ଓଡ଼ିଶା ବିରୋଧୀ ରାଜନୀତି ଏବେ ଗୋଟିଏ ଅସାଧାରଣ ମୋଡରେ ପହଞ୍ଚିଛି । ୨୫ବର୍ଷ ଧରି ‘ଅପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ’ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିବା ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (ବିଜେଡି) ଆଜି ନିଜ ଭିତରେ ଏମିତି ଗୋଟିଏ ଗଭୀର ଫାଟ ଦେଖୁଛି, ଯାହା କେବଳ ଗୋଷ୍ଠୀକନ୍ଦଳ ନୁହେଁ—ବରଂ ଦଳର ଭବିଷ୍ୟତ, ନେତୃତ୍ୱ ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ନେଇ ମୂଳ ସମସ୍ୟା। ଏହି ଫାଟର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ରହିଛନ୍ତି ବିଜେଡି ସୁପ୍ରିମୋ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ, ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିକଟ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ଭି କେ ପାଣ୍ଡିଆନ, ଏବଂ ଦଳର ଏକ ପୁରୁଣା-ନୂଆ ଶକ୍ତିକେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଆଗକୁ ଆସୁଛନ୍ତି ପ୍ରଣବପ୍ରକାଶ ଦାସ (ବବି)।
ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜନୀତିରେ ଏକନାଥ ସିନ୍ଧେ ଯେଭଳି ଭାବେ ଶିବସେନାର ମୂଳ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଏକ ନୂଆ ସମୀକରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ସେହି ଉଦାହରଣ ଆଜି ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଏକ ଉପମା ଭାବେ ଆଲୋଚିତ। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ବିଜେଡି ଭିତରେ ଜମା ହୋଇଥିବା ଅସନ୍ତୋଷ, ପାଣ୍ଡିଆନ ବିରୋଧୀ ଆକ୍ରୋଶ ଓ ନବୀନଙ୍କ ନିରବତାର ରାଜନୀତି ମଧ୍ୟରେ, ବବି କ’ଣ ‘ଓଡ଼ିଶାର ଏକନାଥ’ ଭୂମିକାରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ?
ନବୀନଙ୍କ ନିରବତା ଓ ପାଣ୍ଡିଆନ ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ନିର୍ଭରଶୀଳତା
ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ରାଜନୀତିର ମୂଳ ଲକ୍ଷଣ ହେଉଛି—ନିରବତା, ସଂକେତ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସେ ଏହି ଶୈଳୀରେ ଦଳ ଓ ସରକାରକୁ ଚାଳନା କରିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏବେ ଏହି ନିରବତା ହିଁ ଦଳ ଭିତରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହୋଇଉଠିଛି। ବୟସାଧିକ୍ୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆଲୋଚନା ଓ ଦୈନିକ ଦଳୀୟ ରାଜନୀତିରୁ ଦୂରତା—ଏହା ସବୁ ମିଶି ଏକ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ସେଇ ଶୂନ୍ୟତାକୁ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡିଆନ।
ପ୍ରଶାସନିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମିରୁ ଆସିଥିବା ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଉପରେ ନବୀନଙ୍କ ଭରସା ଦଳୀୟ ନେତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସ୍ୱସ୍ଥିକର। ଦଳୀୟ ଢାଞ୍ଚାକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି ନିଷ୍ପତ୍ତି, ସଂଗଠନ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ, ଏବଂ ‘ନବୀନ-ପାଣ୍ଡିଆନ’ ଯୋଡ଼ିର ଅଧିକାର—ଏହି ସବୁ ଦଳର ପୁରୁଣା ‘ବିଜୁ ଅନୁଗାମୀ’ ଧାରାକୁ ଆଘାତ କରିଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ପାଣ୍ଡିଆନ ବିରୋଧୀ ଆକ୍ରୋଶ ଆଜି କେବଳ ଆଲୋଚନା ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ସଂଗଠିତ ରାଜନୀତିକ ଧାରା ନେଇଛି।
‘ବିଜୁ ଅନୁଗତ’ମାନଙ୍କ ପୁନରୁତ୍ଥାନ ଓ ବବିଙ୍କ ଉଦୟ
ବିଜେଡି ଗଠନର ମୂଳ ଆତ୍ମା—ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଆଦର୍ଶ—ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ପରଦା ପଛକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲା। ନବୀନଙ୍କ ନିରବ ଶାସନ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଶୈଳୀରେ ଏହି ଆଦର୍ଶ ଧୀରେଧୀରେ ଫିକା ପଡ଼ିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏବେ ‘ବିଜୁ ଅନୁଗତ’ମାନେ ପୁଣି ଥରେ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଉଠିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବବି ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ଚେହେରା, ଯାହା ଦଳର ଭିତରୁ ଆସିଛି, ସଂଗଠନକୁ ଚିହ୍ନେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡିଆନ ଶୈଳୀର ବିରୋଧରେ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରତିବାଦ।
ବବି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଦଳରେ ନିଜକୁ କୋଣଠେସା ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏବେ ସେ ‘ବଳିଦାନ’ ନୁହେଁ ‘ବଳ ପ୍ରଦର୍ଶନ’ ମୁଦ୍ରାରେ । ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବିଧାୟକ, ପରାଜିତ ହେଭିୱେଟ ନେତା ଏବଂ ପୁରୁଣା ସଂଗଠନ ମୁହଁ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ସୂତ୍ରରେ ଗଠିତ କରିବାର ଚେଷ୍ଟା ଚାଲିଛି। ଏହା କେବଳ ନବୀନ-ପାଣ୍ଡିଆନ ଯୋଡ଼ିକୁ ଆହ୍ୱାନ ନୁହେଁ; ଏହା ଦଳର କ୍ଷମତାକୁ ‘ହାଇଜ୍ୟାକ୍’ କରିବାର ଏକ ସୁଚିନ୍ତିତ ପ୍ରୟାସ।
କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଜେପି, ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟ ଓ ‘ୱିନ୍-ୱିନ୍’ ସମୀକରଣ
ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ଅସ୍ଥିରତା ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ପାଇଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସୁଯୋଗ ନେଇଆସିଛି। ଏକ ପକ୍ଷରେ, ‘ନବୀନ-ପାଣ୍ଡିଆନ ବିଜେଡି’କୁ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ରଖିବାର ଝୁଙ୍କ; ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ, ବବିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ‘ବିଦ୍ରୋହୀ ବିଜେଡି’କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରି ଏକ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ମିତ୍ର ତିଆରି କରିବାର ସୁଯୋଗ। ଏହି ‘କର୍ଣ୍ଣ ମଲେ ପାଞ୍ଚ, ଅର୍ଜୁନ ମଲେ ବି ପାଞ୍ଚ’ ସଦୃଶ ସ୍ଥିତିରେ ବିଜେପି ପାଇଁ ଦୁଇଟି ରାସ୍ତା ଖୋଲା।
ଏଠି ଆସନ୍ତି ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟ। ରାଜ୍ୟସଭା ରାଜନୀତିରେ ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟଙ୍କ ଅନୁଭବ, ସଂଖ୍ୟା ଯୋଗାଡ଼ର କଳା, ଏବଂ ‘ବିଜୁ ଅନୁଗତ’ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟତା—ଏହା ସବୁ ତାଙ୍କୁ ଚତୁର୍ଥ ରାଜ୍ୟସଭା ଆସନ ପାଇଁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚେହେରା କରିଛି। ବବି ଗୋଷ୍ଠୀ ଦିଲ୍ଲୀପଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆଣି ଏକ ପକ୍ଷରେ ବିଜେପିକୁ ଅଧିକ ଆସନ, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ବିଜେଡିକୁ ପୁରୁଣା ‘ବିଜୁ ଅନୁଗାମୀ’ ଧାରାକୁ ଫେରାଇବାର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଛି।
ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ: ମୂଳଦୁଆ ନା ମୁହାଁମୁହିଁ?
ଆସନ୍ତା ମାର୍ଚ୍ଚ-ଏପ୍ରିଲର ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ଏହି ସମସ୍ତ ରଣନୀତିର ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା। ଚାରିଟି ଆସନ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି, ଗୋଟିଏ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ—ଏହା ପ୍ରାୟ ସ୍ପଷ୍ଟ। କିନ୍ତୁ ଚତୁର୍ଥ ଆସନଟି ହିଁ ସମଗ୍ର ରାଜନୀତିର ଚାବି। ଏହି ଆସନ ଯଦି ବବି–ଦିଲ୍ଲୀପ ରଣନୀତି ମାଧ୍ୟମରେ ହାସଲ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା କେବଳ ଏକ ସଂସଦୀୟ ଜୟ ନୁହେଁ—ବରଂ ନବୀନ ନିବାସ ଓ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରୁ ଦଳକୁ ମୁକ୍ତ କରିବାର ମୂଳଦୁଆ।
ମୋକିମଙ୍କ ନୂଆ ମଞ୍ଚ ଓ ଗୁପ୍ତ ବୈଠକର ରାଜନୀତି
ଏହି ସମୟରେ ମହମ୍ମଦ ମୋକିମଙ୍କ ନୂଆ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ ଘୋଷଣା ଓ ବିଭିନ୍ନ ନେତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ସମ୍ପର୍କ ରାଜନୀତିକ ମହଲକୁ ଆଉ ଅଧିକ ଗରମ କରିଛି। ଯଦିଓ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଫୋକସ୍ ମୋକିମଙ୍କ ଉପରେ, କିନ୍ତୁ ପରଦା ପଛରେ ଚାଲୁଥିବା ଗୁପ୍ତ ବୈଠକ, ଫାର୍ମହାଉସ ରାଜନୀତି ଓ ସଂଗଠନ ମେଳି—ସବୁ ଏକ ଦିଗକୁ ଇଙ୍ଗିତ କରୁଛି: ‘ପାଣ୍ଡିଆନମୁକ୍ତ ବିଜେଡି’ ପାଇଁ ଏକ ବ୍ଲୁପ୍ରିଣ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
ଉପସଂହାର: ମାର୍ଚ୍ଚ ପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ ବିଜେଡିର ଭାଗ୍ୟ
ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ପରେ ହିଁ ବିଜେଡିର ଭାଗ୍ୟରେଖା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ । ଯଦି ବବି–ଦିଲ୍ଲୀପ ରଣନୀତି ସଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ପାଖରେ ସମ୍ଭବତଃ ‘ସଭାପତି’ ପଦ ରହିବ, କିନ୍ତୁ ଦଳର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଚାଲିଯିବ ବିଦ୍ରୋହୀ ଶିବିରର ହାତକୁ । ଏହା ପାଣ୍ଡିଆନ ଶକ୍ତିକେନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଏକ ରାଜନୈତିକ ‘ସର୍ଜିକାଲ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍’ ହେବ—ଏବଂ ବିଜେପି ପାଇଁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ‘ୱିନ୍-ୱିନ୍’ ସ୍ଥିତି । ପ୍ରଶ୍ନ ତେଣୁ ଏହି—ବବି କି ସତରେ ‘ଓଡ଼ିଶାର ଏକନାଥ ସିନ୍ଧେ’ ହେବେ? ଉତ୍ତର ମାର୍ଚ୍ଚ-ଏପ୍ରିଲ ପରେ ଇତିହାସ ଦେବ । କିନ୍ତୁ ଏତିକି ସ୍ପଷ୍ଟ—ବିଜେଡି ଆଉ ସେଇ ପୁରୁଣା ଅପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଦଳ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତି ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ବିସ୍ଫୋରଣର ପ୍ରତୀକ୍ଷାରେ।
also read https://purvapaksa.com/bjp-and-bjp-workers-are-face-to-face-in-the-banki/
