ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ବୁଧବାର ଦିନ ବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଭାରତ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି (BTA) ଉପରେ ଏକ ଭଲ ସହମତିରେ ପହଞ୍ଚିବେ। ଡାଭୋସରେ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୈତିକ ଫୋରମର ୫୬ତମ ବାର୍ଷିକ ବୈଠକରେ ଉଦବୋଧନ ଦେଇ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ଘନିଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ଜଣେ ସମ୍ମାନିତ ବିଶ୍ୱ ନେତା ବୋଲି କହିଥିଲେ। ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ଏପରି ସମୟରେ ଆସିଛି ଯେତେବେଳେ ଭାରତ ଏବଂ ଆମେରିକା ଜଟିଳ ଶୁଳ୍କ ଆଲୋଚନାରେ ଲିପ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ମାସଗୁଡ଼ିକରେ ଆର୍ଥିକ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ଏବଂ ଭୂରାଜନୈତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉତ୍ତେଜନାକୁ ଆହୁରି ତୀବ୍ର କରିଛି। ଟ୍ରମ୍ପ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକାଳରେ ଭାରତ ଉପରେ କଠୋର ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦିଙ୍କୁ ଜଣେ ଭଲ ବନ୍ଧୁ ଭାବରେ ନିରନ୍ତର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଭାରତ ମଧ୍ୟ ଏକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଆଡ଼କୁ ସତର୍କତାର ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି ଏବଂ ଏପରି ବୟାନ ଦ୍ୱାରା ବୋକା ହେବ ନାହିଁ।
ଭାରତ-ଆମେରିକା ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ବିଷୟରେ ଟ୍ରମ୍ପ ଆଶାବାଦୀ
ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଡାଭୋସରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଆଲୋଚନାର ଅଗ୍ରଗତି ବିଷୟରେ ପଚରାଯିବାରୁ, ଟ୍ରମ୍ପ ଭାରତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମକୁ କହିଥିଲେ “ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବହୁତ ସମ୍ମାନ କରେ। ସେ ଜଣେ ଚମତ୍କାର ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ମୋର ବନ୍ଧୁ, ଏବଂ ଆମେ ଏକ ଭଲ ଚୁକ୍ତିରେ ପହଞ୍ଚିବୁ”। ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା ବିଷୟରେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦିଙ୍କ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୫ରେ ୱାଶିଂଟନ ଗସ୍ତ ସମୟରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ପ୍ରାୟ ୧୯୧ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରର ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ତରରୁ ୫୦୦ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା, ଯାହା ଏହାକୁ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ କରିବାଠାରୁ ଅଧିକ।
ଭାରତ-ଆମେରିକା ବାଣିଜ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତିକ୍ତ
ଆମେରିକା ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନେକ ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନି ଉପରେ ୫୦ % ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରୁଛି, ଯେଉଁଥିରେ ରୁଷରୁ ତୈଳ କ୍ରୟ ଏବଂ ରୁଷ ସହିତ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ BRICS ମେଣ୍ଟରେ ଭାରତର ଅଂଶଗ୍ରହଣ ସହିତ ଜଡିତ ପଦକ୍ଷେପ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଭାରତ ଆମେରିକାରୁ ଆମଦାନି ହେଉଥିବା କୃଷି ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇଛି। ସମ୍ପ୍ରତି, ଦୁଇଜଣ ଆମେରିକୀୟ ସେନେଟର ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ଚିଠି ଲେଖି ଆମେରିକାର ଡାଲି ଉପରେ ଭାରତର ଶୁଳ୍କ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି।
ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଏକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିକୁ ସମ୍ଭବ କରିବା ପାଇଁ କାମ କରୁଛନ୍ତି
ଆମେରିକା ଦ୍ୱାରା ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ୫୦% ଶୁଳ୍କ ସତ୍ତ୍ୱେ, ଆମେରିକାକୁ ଭାରତର ରପ୍ତାନି ସ୍ଥିର ରହିଛି। ଡିସେମ୍ବରରେ, ସାମଗ୍ରୀ ରପ୍ତାନି ମୋଟ ୬.୮୯ ବିଲିୟନ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ପୂର୍ବ ବର୍ଷର ୭.୦୧ ବିଲିୟନ ଏବଂ ନଭେମ୍ବରର ୬.୮୯ ବିଲିୟନ ତୁଳନାରେ ସାମାନ୍ୟ କମ୍। ସମ୍ପ୍ରତି, ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟ ସଚିବ ରାଜେଶ ଅଗ୍ରୱାଲ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଆଲୋଚନା କେବେ ବନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ ଏବଂ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଜଡିତ ଅଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଡିସେମ୍ବରର ଶେଷ ସପ୍ତାହରେ ବାଣିଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ପୀୟୁଷ ଗୋୟଲ ଆମେରିକୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧି ଜାମିସନ ଗ୍ରୀୟରଙ୍କ ସହ ଏକ ଭର୍ଚୁଆଲ୍ ବୈଠକ କରିଥିଲେ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବାକି ଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। ଡିସେମ୍ବରରେ ଏକ ଆମେରିକୀୟ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଗସ୍ତ କରିଥିଲା। ଭାରତରେ ନୂତନ ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ସର୍ଗିଓ ଗୋର ମଧ୍ୟ ଜାନୁଆରୀ ୧୪ ରେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ ଏକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ବିଷୟରେ ଆଶାବାଦ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଜାନୁଆରୀ ୧୩ରେ, ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ. ଜୟଶଙ୍କର ଆମେରିକାର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ମାର୍କୋ ରୁବିଓଙ୍କ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ, ପରମାଣୁ ସହଯୋଗ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏବଂ ଶକ୍ତି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କଥା ହୋଇଥିଲେ।
ଆମେରିକା କହିଛି ଯେ ମୋଦି ଫୋନ୍ କରି ନାହାଁନ୍ତି
ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରାୟତଃ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭଲ ବନ୍ଧୁ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ତା’ପରେ କଠୋର ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରିଚାଲିଛନ୍ତି। ସେ ୫୦୦% ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରିବାକୁ ଧମକ ମଧ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦି ଗତ ବର୍ଷ ଧରି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପ୍ରତାରଣାରେ ପଡ଼ି ନାହାଁନ୍ତି। ନିଜେ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଛି। ସମ୍ପ୍ରତି, ଆମେରିକାର ବାଣିଜ୍ୟ ସଚିବ ହାୱାର୍ଡ ଲୁଟନିକ୍ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦି ତିନି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ଫୋନ୍ ନ କରିବା ଯୋଗୁଁ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ସ୍ଥଗିତ ରହିଛି। ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏହି ଦାବିକୁ ମିଥ୍ୟା ବୋଲି ଖାରଜ କରିଛି। ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ମୁଖପାତ୍ର ରଣଧୀର ଜୟସ୍ୱାଲ କହିଛନ୍ତି, “ଭାରତ ଏବଂ ଆମେରିକା ଗତ ବର୍ଷ ଫେବୃଆରୀ ୧୩ ତାରିଖରୁ ଏକ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ । ଆମେ ଅନେକ ଥର ଏକ ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ବହୁତ ନିକଟତର ହୋଇଛୁ । ଆମେ ଦୁଇଟି ପରିପୂରକ ଅର୍ଥନୀତି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପାରସ୍ପରିକ ଲାଭଦାୟକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ଆଗ୍ରହୀ ଏବଂ ଯଥାଶୀଘ୍ର ଏହାକୁ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଆଶା କରୁଛୁ।”
ଶୁଳ୍କ ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତ ସାମଗ୍ରୀ ପଠାଇବା ଜାରି ରଖିଛି
ଆମେରିକା ଭାରତୀୟ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ୫୦% ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଆମେରିକାକୁ ରପ୍ତାନି ସ୍ଥିର ରହିଛି। ଡିସେମ୍ବରରେ, ଭାରତର ଆମେରିକାକୁ ସାମଗ୍ରୀ ରପ୍ତାନି ମୋଟ ୬.୮୯ ବିଲିୟନ ଥିଲା, ଯାହା ଗତ ବର୍ଷ ଡିସେମ୍ବରରେ ୭.୧ ବିଲିୟନ ଏବଂ ନଭେମ୍ବରରେ ୬.୯୮ ବିଲିୟନ ଥିଲା।”
ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଆମେରିକା-ଭାରତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ
ଆମେରିକା ବଜାରରେ ଚାପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ବୟନ ଏବଂ ଅଳଙ୍କାର, ଚମଡା ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ଉତ୍ପାଦ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯେଉଁଠାରେ ରପ୍ତାନିକାରୀମାନେ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଲାଭ ହ୍ରାସ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ବର୍ଗର ଅନେକ ରପ୍ତାନିକାରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ଶୁଳ୍କ ହ୍ରାସ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ବିନା ଏହି ପଥକୁ ଅଧିକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାରି ରଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ବାଣିଜ୍ୟ ଆଲୋଚନାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ହେଉଛି ଆମେରିକାର ଦୁଗ୍ଧ ଉତ୍ପାଦ ଏବଂ କୃଷି ଉତ୍ପାଦ, ଯାହା ଉପରେ ଭାରତ ଆମେରିକା ନିକଟରେ ହାର ମାନିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ନୁହେଁ। ପ୍ରକୃତରେ, ଭାରତ ଏହାର ଚାଷୀ ଏବଂ କ୍ଷୀର ଉତ୍ପାଦକଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ସହିତ ସାଲିସ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ।
also read https://purvapaksa.com/delhi-on-high-alert-ahead-of-republic-day/
