା ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଅଖିଳେଶ ଯାଦବ ଏବଂ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଯୋଡ଼ି ବଡ଼ ସଫଳତା ପାଇଥିଲେ।
ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ବିଜେପି ଏବେ ୟୁପିରେ ବଡ଼ ଧରଣର ସୋସିଆଲ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ (Social Engineering) ଏବଂ ଯୁବ ଚେହେରାମାନଙ୍କୁ ସାମିଲ କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ଯୋଗୀ ଆଦିତ୍ୟନାଥଙ୍କ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଏବେ ମଧ୍ୟ ଶୀର୍ଷରେ ରହିଛି ଏବଂ ସେ ବିଜେପି ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ୟୁଏସପି (USP)।
ତେବେ ରାଜନୈତିକ କରିଡରରେ ଏକ ବଡ଼ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି ଯେ, ଯଦି ଯୋଗୀ ଆଦିତ୍ୟନାଥ ତୃତୀୟ ଥର ପାଇଁ ବିଜେପିକୁ ୟୁପିରେ ବିଜୟୀ କରାନ୍ତି, ତେବେ ଆଗାମୀ ୫ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର ରାଜନୀତିକୁ ଅଣାଯାଇ ଏକ ବଡ଼ ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇପାରେ। ପୋଷ୍ଟ-ମୋଦୀ ଏରା (Post-Modi Era) ବା ମୋଦୀଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତନ ସମୟ ପାଇଁ ବିଜେପିରେ ଯେଉଁ କେତେଜଣ ସ୍ୱାଧୀନ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନେତା ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗୀ ଆଦିତ୍ୟନାଥ, ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନାଭିସ ଏବଂ ହେମନ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶର୍ମା ପ୍ରମୁଖ ଅଟନ୍ତି। ତେଣୁ ୨୦୨୯ ମହାସମର ପୂର୍ବରୁ ୟୁପିର ଫଳାଫଳ ହିଁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବ ଯେ ଦେଶର ପରବର୍ତ୍ତୀ ନେତୃତ୍ୱ କାହା ହାତକୁ ଯିବ।
ତେବେ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ଳେଷଣରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଯେ, ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ସରକାର ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ଫିଡବ୍ୟାକ୍ (Feedback) କୁ ନେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସତର୍କ ଏବଂ ସେମାନେ ଅତି ଶୀଘ୍ର ନିଜର ଭୁଲ୍ ସଂଶୋଧନ (Course Correction) କରିବାରେ ମାହିର୍। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆଗାମୀ ରାସ୍ତା ଏତେ ସହଜ ନୁହେଁ। କେବଳ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆର ନାରେଟିଭ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ରିପୋର୍ଟିଂ ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ଆଶାଆକାଂକ୍ଷାକୁ ବୁଝିବା ହିଁ ରାଜନୀତିର ଅସଲ ଚାବିକାଠି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/sujata-came-where-did-the-slave-go/
ସୁଜାତା ଆସିଲେ, କୁଆଡ଼େ ଗଲେ କ୍ରୀତଦାସ || Sujata came, where did the slave go?
