୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନ ପରେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିର ଚିତ୍ର ବଦଳିବା ସହ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ଭିତରେ ଥିବା ଅସନ୍ତୋଷର ନିଆଁ ଏବେ ଧୀରେ ଧୀରେ ପଦାକୁ ଆସିବାରେ ଲାଗିଛି। ଦୀର୍ଘ ୨୪ ବର୍ଷର ଶାସନ ପରେ ବିରୋଧୀ ଆସନରେ ବସିବା ଦଳ ପାଇଁ ଯେତିକି କଷ୍ଟକର, ସେତିକି ଆହ୍ୱାନପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଗୋଷ୍ଠୀବିବାଦକୁ ସମ୍ଭାଳିବା। ଏହି କ୍ରମରେ ବିଜେଡିର ବରିଷ୍ଠ ନେତା ତଥା ସ୍ୱର୍ଗତ ଦାମୋଦର ରାଉତଙ୍କ ପୁତ୍ର ସମ୍ବିତ ରାଉତରାୟଙ୍କ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବୟାନ ଦଳୀୟ ରାଜନୀତିକୁ ସରଗରମ କରିଦେଇଛି। ପୂର୍ବତନ ୫-ଟି ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭିକେ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କୁ ଜଣେ ‘ନେତା’ ନୁହେଁ ବରଂ ‘ମ୍ୟାନେଜର’ ବୋଲି କହି ସମ୍ବିତ ଏକ ନୂଆ ବିତର୍କର ସୂତ୍ରପାତ କରିଛନ୍ତି।
ଲିଗାସୀ ନେତାଙ୍କ ମୁଖପାତ୍ର ସମ୍ବିତ
ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ନିର୍ବାଚନ ହାର–ଜିତ ପରେ ସାଧାରଣତଃ ଗୋଟିଏ ନିରବତା ଆସେ। କିନ୍ତୁ ବିଜେଡି ପାଇଁ ୨୦୨୪ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟ ସେପରି ନୁହେଁ। ଶାସନ ହାରିବା ପରେ ଦଳ ଭିତରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷାର ଝଡ଼ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ତାହା ଏବେ ଖୋଲା ମଞ୍ଚକୁ ଆସିଛି। ସେହି ଝଡ଼ର ସବୁଠାରୁ ନୂଆ ଓ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ସ୍ୱର— ସମ୍ବିତ ରାଉତରାୟ।
ଡା. ଦାମୋଦର ରାଉତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବିଜେଡିର ପୁରୁଣା ଲିଗାସୀ ରାଜନୀତିର ଏକ ପରିଚିତ ନାମ, ସମ୍ବିତ ରାଉତରାୟ ଏବେ ଦଳର ସେହି ନେତାମାନଙ୍କର ମୁଖପାତ୍ର ଭଳି ଉଭା ହୋଇଛନ୍ତି— ଯେମାନେ ନିର୍ବାଚନ ହାରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ହାରର ସମସ୍ତ ଦାୟିତ୍ୱ ଭିକେ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଉପରେ ପକାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ପରିଚାଳକ ନା ନେତା? ସମ୍ବିତଙ୍କ ଶାଣିତ ଆକ୍ରମଣ
ସମ୍ବିତ ରାଉତରାୟ ଜଣେ ସ୍ପଷ୍ଟବାଦୀ ନେତା ଭାବେ ନିଜର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କ ପିତା ଦାମୋଦର ରାଉତଙ୍କ ଭଳି କଡ଼ା ଭାଷାରେ ନିଜର ମତ ରଖିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମତରେ:-
ପାଣ୍ଡିଆନ୍ କେବେ ବି ଜଣେ ଜନନେତା ନ ଥିଲେ। ସେ କେବଳ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ଦଳୀୟ ନେତା ଓ କର୍ମୀଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଉଥିବା ଜଣେ ‘ମ୍ୟାନେଜର’ ମାତ୍ର।
ଦଳରେ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦ୍ୱିତୀୟ ନେତା ନାହାଁନ୍ତି। ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କୁ ନେତା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଅନେକ ନେତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ ଥିଲା, ଯାହା ଏବେ ବିସ୍ଫୋରକ ରୂପ ନେଇଛି।
ପାଣ୍ଡିଆନ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବା ପାଇଁ ରଣନୀତି
ନିର୍ବାଚନ ପରାଜୟ ପାଇଁ ଅନେକ ବିଜେଡି ନେତା ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଅତ୍ୟଧିକ ହସ୍ତକ୍ଷେପକୁ ଦାୟୀ କରୁଛନ୍ତି। ସମ୍ବିତଙ୍କ ଏହି ବୟାନ ପଛରେ ଏକ ଗଭୀର ରଣନୀତି ରହିଥିବା ମନେହୁଏ। ଦଳ ଭିତରେ ଯେଉଁମାନେ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କୁ ନେତା ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମନୋବାଳ ଭାଙ୍ଗିବା ଏବଂ ‘ଲିଗାସୀ’ ନେତାମାନଙ୍କ ପ୍ରତିପତ୍ତି ବଢ଼ାଇବା ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ରାଉତରାୟ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଯେ, କିଛି ନେତା ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ପ୍ରତି ନରମ ମନୋଭାବ ରଖିଥାଇପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାହା କେବଳ ନବୀନ ବାବୁଙ୍କ ସେବା କରୁଥିବା କାରଣରୁ, ନେତୃତ୍ୱ ପାଇଁ ନୁହେଁ।
ଦଳୀୟ ଫାଟ ଓ ‘ହାଇଜାକ୍’ ଆଶଙ୍କା
ରାଜନୈତିକ ମହଲରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଥିଲା ଯେ ବିଜେଡିକୁ ଅଣ-ଓଡ଼ିଆ କିମ୍ବା ବାହାର ସଂସ୍ଥା ‘ହାଇଜାକ୍’ କରିନେଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସମ୍ବିତ ଏହାକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିବା ସହ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ: ଦଳକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ନବୀନ ବାବୁଙ୍କର ଅନେକ ନିଷ୍ଠାପର ସୈନିକ ଅଛନ୍ତି।
ବିଜେଡିରେ କୌଣସି ନେତୃତ୍ୱ ସଙ୍କଟ ନାହିଁ। ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ହିଁ ଦଳର ମଙ୍ଗୁଆଳ ଏବଂ ତାଙ୍କ ନିଷ୍ଠାପର କର୍ମୀମାନେ ଦଳକୁ ଦୁର୍ବଳ ହେବାକୁ ଦେବେ ନାହିଁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନବୀନ ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଗୋଷ୍ଠୀବିବାଦ ଦଳକୁ ଭାଙ୍ଗିପାରିବ ନାହିଁ।
ଜଣେ ‘ମ୍ୟାନେଜର’ଙ୍କ ଭୂମିକା ଓ ପରିସୀମା
ବିଜେଡି ଶାସନ କାଳରେ ପାଣ୍ଡିଆନ୍ କେବଳ ପ୍ରଶାସନିକ ନୁହେଁ ବରଂ ଦଳୀୟ ନିଷ୍ଠା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ସେ ଦଳର କୋଣ ଅନୁକୋଣ ବୁଲି ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ। ସମ୍ବିତଙ୍କ ମତରେ, ଏହା ଜଣେ ଟହଲିଆଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯିଏ ନିଜର ମାଲିକଙ୍କ (ନବୀନ) ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରନ୍ତି। ଜଣେ ‘ନେତା’ ସେ ହୁଏ, ଯିଏ ଲୋକଙ୍କ ଭିତରୁ ଆସେ ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ଆଶା-ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ବୁଝି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଏ। ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା କେବଳ ‘ଆଦେଶ ପାଳନ’ ଥିଲା।
ନେତୃତ୍ୱ ସଙ୍କଟ ନା ଦମିତ ଅସନ୍ତୋଷ?
ସମ୍ବିତ ରାଉତରାୟ ଯେତେବେଳେ କହୁଛନ୍ତି— “ଦଳରେ କୌଣସି ଗୋଷ୍ଠୀବାଦ ନାହିଁ”— ସେହି ବକ୍ତବ୍ୟ ନିଜେ ଏକ ବିରୋଧାଭାସ। କାରଣ, ଯଦି ଗୋଷ୍ଠୀବିବାଦ ନାହିଁ, ତେବେ ଏପରି ଖୋଲା ଭାଷାରେ ଗୋଟିଏ ନେତା ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ “ନେତା ନୁହେଁ” କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କାହିଁକି ପଡ଼ିଲା?
ବାସ୍ତବତା ହେଉଛି—
ବିଜେଡିରେ ଗୋଷ୍ଠୀବିବାଦ ନାହିଁ ବୋଲି କହିବା ଏବେ ଆଉ ସହଜ ନୁହେଁ। ଏହା ଏକ ଦମିତ ଗୋଷ୍ଠୀବିବାଦ, ଯାହା ନବୀନଙ୍କ ଛତା ତଳେ ଏତେଦିନ ଚୁପ୍ଚାପ୍ ରହିଥିଲା, ଶାସନ ହାରିବା ପରେ ହଠାତ୍ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଛି।
ଆଗାମୀ ଦିନର ଆହ୍ୱାନ
ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଜେଡି ଏକ ସନ୍ଧିକ୍ଷଣରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ପରାଜୟର ଗ୍ଲାନି ଓ ଅନ୍ୟପଟେ ଭବିଷ୍ୟତ ନେତୃତ୍ୱକୁ ନେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ। ସମ୍ବିତ ରାଉତରାୟଙ୍କ ଭଳି ଯୁବ ନେତାମାନେ ଏବେ ଦଳକୁ ନିଜ କବଜାକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ମ୍ୟାନେଜରମାନଙ୍କ କବଳରୁ ଦଳକୁ ମୁକ୍ତ କରି ଜନପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କ ହାତକୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ସମ୍ବିତ ରାଉତରାୟଙ୍କ ଏହି ବୟାନ ବିଜେଡି ଭିତରେ ଚାଲିଥିବା ଏକ ବଡ଼ ‘ପରିଷ୍କାର ଅଭିଯାନ’ର ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ। ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କୁ ଜଣେ ମ୍ୟାନେଜର କହି ସେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଦଳରେ କେବଳ ନବୀନ ହିଁ ଶେଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଯଦି ପାଣ୍ଡିଆନ୍ କେବଳ ମ୍ୟାନେଜର ଥିଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଏତେ କ୍ଷମତା କିଏ ଦେଇଥିଲା? ଏବଂ କାହିଁକି ବରିଷ୍ଠ ନେତାମାନେ ସେତେବେଳେ ଚୁପ୍ ରହିଥିଲେ? ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବିଜେଡିର ସଂଗଠନ କିଭଳି ରୂପ ନେଉଛି ଏବଂ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଭୂମିକା କଣ ରହୁଛି, ତାହା ହିଁ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିର ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବ।
also read https://purvapaksa.com/legacy-storm-brewing-for-pandian-before-december-26/
