ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିର ଇତିହାସରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ଭୂମିକା ଏକ ଅସ୍ୱୀକାର୍ଯ୍ୟ ସତ୍ୟ। ଏହି ଦଳ କେବଳ ଦେଶକୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇନଥିଲା, ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ଗଣତନ୍ତ୍ରୀୟ ମୂଳ ଭିତ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଗଢ଼ିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଆଜିର ରାଜନୀତିରେ ସେହି କଂଗ୍ରେସ ନିଜର ପରିଚୟ ସଙ୍କଟରେ ଆଟକିଥିବା ଭଳି ଲାଗୁଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ଦଳ ନିଜକୁ ସଂବିଧାନ, ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷତା ଏବଂ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଅନ୍ୟପଟେ ତାହାର ବିରୋଧୀମାନେ ତାକୁ ‘ମୁସଲିମ ତୁଷ୍ଟୀକରଣର ରାଜନୀତି’ କରୁଥିବା ଦଳ ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି।
ନିକଟରେ ଶେଷ ହୋଇଥିବା ପାଞ୍ଚ ରାଜ୍ୟର ନିର୍ବାଚନ ପରେ ଏହି ଅଭିଯୋଗ ଆଉ ଅଧିକ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଆସାମ, କେରଳ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଓ ତାମିଲନାଡ଼ୁ ରାଜ୍ୟର ନିର୍ବାଚନୀ ତଥ୍ୟ ଦେଖାଇ ବିରୋଧୀ ଶିବିର ଦାବି କରୁଛି ଯେ କଂଗ୍ରେସ ଧୀରେ ଧୀରେ ଏକ ‘ମୁସଲିମ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ’ ଦଳରେ ପରିଣତ ହେଉଛି। ଏହି ଅଭିଯୋଗ କେବଳ ନିର୍ବାଚନୀ ଭାଷଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ରହିନାହିଁ; ଏହା ଏବେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ, ଟେଲିଭିଜନ ଡିବେଟ୍ ଏବଂ ପ୍ରିଣ୍ଟ ମିଡିଆରେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ହୋଇଯାଇଛି।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି — ଏହି ଅଭିଯୋଗରେ କେତେ ସତ୍ୟ ଅଛି? କଂଗ୍ରେସ କ’ଣ ସତରେ ଏକ ବିଶେଷ ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ନିଜର ରାଜନୀତିକୁ ଗଢ଼ୁଛି? ନା ଏହା କେବଳ ଏକ ରାଜନୀତିକ ପ୍ରଚାର, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଦଳକୁ ହିନ୍ଦୁ ଭୋଟରଙ୍କ ନଜରରେ ଦୁର୍ବଳ କରିବାର ଚେଷ୍ଟା ହେଉଛି?
ଏହି ଆଲୋଚନାରେ ଆମେ ତଥ୍ୟ, ରାଜନୀତିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି, ନିର୍ବାଚନୀ ରଣନୀତି ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ମନରେ ରଖି ଏହି ବିଷୟର ଏକ ଗଭୀର ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା।
କଂଗ୍ରେସର ଇତିହାସ : ଜାତୀୟ ଦଳରୁ ପରିଚୟ ସଙ୍କଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ଏହି ଦେଶର ରାଜନୀତିର ଏକମାତ୍ର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ଥିଲା। ଗାନ୍ଧୀ, ନେହରୁ, ପଟେଲ, ଆଜାଦ, ସୁଭାଷ ଭଳି ନେତାମାନେ ଏହି ଦଳକୁ କେବଳ ଏକ ରାଜନୀତିକ ସଂଗଠନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଜାତୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନର ରୂପ ଦେଇଥିଲେ। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ଦଶକ ଧରି କଂଗ୍ରେସ ଦେଶର ରାଜନୀତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ୧୯୮୦ ପରେ ଦେଶର ରାଜନୀତି ଧୀରେ ଧୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ମଣ୍ଡଳ ରାଜନୀତି, ରାମ ମନ୍ଦିର ଆନ୍ଦୋଳନ, ଅଞ୍ଚଳୀୟ ଦଳମାନଙ୍କ ଉଦୟ ଏବଂ ପରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ଜାତୀୟ ବିସ୍ତାର କଂଗ୍ରେସର ପାରମ୍ପରିକ ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା।
ଏକ ସମୟରେ କଂଗ୍ରେସକୁ ‘ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଦଳିତ-ମୁସଲିମ’ ସମୀକରଣର ଦଳ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସମୟ ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଉଚ୍ଚବର୍ଗୀୟ ହିନ୍ଦୁମାନେ ବିଜେପି ଆଡ଼କୁ ଗଲେ, ଓବିସି ଭୋଟ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲା ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଜର ମୂଳ ଭୋଟ ଆଧାର ହରାଇବାକୁ ଲାଗିଲା।
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମୁସଲିମ ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଦଳ ପାଇଁ ଏକ ଭରସାର ସ୍ତମ୍ଭ ଭାବେ ରହିଗଲା। ବିରୋଧୀମାନେ ଏଠାରୁ ତାଙ୍କର ଆକ୍ରମଣର ଆରମ୍ଭ କଲେ।
‘ମୁସଲିମ ତୁଷ୍ଟୀକରଣ’ ଅଭିଯୋଗର ମୂଳ କେଉଁଠି?
କଂଗ୍ରେସ ଉପରେ ମୁସଲିମ ତୁଷ୍ଟୀକରଣର ଅଭିଯୋଗ କୌଣସି ନୂଆ କଥା ନୁହେଁ। ଶାହବାନୋ କେସ୍ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସଚ୍ଚର କମିଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ଘଟଣାରେ ଏହି ଅଭିଯୋଗ ଉଠିଛି।
୧୯୮୫ରେ ଶାହବାନୋ ମାମଲାରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ରାୟ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଜଣେ ତାଲାକପ୍ରାପ୍ତ ମୁସଲିମ ମହିଳା ଭରଣପୋଷଣ ପାଇବାର ଅଧିକାରୀ। କିନ୍ତୁ ମୁସଲିମ ଧର୍ମଗୁରୁମାନଙ୍କ ଚାପରେ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ସରକାର ଏକ ନୂଆ ଆଇନ ଆଣି ସେହି ରାୟକୁ ପ୍ରାୟ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରିଦେଲା। ଏହି ଘଟଣା ବିଜେପି ଓ ହିନ୍ଦୁତ୍ୱ ଶିବିରକୁ ଏହି ଅଭିଯୋଗ କରିବାର ଏକ ବଡ଼ ଅବସର ଦେଇଥିଲା ଯେ କଂଗ୍ରେସ ଭୋଟ ପାଇଁ ଧର୍ମୀୟ ତୁଷ୍ଟୀକରଣ କରୁଛି।
ପରେ ସଚ୍ଚର କମିଟି ରିପୋର୍ଟ ଆସିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଦେଶର ମୁସଲିମ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଶିକ୍ଷା, ଚାକିରି ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ପଛୁଆ ସ୍ଥିତିକୁ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା। କଂଗ୍ରେସ ଏହାକୁ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟର ପ୍ରଶ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଇଲା, କିନ୍ତୁ ବିରୋଧୀମାନେ ଏହାକୁ ‘ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ରାଜନୀତି’ ବୋଲି ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସେବେଠାରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ନାରାଟିଭ୍ ଚାଲିଆସୁଛି ଯେ କଂଗ୍ରେସ ହିନ୍ଦୁ ଭୋଟରଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଭୋଟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛି।
ଆସାମର ନିର୍ବାଚନ : ସଂଖ୍ୟା ଯାହା ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ତୀବ୍ର କରିଛି
ଆସାମର ନିର୍ବାଚନୀ ଫଳାଫଳ ପରେ କଂଗ୍ରେସ ବିରୋଧୀମାନେ ଏକ ନୂଆ ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଛନ୍ତି। ଦାବି କରାଗଲା ଯେ କଂଗ୍ରେସ ୨୦ ଜଣ ମୁସଲିମ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଟିକେଟ ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୧୮ ଜଣ ବିଜୟୀ ହୋଇଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ କଂଗ୍ରେସ ୭୯ ଜଣ ହିନ୍ଦୁଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ କରିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରୁ କେବଳ ଜଣେ ଜିତିଛି।
କେରଳରେ, ୧୪୦ ବିଧାନସଭା ଆସନରୁ ୩୫ ଜଣ ମୁସଲିମ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଜିତିଛନ୍ତି। ଯାହା ମଧ୍ୟରୁ ୩୦ ଜଣ କଂଗ୍ରେସ ମେଣ୍ଟରୁ। ତାଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଆଠ ଜଣ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଏଲଆଇର ୨୨ ଜଣ। ତେଣୁ ଯଦି ଆପଣ ଆସାମ ଏବଂ କେରଳର ସଫଳତା ହାର ଦେଖନ୍ତି, ତେବେ ସଫଳତା ହାର ୮୦% ରୁ ଅଧିକ। ତେଣୁ କଂଗ୍ରେସ ନିଜକୁ ଏକ ମୁସଲିମ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦଳ ଭାବେ ଗଠନ କରୁଛି।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ କଂଗ୍ରେସ ୬୩ ଜଣ ମୁସଲିମ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଟିକେଟ ଦେଇଥିଲା, ଯାହା ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବରେ ଅଧିକ ଥିଲା। ଟିଏମସି ୪୭ ଜଣ ମୁସଲିମ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ କରିଥିଲା। କଂଗ୍ରେସ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଦୁଇଟି ଆସନରେ ଜିତିଛିା ଦୁଇଟି ଯାକ ମୁସଲିମ। ଅପର ପକ୍ଷରେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ କଂଗ୍ରେସ ୨୨୧ଜଣ ହିନ୍ଦୁଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ କରିଥିଲା। ସମସ୍ତେ ହାରିଯାଇଛନ୍ତି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଲା ଆସାମ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ହିନ୍ଦୁ ମତଦାତାମାନେ କଂଗ୍ରେସକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖାନ କରିଛନ୍ତି।
ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଏବେ କଂଗ୍ରେସର ମୋଟ ୬୬୪ ବିଧାୟକ ଅଛନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୫୨୦ (୭୮%) ହିନ୍ଦୁ, ୮୦ ମୁସଲମାନ (୧୨%) ଏବଂ ୬୪ (୧୦%) ଅନ୍ୟ ଧର୍ମର।
ଏହି ସଂଖ୍ୟାକୁ ଦେଖାଇ ବିରୋଧୀମାନେ କହିୁଛନ୍ତି ଯେ କଂଗ୍ରେସର ସଫଳତା ଏବେ କେବଳ ମୁସଲିମ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୀମିତ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ତାଙ୍କ ମତରେ ଏହା ପ୍ରମାଣ କରୁଛି ଯେ ଦଳର ସାମାଜିକ ଆଧାର ସଂକୁଚିତ ହୋଇଯାଇଛି।
କିନ୍ତୁ ଏହି ଚିତ୍ରକୁ ଅନ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇପାରେ। ଆସାମରେ ଅନେକ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ମୁସଲିମ ଜନସଂଖ୍ୟା ଅଧିକ। ସେହିଠାରେ ମୁସଲିମ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଟିକେଟ ଦେବା ଏକ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନୀ ରଣନୀତି ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ। ବିଜେପି ମଧ୍ୟ ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ ଜାତିଗତ ଓ ଧର୍ମୀୟ ସମୀକରଣ ଭିତ୍ତିକରେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଚୟନ କରେ।
ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି — କୌଣସି ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ବିଜୟକୁ କି ଦଳର ‘ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଚରିତ୍ର’ର ପ୍ରମାଣ ବୋଲି ଧରାଯାଇପାରେ?
କେରଳର ରାଜନୀତି : ମେଣ୍ଟର ଗଣିତ
କେରଳରେ କଂଗ୍ରେସ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ୟୁଡିଏଫ୍ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ୟୁନିଅନ୍ ମୁସଲିମ ଲିଗ୍ ସହ ମେଣ୍ଟ କରିଆସୁଛି। ଏହା କୌଣସି ନୂଆ ବିଷୟ ନୁହେଁ। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରଠାରୁ କେରଳର ରାଜନୀତି ମେଣ୍ଟ ଆଧାରିତ।
ଏଠାରେ ମୁସଲିମ ଲିଗ୍ ଏକ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ ଭାବେ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ରଖିଛି। କଂଗ୍ରେସ ସହ ଏହାର ମେଣ୍ଟକୁ ବିଜେପି ସବୁବେଳେ ‘ତୁଷ୍ଟୀକରଣ’ ବୋଲି ଆକ୍ରମଣ କରିଆସିଛି।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ : ଧ୍ରୁବୀକରଣର ପରୀକ୍ଷାଗାର
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ରାଜନୀତି ଗତ ଦଶବର୍ଷରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧ୍ରୁବୀକୃତ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଏକ ପଟେ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ନିଜକୁ ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ଓ ଗରିବ ଶ୍ରେଣୀର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରୁଛି, ଅନ୍ୟପଟେ ବିଜେପି ହିନ୍ଦୁ ଏକତାର ସ୍ଲୋଗାନକୁ ଆଗକୁ ଆଣୁଛି।
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରାୟ ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରେଣୀର ଦଳରେ ପରିଣତ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଦଳ ମୁସଲିମ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଧିକ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଦେଇଥିବାରୁ ବିରୋଧୀମାନେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ଦଳ ନିଜର ସମ୍ମାନ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ କେବଳ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛି।
କିନ୍ତୁ ରାଜନୀତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ ଏହାର ଅନ୍ୟ କାରଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି। କଂଗ୍ରେସ ଗ୍ରାମୀଣ ଓ ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯେଉଁଠି ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ଭୋଟ ଅଧିକ, ସେଠାରେ ନିଜର ଅବଶିଷ୍ଟ ସଂଗଠନକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବାର ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।
ତେଣୁ ଏହାକୁ ଏକ ରାଜନୀତିକ ବଞ୍ଚିବାର ରଣନୀତି ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇପାରେ।
ହିନ୍ଦୁ ଭୋଟରଙ୍କ ମନୋଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ
ଗତ ଦଶବର୍ଷରେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି ହିନ୍ଦୁ ଭୋଟରଙ୍କ ମନୋଭାବରେ ଆସିଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ।
ଏକ ସମୟରେ ହିନ୍ଦୁ ଭୋଟ ବହୁତ ବିଭକ୍ତ ଥିଲା — ଜାତି, ଅଞ୍ଚଳ, ଭାଷା ଓ ଶ୍ରେଣୀ ଆଧାରରେ। କିନ୍ତୁ ବିଜେପି ଧୀରେ ଧୀରେ ‘ହିନ୍ଦୁ ପରିଚୟ’କୁ ଏକ ସାଧାରଣ ରାଜନୀତିକ ପରିଚୟରେ ପରିଣତ କରିଦେଲା।
ରାମ ମନ୍ଦିର ଆନ୍ଦୋଳନ, କାଶୀ-ମଥୁରା ଚର୍ଚ୍ଚା, ଧାରା ୩୭୦, ତିନି ତାଲାକ ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଜେପି ଏହି ବାର୍ତ୍ତା ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା ଯେ ସେ ହିନ୍ଦୁ ସ୍ୱାଭିମାନର ରକ୍ଷକ।
ଏହାର ବିପରୀତରେ କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରାୟତଃ ପ୍ରତିରକ୍ଷାତ୍ମକ ଭୂମିକାରେ ରହିଲା। ଦଳ ଏକପଟେ ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷତାର କଥା କହୁଥିଲା, ଅନ୍ୟପଟେ ହିନ୍ଦୁ ଭୋଟରଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିପାରୁନଥିଲା ଯେ ସେ ତାଙ୍କର ଧାର୍ମିକ ଭାବନାକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରେ।
ଏହି ଖାଲି ସ୍ଥାନକୁ ବିଜେପି ସଫଳତାର ସହ ପୂରଣ କଲା।
କଂଗ୍ରେସର ରଣନୀତିକ ଭୁଲ?
ଅନେକ ରାଜନୀତିକ ବିଶ୍ଳେଷକଙ୍କ ମତରେ କଂଗ୍ରେସର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଭୁଲ ହେଉଛି ତାହାର ସ୍ପଷ୍ଟ ରାଜନୀତିକ ନାରାଟିଭ୍ର ଅଭାବ।
ଦଳ କେବେ ‘ସଫ୍ଟ ହିନ୍ଦୁତ୍ୱ’ର ପଥ ଧରୁଛି, କେବେ ପୁଣି ଆକ୍ରମକ ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷତାର କଥା କହୁଛି। ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଭୋଟରଙ୍କ ମନରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।
ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଦର୍ଶନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଭାରତ ଯୋଡ଼ୋ ଯାତ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦଳ ନିଜକୁ ଏକ ସମାବେଶୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛି। କିନ୍ତୁ ମାଟିସ୍ତରରେ ସେହି ସନ୍ଦେଶ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପହଞ୍ଚିପାରିନାହିଁ।
ବିରୋଧୀମାନେ ଏହାକୁ ସୁଯୋଗ ଭାବେ ନେଇ କଂଗ୍ରେସକୁ ‘ମୁସଲିମ ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଦଳ’ ବୋଲି ଚିତ୍ରିତ କରୁଛନ୍ତି।
ବିଜେପିର ନାରାଟିଭ୍ ଏବଂ ତାହାର ପ୍ରଭାବ
ବିଜେପି ଭଲଭାବେ ବୁଝିଛି ଯେ ଆଜିର ରାଜନୀତିରେ ନାରାଟିଭ୍ର ଶକ୍ତି ଅସାଧାରଣ। ଦଳ କଂଗ୍ରେସକୁ କେବଳ ଏକ ଦୁର୍ବଳ ବିରୋଧୀ ଭାବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ‘ହିନ୍ଦୁ ବିରୋଧୀ’ ଶକ୍ତି ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।
ଏହି ନାରାଟିଭ୍ର ଦୁଇଟି ଲାଭ ଅଛି। ପ୍ରଥମତଃ, ଏହା ହିନ୍ଦୁ ଭୋଟକୁ ଏକତ୍ରିତ କରେ। ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ବିରୋଧୀ ଦଳମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷାତ୍ମକ ସ୍ଥିତିରେ ଠେଲିଦେଏ।
ଯେତେବେଳେ କଂଗ୍ରେସ ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ଅଧିକାରର କଥା କହେ, ବିଜେପି ତାକୁ ‘ତୁଷ୍ଟୀକରଣ’ ବୋଲି ଆକ୍ରମଣ କରେ। ଏବଂ ଯେତେବେଳେ କଂଗ୍ରେସ ହିନ୍ଦୁ ଭାବନାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାର ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେତେବେଳେ ତାକୁ ‘ନକଲି ହିନ୍ଦୁତ୍ୱ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏହି ଦୁଇମୁଖୀ ଚାପ ମଧ୍ୟରେ କଂଗ୍ରେସର ରାଜନୀତିକ ସନ୍ଦେଶ ପ୍ରାୟତଃ ଧୁସର ହୋଇଯାଏ।
କଂଗ୍ରେସକୁ ‘ନୂଆ ମୁସଲିମ ଲିଗ୍’ ବୋଲି କହିବା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜନୀତିକ ନାରାଟିଭ୍ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିର ଜଟିଳ ସତ୍ୟକୁ କେବଳ ଏକ ଲାଇନରେ ବୁଝିହେବ ନାହିଁ।
ନିର୍ବାଚନୀ ତଥ୍ୟ ଦେଖାଏ ଯେ କଂଗ୍ରେସର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ସମର୍ଥନ ମଜବୁତ ଅଛି। କିନ୍ତୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ଯେ ଦଳ ହିନ୍ଦୁ ଭୋଟରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ପୁରୁଣା ପ୍ରଭାବ ହରାଇଛି।
ଏହା କେବଳ ଧର୍ମୀୟ ରାଜନୀତିର ପରିଣାମ ନୁହେଁ; ଏହା ନେତୃତ୍ୱ ସଙ୍କଟ, ସଂଗଠନୀୟ ଦୁର୍ବଳତା, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ନାରାଟିଭ୍ ଏବଂ ବିଜେପିର ଆକ୍ରମକ ରାଜନୀତିକ ଯୁଦ୍ଧନୀତିର ମିଶ୍ର ପରିଣାମ।
ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଏହା ଆବଶ୍ୟକ ଯେ ରାଜନୀତି କେବଳ ଧର୍ମ ଆଧାରିତ ଧ୍ରୁବୀକରଣରେ ସୀମିତ ନ ରହୁ। ଦେଶର ମୂଳ ପ୍ରଶ୍ନ — ଚାକିରି, ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ମହଙ୍ଗା ଏବଂ ବିକାଶ — ଆଉଥରେ ରାଜନୀତିର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହେଉ।
କଂଗ୍ରେସ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ଆତ୍ମମନ୍ଥନର ସମୟ। ଦଳକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେ ସେ ଆଗାମୀ ଦଶକରେ କେମିତି ଭାରତର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଛି — ଏକ ସମାବେଶୀ ଭାରତ, ନା କି ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଗଣିତରେ ବନ୍ଦୀ ଏକ ରାଜନୀତିକ ଦଳ। ଏବଂ ଶେଷରେ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର କେବଳ କଂଗ୍ରେସ ନୁହେଁ, ଭାରତର ଜନତା ନିଜେ ଦେବେ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/congress-the-parasite/
