ଆପଣ ଭାବୁଛନ୍ତି କି ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ପୁରୁଣା ଜାତି ସମୀକରଣ, ଧାର୍ମିକ ପ୍ରଚାର କିମ୍ବା ମାଗଣା ଯୋଜନାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଉପରେ ଜିତାଯିବ? ଯଦି ଆପଣ ଏହା ଭାବୁଛନ୍ତି, ତେବେ ହୁଏତ ଆପଣ ଭୁଲ୍ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇପାରନ୍ତି!
କାରଣ, ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଏବେ ଏକ ନୂଆ ଶକ୍ତିର ଆବିର୍ଭାବ ଘଟିସାରିଛି। ଏହି ଶକ୍ତି ହେଉଛି—’Gen-Z’। ୧୮ରୁ ୨୯ ବର୍ଷ ବୟସର ଏହି ନୂଆ ପିଢ଼ିର ଭୋଟରମାନେ ଏବେ ଦେଶର ବଡ଼ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଦଳ—ବିଜେପି, କଂଗ୍ରେସ, ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆରଏସଏସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କର ନିଦ ହଜାଇ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଗତ ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଯେଉଁ ଜେନ୍-ଜେଡ୍ କ୍ରାନ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା, ଏବଂ ବିହାରର ବାଙ୍କିପୁର ଓ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଦାତିଆ ଉପନିର୍ବାଚନରେ ଯେଉଁ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଫଳାଫଳ ଆସିଲା… ତାହା ପରେ ଦେଶର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ପ୍ରମୁଖ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ନିଜର ନିର୍ବାଚନୀ ରଣନୀତିକୁ ବଦଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଆଜି ଆମେ ଆଲୋଚନା କରିବା—କିପରି ମାତ୍ର ୫ ପ୍ରତିଶତ ଭୋଟ୍ ଗୋଟିଏ ନୂଆ ସରକାର ଗଢ଼ିପାରେ କିମ୍ବା ଭାଙ୍ଗିପାରେ? କାହିଁକି ଜେନ୍-ଜେଡ୍ ଭୋଟରମାନେ ପାରମ୍ପରିକ ଜାତି-ଧର୍ମର ରାଜନୀତିକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି? ଏବଂ ସବୁ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଏମାନଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ କି ପ୍ରକାର ଚକ୍ରବ୍ୟୁହ ରଚନା କରୁଛନ୍ତି?
ସଂଖ୍ୟାର ଖେଳ ଏବଂ ନିର୍ବାଚନୀ ସମୀକରଣ
ଆସନ୍ତା ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ଗୁଜରାଟ, ପଞ୍ଜାବ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ମଣିପୁର, ରାଜସ୍ଥାନ ଏବଂ ଗୋଆ—ଏହି ୮ଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟରେ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।
ଏହି ୮ଟି ରାଜ୍ୟର କୋଟି କୋଟି ଭୋଟରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୨୨ ପ୍ରତିଶତ ଭୋଟର ହେଉଛନ୍ତି Gen-Z, ଅର୍ଥାତ୍ ୧୮ ରୁ ୨୯ ବର୍ଷ ବୟସର ଯୁବପିଢ଼ି।
ଆପଣ ଭାବୁଥିବେ, ୨୨% ତ ବହୁତ ନୁହେଁ? କିନ୍ତୁ ଆସନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଉ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ସତ କହୁଛୁ।
ଗତ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଏହି ୮ଟି ରାଜ୍ୟରେ ମୋଟ ୯୪୦ଟି ବିଧାନସଭା ଆସନ ଥିଲା। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ୨୫୭ଟି ଆସନ (ପ୍ରାୟ ୨୭% ଆସନ) ଏପରି ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଜୟ-ପରାଜୟର ବ୍ୟବଧାନ ଥିଲା ୫ ପ୍ରତିଶତ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ କମ୍!
ଏହାର ସିଧାସଳଖ ଅର୍ଥ ହେଉଛି—ଯଦି ଏହି ୨୨% Gen-Z ଭୋଟରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମାତ୍ର ୫% ଯୁବକ ଏକଜୁଟ୍ ହୋଇ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦଳ ସପକ୍ଷରେ ଭୋଟ୍ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ୨୫୭ଟି ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳିର ପରିଣାମ ଓଲଟପାଲଟ ହୋଇଯିବ!
ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶକୁ ଦେଖନ୍ତୁ: ୪୦୩ଟି ଆସନରୁ ୧୩୧ଟି ଆସନରେ ଜୟ-ପରାଜୟର ବ୍ୟବଧାନ ୫% ରୁ କମ୍ ଥିଲା।
ଗୁଜରାଟ: ୧୮୨ରୁ ୨୭ଟି ଆସନ।
ପଞ୍ଜାବ: ୧୧୭ରୁ ୨୪ଟି ଆସନ।
ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ: ୭୦ରୁ ୧୫ଟି ଆସନ।
ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ: ୬୮ରୁ ୧୪ଟି ଆସନ।
ଏହି ସଂଖ୍ୟା ହିଁ ପ୍ରମାଣ କରୁଛି ଯେ Gen-Z ଏବେ ଆଉ କେବଳ ଦର୍ଶକ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ‘କିଙ୍ଗମେକର୍’!
ରାଜନୈତିକ ରଣନୀତିରେ ୫ଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ
ଦେଶର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନିର୍ବାଚନ ବିଶ୍ଳେଷକ ପ୍ରଫେସର ସଞ୍ଜୟ କୁମାର ଏବଂ ଯଶୱନ୍ତ ଦେଶମୁଖଙ୍କ ଭଳି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ—ଯଦି ଏହି ଯୁବ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏହିପରି ଜାରି ରହେ, ତେବେ ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନରେ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ରଣନୀତିରେ ୫ଟି ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଆସନ୍ତୁ ଗୋଟି ଗୋଟି କରି ବୁଝିବା ଏହି ୫ଟି ବଡ଼ ବଦଳ କ’ଣ?
୧. ଯୁବ-କେନ୍ଦ୍ରିତ ରାଜନୀତି ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତକୁ ଆସିବ:
ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ଇସ୍ତାହାର (Manifesto) ର ଶେଷ ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୁବକମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ନା କିଛି ଲେଖି ଦେଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏବେ ତାହା ଚଳିବ ନାହିଁ। ବେକାରୀ ଭତ୍ତାର ମିଥ୍ୟା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ବଦଳରେ ଯୁବପିଢ଼ି ଏବେ ‘ନିଯୁକ୍ତି’, ‘ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ (Skill Development)’ ଏବଂ ‘ଡିଜିଟାଲ୍ ଇନ୍ଫ୍ରାଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚର’ ଉପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ସଠିକ୍ ଯୋଜନା ମାଗୁଛନ୍ତି।
୨. ଜାତି ଏବଂ ଧର୍ମର ସମୀକରଣ ଦୁର୍ବଳ ହେବ:
ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତି ସଦାବେଳେ ଜାତି ଏବଂ ଧର୍ମର ଗଣିତ ଉପରେ ଚାଲିଆସିଛି। କିନ୍ତୁ Gen-Z ପିଢ଼ି ନିଜର ଭବିଷ୍ୟତ, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ କ୍ୟାରିୟରକୁ ଜାତିଗତ ପରିଚୟଠାରୁ ଉପରେ ରଖୁଛି। ଜାତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶେଷ ହୋଇଯିବ ନାହିଁ ସତ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଚୟନରେ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ ନିଜେ ଗଢ଼ିଉଠିଥିବା ଯୁବ ଚେହେରାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
୩. ମହିଳା ଭୋଟ୍ ପ୍ୟାଟର୍ନ ଭଳି ଏକଜୁଟ୍ ହେବେ Gen-Z:
ଆପଣ ଦେଖିଥିବେ, ବିଗତ କିଛି ନିର୍ବାଚନରେ ମହିଳାମାନେ ଜାତି-ଧର୍ମ ଭୁଲି ଗୋଟିଏ ଗୋଷ୍ଠୀ ଭାବେ ଭୋଟ୍ ଦେଇ ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ବଦଳାଇଛନ୍ତି। ବିଶ୍ଲେଷକଙ୍କ ମତରେ, Gen-Z ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଏକଜୁଟ୍ ହୋଇ ସାମୂହିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।
୪. ମାଗଣା ସାମଗ୍ରୀ (Freebies) ର ଆକର୍ଷଣ କମିବ:
ଛୋଟମୋଟ ମାଗଣା ଉପହାର କିମ୍ବା ଅସ୍ଥାୟୀ ସାହାଯ୍ୟ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ଭୁଲାଇ ପାରିବ ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାୟୀ ଚାକିରି ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତର ସୁରକ୍ଷା ଦରକାର।
୫. ବାସ୍ତବବାଦୀ ଏବଂ ବ୍ୟବହାରିକ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି:
ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ ଏପରି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯାହା ବାସ୍ତବରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇପାରିବ। ଫାଙ୍କା ଭାଷଣ ଏବଂ ଲୋକାଭିମୁଖୀ ସ୍ଲୋଗାନର ଦିନ ଏବେ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।
ଦଳଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରସ୍ତୁତି – କିଏ କିପରି ଚକ୍ରବ୍ୟୁହ ରଚୁଛି?
ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଏହି Gen-Z ଭୋଟରଙ୍କୁ ଆପଣାଇବା ପାଇଁ ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ କରୁଛନ୍ତି? ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତୁତି କେତେ ଦୂର ଆଗେଇଛି? ଆସନ୍ତୁ ନଜର ପକାଇବା:
୧. ବିଜେପି (BJP): ଇନ୍ଷ୍ଟାଗ୍ରାମ୍ ଏବଂ ‘ମଙ୍ଗଳ ମିଳନ’
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ସମେତ ବିଜେପିର ବଡ଼ ବଡ଼ ନେତାମାନେ ଏବେ Instagram ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ସିଧାସଳଖ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼ି ହେଉଛନ୍ତି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଏସଡିଏ ସାଂସଦମାନଙ୍କ ‘ମଙ୍ଗଳ ମିଳନ’ ବୈଠକରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟା ଉପରେ ପ୍ରେଜେଣ୍ଟେସନ୍ ଦିଆଯାଇଛି। ବିଜେପି ନିଜର ସାଂଗଠନିକ ଶାଖାଗୁଡ଼ିକୁ ସଂବେଦନଶୀଳତାର ସହ Gen-Z ର ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି।
୨. RSS ଏବଂ ABVP: ଲକ୍ଷ୍ୟ ୮୦ ଲକ୍ଷ ଯୁବକ
ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂସେବକ ସଂଘ (RSS) ଏହାର ଶତାବ୍ଦୀ ବର୍ଷ ପାଳନ ପୂର୍ବରୁ Gen-Z ଏବଂ Gen-Alpha ସହ ସିଧାସଳଖ ଯୋଗାଯୋଗ କରୁଛି। ସଂଘ ପ୍ରମୁଖ ମୋହନ ଭାଗବତ ନିଜେ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ସହ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରୁଛନ୍ତି। RSS ଆପ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରତି ମାସରେ ୧୦,୦୦୦ ନୂଆ ଯୁବକଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି।
ସେହିପରି ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ପରିଷଦ (ABVP) ୮୦ ଲକ୍ଷ ସଦସ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ କଲେଜ, ସ୍କୁଲ୍ ଏବଂ କୋଚିଂ ସେଣ୍ଟରଗୁଡ଼ିକରେ କ୍ୟାରିଅର୍ ଗାଇଡାନ୍ସ ସେଣ୍ଟର ଖୋଲୁଛି।
୩. କଂଗ୍ରେସ (Congress): ଆଇନଗତ ଆଞ୍ଚଳିକ ସହାୟତା ଏବଂ ‘ଛାତ୍ର କି ଗୁଞ୍ଜ’
କଂଗ୍ରେସ ମଧ୍ୟ ପଛରେ ନାହିଁ। ପ୍ରିୟଙ୍କା ଗାନ୍ଧୀ ଭାଡ୍ରାଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ କନହୈୟା କୁମାର ଏବଂ ଜିଗ୍ନେଶ ମେଭାନୀଙ୍କ ଭଳି ଯୁବ ନେତା ଦିଲ୍ଲୀ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସାମିଲ ଯୁବକଙ୍କ ସହ ନିୟମିତ ଯୋଗାଯୋଗରେ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରତିବାଦ କରୁଥିବା ଯୁବକଙ୍କ ପାଇଁ ୧୫୦ ଜଣ ଓକିଲଙ୍କ ଏକ ଟିମ୍ ଗଢ଼ାଯାଇଛି। ‘ଛାତ୍ର କି ଗୁଞ୍ଜ’ ନାମକ ପଡକାଷ୍ଟ, ସର୍ଟ ଭିଡିଓ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ କ୍ୟାମ୍ପେନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ କଂଗ୍ରେସ Gen-Z କୁ ନିଜ ସହ ଯୋଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।
୪. ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି (Samajwadi Party): ଡିମ୍ପଲ ଯାଦବଙ୍କ ହାତରେ କମାଣ୍ଡ
ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିରୋଧୀ ଦଳ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି ନିଜର Gen-Z ଆଉଟ୍ ରିଚ୍ ଦାୟିତ୍ୱ ସାଂସଦ ଡିମ୍ପଲ ଯାଦବଙ୍କୁ ଦେଇଛି। ସେ ଯୁବଜନ ସଭା ଏବଂ ସମାଜବାଦୀ ଛାତ୍ର ସଭା ମାଧ୍ୟମରେ କ୍ୟାମ୍ପସଗୁଡ଼ିକରେ ସିଧାସଳଖ ଯୁବକଙ୍କ ସହ କଥା ହେବେ।
ନିର୍ବାଚନକୁ ଆହୁରି ୬ ରୁ ୭ ମାସ ବାକି ଅଛି। ବିଶ୍ଲେଷକମାନେ କହୁଛନ୍ତି, ଏହି ଯୁବ ଆନ୍ଦୋଳନ ସେତେବେଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ କି ନାହିଁ, ତାହା ଦେଖିବାକୁ ବାକି ରହିଲା।
କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ—ଭାରତର ରାଜନୀତି ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନର ମୋଡ଼ରେ ଠିଆ ହୋଇଛି। ଯେଉଁ ଯୁବପିଢ଼ିକୁ ଦିନେ ରାଜନୀତି ପ୍ରତି ଅନୀହା ଦେଖାଉଥିବା ‘ରିଲ୍ସ ପିଢ଼ି’ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା, ସେହି Gen-Z ଏବେ ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରକୁ ବଦଳାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
ଜାତି ଏବଂ ଧର୍ମର ପ୍ରାଚୀର ଭାଙ୍ଗି ନିଜର ଭବିଷ୍ୟତ, ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଭୋଟ୍ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ଏହି Gen-Z କ’ଣ ପ୍ରକୃତରେ ୨୦୨୭ ନିର୍ବାଚନରେ ସରକାର ବଦଳାଇ ପାରିବେ?
AlsoRead; https://purvapaksa.com/ashwini-baishnab-recommends-rs-3-10-crore-for-district-hospital/
