ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରୁ ଏକ ବଡ଼ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଛି। କଂଗ୍ରେସ ନେତା ତଥା ଲୋକସଭାର ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଅଡୁଆ ପୁଣି ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି। ଆଲ୍ଲାହାବାଦ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ନୌ ବେଞ୍ଚ ଏକ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଶୁଣାଇ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏଫଆଇଆର ରୁଜୁ କରିବାକୁ ରାୟବରେଲି ପୋଲିସକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଏହି ମାମଲାଟି ହେଉଛି ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ‘ଦ୍ୱୈତ ନାଗରିକତା’ ବା ବ୍ରିଟିଶ ନାଗରିକତାକୁ ନେଇ। ଯଦି ଏହି ଅଭିଯୋଗ ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ, ତେବେ କଣ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସାଂସଦ ପଦ ରହିବ? କଣ ଜଣେ ବିଦେଶୀ ନାଗରିକ ଭାରତର ସଂସଦରେ ବସିପାରିବେ?
ମାମଲାଟି ପ୍ରକୃତରେ କଣ?
ଏହି ବିବାଦର ମୂଳ ୨୦୧୯ ମସିହାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ବିଜେପି ନେତା ବିଘ୍ନେଶ ଶର୍ମା କୋର୍ଟରେ ଏକ ଆବେଦନ କରି ଦାବି କରିଥିଲେ ଯେ, ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପାଖରେ ବ୍ରିଟେନର ନାଗରିକତା ଅଛି। ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ବ୍ରିଟେନର ଏକ କମ୍ପାନୀ ‘Backops Limited’ର ବାର୍ଷିକ ରିଟର୍ଣ୍ଣ ଦାଖଲ ସମୟରେ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ନିଜକୁ ଜଣେ ବ୍ରିଟିଶ ନାଗରିକ ଭାବେ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ।
ଏହା ସହିତ ସେ ଲଣ୍ଡନର ଏକ ଠିକଣାକୁ ନିଜର ସ୍ଥାୟୀ ବାସସ୍ଥାନ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ। ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁସାରେ, ଭାରତରେ ଦ୍ୱୈତ ନାଗରିକତା ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହେଁ। ଯଦି ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ନାଗରିକତା ନିଅନ୍ତି, ତେବେ ସ୍ୱତଃପ୍ରବୃତ୍ତ ଭାବେ ତାଙ୍କର ଭାରତୀୟ ନାଗରିକତା ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।
ସେହି କମ୍ପାନୀର ବାର୍ଷିକ ରିଟର୍ଣ୍ଣ ଦାଖଲ ସମୟରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ୨୦୦୫ ଏବଂ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ, ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ନିଜର ନାଗରିକତାକୁ ‘ବ୍ରିଟିଶ’ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ। ଖାଲି ସେତିକି ନୁହେଁ, ସେ ଲଣ୍ଡନର ଏକ ଘରର ଠିକଣାକୁ ମଧ୍ୟ ନିଜର ସ୍ଥାୟୀ ବାସସ୍ଥାନ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଥିଲେ।
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଏବଂ ନାଗରିକତା ଆଇନ ୧୯୫୫ ଅନୁସାରେ, କୌଣସି ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ନାଗରିକ ହୋଇ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ବେଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ନାଗରିକତା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ଭାରତୀୟ ନାଗରିକତା ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଆଇନକୁ ନେଇ ଆଜି ହାଇକୋର୍ଟ ଏକ କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।
ଆଲ୍ଲାହାବାଦ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ
ଗତ ୧୭ ତାରିଖରେ ଆଲ୍ଲାହାବାଦ ହାଇକୋର୍ଟର ଲକ୍ଷ୍ନୌ ବେଞ୍ଚରେ ଏହି ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ହୋଇଥିଲା। କୋର୍ଟ ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।
୧. ଏଫଆଇଆର ରୁଜୁ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ: କୋର୍ଟ ରାୟବରେଲି କୋତୱାଲି ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନକୁ ତୁରନ୍ତ ଏଫଆଇଆର ରୁଜୁ କରିବାକୁ କହିଛନ୍ତି।
୨. ସିବିଆଇ ତଦନ୍ତର ସମ୍ଭାବନା: ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଯେହେତୁ ଏହା ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାମଲା ଏବଂ ବିଦେଶୀ ଦସ୍ତାବିଜର ଯାଞ୍ଚ ଆବଶ୍ୟକ, ତେଣୁ ଏହି ମାମଲାକୁ ସିବିଆଇକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇପାରେ।
୩. ଗୁରୁତର ଅଭିଯୋଗ: ଆବେଦନକାରୀ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ବ୍ରିଟେନର ନିର୍ବାଚନରେ ମଧ୍ୟ ଭୋଟ୍ ଦେଇଛନ୍ତି। ଯଦି ଏହା ସତ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଜାଲିଆତି ମାମଲା ହେବ।
ଆବେଦନକାରୀ ବିଘ୍ନେଶ ଶର୍ମାଙ୍କ ଯୁକ୍ତି
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଆବେଦନକାରୀ ବିଘ୍ନେଶ ଶର୍ମା ବହୁତ ବଡ଼ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ଗତ ୨୩ ବର୍ଷ ଧରି ବେଆଇନ ଭାବେ ସାଂସଦ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି। ସେ ଭାରତ ସରକାର, ଲୋକସଭା ଏବଂ ଦେଶର ଜନତାଙ୍କୁ ଠକିଛନ୍ତି।
ତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଯଦି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ନୁହଁନ୍ତି, ତେବେ ସେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିପାରିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ସାଂସଦ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେବା ଉଚିତ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସଂସଦ ପରିସର ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ଅନୁମତି ମିଳିବା କଥା ନୁହେଁ।
ରାହୁଲଙ୍କ ପାଖରେ ଆଉ କଣ ବିକଳ୍ପ ଅଛି?
ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, କଣ ଏଫଆଇଆର ହେବା ମାନେ ହିଁ ଦୋଷୀ ପ୍ରମାଣିତ ହେବା? ନା।
ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପାଖରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଆଇନଗତ ବିକଳ୍ପ ରହିଛି:
• ସେ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ବିରୋଧରେ ଉପର ବେଞ୍ଚକୁ ଯାଇପାରିବେ।
• ଏଫଆଇଆର ରୁଜୁ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ଏହା ଉପରେ ‘ଷ୍ଟେ’ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିବେ।
• କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷରୁ ବାରମ୍ବାର କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଏହା ଏକ ରାଜନୈତିକ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ରାହୁଲ ଜଣେ ଜନ୍ମଗତ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ।
କିନ୍ତୁ ଯଦି ତଦନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍ଥା ବ୍ରିଟେନରୁ ଏମିତି କିଛି ଦସ୍ତାବିଜ ପାଇଯାଆନ୍ତି ଯେଉଁଥିରେ ରାହୁଲଙ୍କ ଦସ୍ତଖତ ଥିବ, ତେବେ ମାମଲା ଜଟିଳ ହୋଇଯିବ।
ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଏବଂ ପୂର୍ବ ମାମଲା
ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏହା ପ୍ରଥମ ମାମଲା ନୁହେଁ। ନିକଟରେ ସେ ସୁଲତାନପୁର କୋର୍ଟରେ ହାଜର ହୋଇଥିଲେ। ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅପମାନଜନକ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଅଭିଯୋଗରେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମାନହାନି ମାମଲା ଚାଲିଛି।
ଏହି ନୂଆ ‘ନାଗରିକତା ବିବାଦ’ ବିଜେପି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ସାଜିଛି। ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ଭାବେ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ଯେତେବେଳେ ସରକାରଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଘେରୁଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସରକାରୀ ପକ୍ଷ ତାଙ୍କର ନାଗରିକତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷାମୂଳକ ସ୍ଥିତିକୁ ଠେଲି ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।
କଣ ହୋଇପାରେ ପରିଣାମ?
ଦର୍ଶକବନ୍ଧୁ, ଯଦି ଏହି ମାମଲାରେ ସତ୍ୟତା ଥାଏ, ତେବେ ଏହା କେବଳ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ପୂରା କଂଗ୍ରେସ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଧକ୍କା ହେବ।
୧. ନାଗରିକତା ରଦ୍ଦ: ଯଦି ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ ଯେ ସେ ବ୍ରିଟିଶ ପାସପୋର୍ଟ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ଭାରତୀୟ ନାଗରିକତା ରଦ୍ଦ ହୋଇପାରେ।
୨. ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିବା ଉପରେ ରୋକ: ଜଣେ ଅଣଭାରତୀୟ ଭାବେ ସେ ଭବିଷ୍ୟତରେ କୌଣସି ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିପାରିବେ ନାହିଁ।
୩. ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡ: ଦସ୍ତାବିଜ ଲୁଚାଇବା ଏବଂ ମିଥ୍ୟା ସୂଚନା ଦେବା ଅଭିଯୋଗରେ ତାଙ୍କୁ ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ମିଳିପାରେ।
କିନ୍ତୁ ଏବେ ଏଫଆଇଆର ହେବ ଏବଂ ତଦନ୍ତ ଆରମ୍ଭ ହେବ। ଏଥିପାଇଁ ସମୟ ଲାଗିବ।
