ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ କେବେ କେବେ କିଛି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏଭଳି ଆସେ, ଯାହା ସରକାରଙ୍କ ଆଇନଗତ ଶକ୍ତିଠାରୁ ଅଧିକ ଭାବେ ତାଙ୍କର ନୈତିକ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରଶ୍ନର ସମ୍ମୁଖୀନ କରିଦିଏ । ବିଧାୟକଙ୍କ ଦରମା ଓ ଭତ୍ତା ୩ ଗୁଣା ବୃଦ୍ଧି ସଂପର୍କିତ ବିଲ୍ ସେଇ ଧରଣର ଗୋଟିଏ ନିଷ୍ପତ୍ତି । ଶୀତ ଅଧିବେଶନରେ ଡିସେମ୍ବର ୯ ତାରିଖରେ ପାରିତ ହୋଇଥିବା ଏହି ବିଲ୍ ଆଇନ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଜନମନରେ ଏପରି ଅସନ୍ତୋଷ ସୃଷ୍ଟି କଲା ଯେ, ସରକାର ଏହାକୁ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇବାରୁ ବିରତ ରହିଲେ ।
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ବିଧାୟକଙ୍କ ଦରମା ବୃଦ୍ଧି ବିଲ୍ ଉପରେ ପୁନଃବିଚାର ସମ୍ଭାବନା ନେଇ ଯେଉଁ ବକ୍ତବ୍ୟ ଆସିଛି, ତାହା ସରକାର ପାଇଁ ଏକ ରାଜନୈତିକ ସଙ୍କେତ ମାତ୍ର ନୁହେଁ—ଏହା ଏକ ଲୋକତାନ୍ତ୍ରିକ ଚେତାବନୀ। କମିଟି ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାସ୍କର ମଢ଼େଇଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟ—“ବିଲ୍ ଉପରେ ପୁନଃବିଚାର ହୋଇପାରେ”—ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଏକ ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ୱୀକାରୋକ୍ତି।
ଦରମା ବୃଦ୍ଧି: ଆଇନଗତ ଅଧିକାର ନା ନୈତିକ ସଙ୍କଟ?
ବିଧାୟକଙ୍କ ଦରମା ବୃଦ୍ଧି କୌଣସି ନୂଆ ବିଷୟ ନୁହେଁ । ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ସରକାରମାନେ ଦରମା ଓ ଭତ୍ତା ସଂଶୋଧନ କରିଛନ୍ତି । ଆଇନଗତ ଭାବେ ଏଥିରେ କୌଣସି ଅବରୋଧ ନାହିଁ—ବିଧାନସଭା ସ୍ୱୟଂ ନିଜର ଦରମା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରେ । କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଏଠି ଆଇନରେ ନୁହେଁ; ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ନୈତିକତାରେ । ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ବେରୋଜଗାରୀ, ଚାଷୀ ସଙ୍କଟ, ମହିଳା ସୁରକ୍ଷା, ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳର ଉନ୍ନତି—ଏସବୁ ମୁଖ୍ୟ ସମସ୍ୟା, ସେଠାରେ ନିଜ ଦରମାକୁ ଏକାଘାତରେ ୩ ଗୁଣା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଲା—ଲୋକ ପ୍ରତିନିଧି ଆଗରେ ନିଜକୁ ରଖିଲେ କି?
୧ ଲକ୍ଷରୁ ୩.୪୫ ଲକ୍ଷ: ଆଙ୍କଡା ଯାହା ରୋଷ ଜଗାଇଲା
ଡିସେମ୍ବର ୯ରେ ପାରିତ ବିଲ୍ ଅନୁସାରେ ବିଧାୟକଙ୍କ ମୋଟ ଦରମା ଓ ଭତ୍ତା ୧ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୩ ଲକ୍ଷ ୪୫ ହଜାର ଟଙ୍କା ହୋଇଥିଲା । କାଗଜରେ ଏହା ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର । କିନ୍ତୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ଜୀବନ ସହ ତୁଳନା କଲେ, ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଏକ ତୀବ୍ର ବିରୋଧାଭାସ ତିଆରି କରିଦେଲା । ନିମ୍ନ ମଜୁରି, ଅସ୍ଥାୟୀ କାମ, ମହଙ୍ଗାଇର ଚାପ—ଏସବୁ ମଧ୍ୟରେ ଲୋକେ ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇ ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଜନପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ଦରମାର ଏପରି ବୃଦ୍ଧି ଲୋକଙ୍କୁ ଅସହ୍ୟ ଲାଗିଲା।
ଲୋକ ରୋଷ ଓ ସାମାଜିକ ସଂଗଠନଙ୍କ ସ୍ୱର
ଏହି ବିଲ୍ ପାରିତ ହେବା ପରେ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ ସଂଗଠନ, ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ, ଛାତ୍ର ସଂଗଠନ ଓ ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇଲେ । ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ନିନ୍ଦାର ଝଡ଼ ଚାଲିଲା । ଏହା କୌଣସି ଦଳୀୟ ବିରୋଧ ମାତ୍ର ନୁହେଁ—ଏହା ଥିଲା ସାମୂହିକ ନୈତିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା । ଏହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରିବା ସରକାର ପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ ହୋଇପଡ଼ିଲା। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ବିଲ୍ଟିକୁ ଆଇନରେ ପରିଣତ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଟକି ଗଲା।
ମୋହନ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ
/odishatv/media/media_files/2025/12/09/odisha-assembly-2025-12-09-15-37-12.jpeg)
ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀଙ୍କ ସରକାର ପାଇଁ ଏହା ଏକ ସହଜ ପରିସ୍ଥିତି ନୁହେଁ। ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷରେ ଦଳୀୟ ବିଧାୟକମାନଙ୍କ ଆଶା ଓ ଚାପ, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଲୋକ ମତ ଓ ନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱ। ଏହି ଦୁଇର ମଧ୍ୟରେ ସମତୁଳନ ରଖିବା ହିଁ ଏବେ ମୋହନ ସରକାରଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା। ଭାସ୍କର ମଢ଼େଇଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ବିଧାୟକମାନେ ନିଜେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଲିଖିତ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇ ପୁନଃବିଚାର ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଦେଖାଏ—ଦଳ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବିଲ୍ ନେଇ ଅସୁବିଧା ଅଛି।
୩.୫ ଲକ୍ଷ ନା କମ୍ ? ଆଲୋଚନାର ଦିଗ
ଏବେ ଆଲୋଚନା ଏହିଥିରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ—ଦରମା ବୃଦ୍ଧି ପୂରାପୁରି ରଦ୍ଦ ହେବ, ନା କି ଏହାକୁ ସର୍ବନିମ୍ନ ଆବଶ୍ୟକତା ମୁତାବକ କମାଇ ଦିଆଯିବ? ୩.୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ସ୍ଥିର କରାଯିବ କି, ନା ତା’ଠାରୁ ଆଉ କମ୍? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କେବଳ ଆର୍ଥିକ ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ନୈତିକ ସଙ୍କେତ। ସରକାର ଯଦି ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ପୁନଃବିଚାର କରେ, ତେବେ ଏହା ଲୋକଙ୍କୁ ଏକ ସନ୍ଦେଶ ଦେବ—ଲୋକମତ ଅବହେଳିତ ନୁହେଁ।
ଲୋକତନ୍ତ୍ରର ସାର୍ଥକତା କେଉଁଠି?
ଲୋକତନ୍ତ୍ର କେବଳ ନିର୍ବାଚନରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏହା ହେଉଛି ଲୋକଙ୍କ ଭାବନା, ଆଶା ଓ ସମସ୍ୟା ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା। ବିଧାୟକଙ୍କ ଦରମା ବୃଦ୍ଧି ବିଲ୍ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଲୋକ ରୋଷ ଏହି କଥାକୁ ପୁଣି ଥରେ ସ୍ମରଣ କରାଇ ଦେଲା। ଯଦି ସରକାର ପୁନଃବିଚାର କରେ, ତେବେ ଏହା ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ଉଦାହରଣ ହେବ—ଯେଉଁଠାରେ ଶାସକ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱରକୁ ଶୁଣିଲେ। ଯଦି ନ କରେ, ତେବେ ଏହି ବିଲ୍ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସରକାରଙ୍କ ଇମେଜ୍ରେ ଏକ କଳା ଚିହ୍ନ ହୋଇ ରହିବ।
ନିଷ୍କର୍ଷ: ଦରମା ଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ
ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରଶ୍ନ କେବଳ ବିଧାୟକଙ୍କ ଦରମା କେତେ ହେବ—ସେଥିରେ ନୁହେଁ। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଶାସକମାନେ ନିଜକୁ ଲୋକଙ୍କ ଠାରୁ ଉପରେ ଭାବୁଛନ୍ତି, ନା ଲୋକଙ୍କ ସହ ସମାନ? ମୋହନ ସରକାର ପାଖରେ ଏଠି ଏକ ସୁଯୋଗ ଅଛି—ଭୁଲକୁ ସୁଧାରିବାର ଏବଂ ଲୋକତନ୍ତ୍ରୀୟ ନୈତିକତାକୁ ଶକ୍ତ କରିବାର। ପୁନଃବିଚାର ଯଦି ସତରେ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ଦରମା ବିଲ୍ର ପରିଣତି ଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ହେବ—ଏହା ହେବ ଲୋକ ସ୍ୱରର ଜୟ।
also read https://purvapaksa.com/bangladesh/
