ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତିରେ ଏବେ ଏମିତି ଏକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି, ଯାହା କିଛି ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ କଳ୍ପନା କରିବା ମଧ୍ୟ କଠିନ ଥିଲା। ରାଜନୀତିର ମଞ୍ଚରେ ଯେଉଁ ଦଳମାନେ ବର୍ଷୋ ବର୍ଷ ଧରି ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିଆସୁଥିଲେ, ଆଜି ସେମାନେ ହଠାତ୍ ଗୋଟିଏ ମଞ୍ଚରେ ଆସି ହାତ ମିଳାଉଛନ୍ତି।
ଏହି ରାଜନୀତିକ ନାଟକକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଉଦାହରଣ ମନକୁ ଆସେ — ବିକ୍ରମ ଓ ବେତାଳର କାହାଣୀ। ସେହି କାହାଣୀରେ ବେତାଳ ସବୁବେଳେ ରାଜା ବିକ୍ରମଙ୍କ ପିଠିରେ ଲଦି ହୋଇ ରହେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନରେ ବୁଡ଼ାଇ ରଖେ।
ଆଜିର ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି —କାହା ପିଠିରେ କିଏ ଲାଉ ହୋଇଛି?
ଗତ ୫୦ ବର୍ଷର ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିକୁ ଯଦି ଅନୁଶୀଳନ କରାଯାଏ, ତେବେ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଧାରା ଦେଖାଯାଏ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ରାଜ୍ୟର ରାଜନୀତି ମୂଳତଃ ଗୋଟିଏ ମୂଳକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଘୁରୁଥିଲା —
“କଂଗ୍ରେସ ବନାମ ଅନ୍ୟମାନେ।”
ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଂଗ୍ରେସ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲା। ପରେ ଜନତା ଦଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳମାନେ ଆସିଲେ। କିନ୍ତୁ ୧୯୯୦ ଦଶକରେ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଲା।
ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଥିଲେ — ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ।
- ତାଙ୍କ ରାଜନୀତିକ ଉତ୍ତରାଧିକାରରୁ ୧୯୯୭ରେ ଜନ୍ମ ନେଲା —ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (ବିଜେଡି)।
- ଏହି ଦଳର ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା —କଂଗ୍ରେସର ବିକଳ୍ପ ତିଆରି କରିବା।
୧୯୯୭ରେ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସେତେବେଳେ ଅନେକ ରାଜନୀତିକ ବିଶ୍ଳେଷକ ଭାବିଥିଲେ ଯେ ଏହା ଅସ୍ଥାୟୀ ନେତୃତ୍ୱ ହେବ। କିନ୍ତୁ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱଳ୍ପ ସମୟରେ ନିଜକୁ ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନେତା ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଦେଲେ।
୨୦୦୦ ମସିହାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ ଏବଂ ତା’ପରେ ପ୍ରାୟ ପଚିଶ ବର୍ଷ ଧରି ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିରେ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଭାବ ରଖିଲେ।
ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସଫଳତାର କିଛି ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଥିଲା —
• ସଫା ଛବି
• ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧୀ ଛବି
• ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ଥିରତା
• କେନ୍ଦ୍ର ସହ ସମତୁଳନ ରାଜନୀତି
ଏହି ସବୁ ମିଶି ସେଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସତ୍ତାରେ ରଖିଲା।
୧୯୯୮ରୁ ୨୦୦୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଜେଡି ଓ ବିଜେପି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ମେଣ୍ଟ ଥିଲା। ଏହି ମେଣ୍ଟ ରାଜ୍ୟର ରାଜନୀତିକ ସମୀକରଣକୁ ପୁରା ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଦେଇଥିଲା।
ସେତେବେଳେ ଦୁହିଁ ଦଳ ମିଶି କଂଗ୍ରେସକୁ ରାଜନୀତିକ ଭାବେ ଦୃଢ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଦେଇଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଏହି ମେଣ୍ଟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ତା’ପରେ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ବିଜେପିକୁ “ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଶକ୍ତି” ବୋଲି ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।
ଏହା ପରେ ବିଜେଡି ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ରାଜନୀତିକ ରାସ୍ତା ଧରିଲା।
ମେଣ୍ଟ ଭାଙ୍ଗିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ରାଜନୀତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ଦେଖିଥିଲେ ଯେ ବିଜେଡି ଓ ବିଜେପି ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ପୂରାପୁରି ଭାଙ୍ଗି ଯାଇନଥିଲା।
ଗତ ୯ ବର୍ଷ ଧରି କେନ୍ଦ୍ରରେ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ସରକାର ରହିଥିବା ସମୟରେ ବିଜେଡି ଅନେକ ମୁଖ୍ୟ ବିଲ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିଛି।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ —
• CAA
• ଧାରା ୩୭୦ ଉଚ୍ଛେଦ
• ଅନେକ ସଂସଦୀୟ ବିଲ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ମାମଲାରେ ବିଜେଡି ସରକାରକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲା।
ତେଣୁ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ସେତେବେଳେ କହୁଥିଲେ —ବିଜେଡି “ସଫ୍ଟ ଏଲାୟନ୍ସ” ନୀତି ଅନୁସରଣ କରୁଛି।
ଏବେ ଯେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ଆସୁଛି, ହଠାତ୍ ବିଜେଡି ଓ କଂଗ୍ରେସ ମଧ୍ୟରେ ନୂଆ ସମୀକରଣ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଏହା ନେଇ ରାଜନୀତିକ ମହଳରେ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି —
• ଏହା କି ଆଦର୍ଶର ରାଜନୀତି?
• ନା କେବଳ ରଣନୀତି?
କିଛି ବିଶ୍ଳେଷକ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ସଂଖ୍ୟାଗଣିତର ରାଜନୀତି।
ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଜିତିବା ପାଇଁ ବିଧାନସଭାର ସଂଖ୍ୟାଗଣିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଲୋକ ଅନେକ କଥା କହୁଛନ୍ତି।
କିଛି ଲୋକ କହୁଛନ୍ତି —
ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ କଂଗ୍ରେସ ପିଠିରେ ଲାଉ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଆଉ କିଛି କହୁଛନ୍ତି —
କଂଗ୍ରେସ ନିଜ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ବିଜେଡିକୁ ଧରି ରହିଛି।
ଏହି ରାଜନୀତିକ ସମୀକରଣରେ କଂଗ୍ରେସ ନେତା ଭକ୍ତ ଚରଣ ଦାସ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରହିଛନ୍ତି।
ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି କଂଗ୍ରେସର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମୁହଁ।
ତାଙ୍କ ରାଜନୀତିକ ଶୈଳୀ ସଦା ଆକ୍ରାମକ ରହିଛି।
ଏବେ ସେ ବିଜେଡି ସହ ଏକ ସାମ୍ଞ୍ଜସ୍ୟର ମଞ୍ଚରେ ଆସିଥିବା ଦେଖାଯାଉଛି।
ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ କିଛି ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଦେଖାଉଛନ୍ତି —
କଂଗ୍ରେସ ଓଡ଼ିଶାରେ ଅନେକ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ିଛି।
ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଭୋଟ୍ ଗଣିତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
କିଛି ଦଳ ଭାବୁଛନ୍ତି ଯେ ବିଜେପିକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଏହି ମେଣ୍ଟ ଦରକାର।
ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଏହା ଭଲ କି?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ସହଜ ନୁହେଁ।
କିଛି ଲୋକ କହୁଛନ୍ତି —
ଏହା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା।
ରାଜନୀତିରେ ସ୍ଥାୟୀ ଶତ୍ରୁ ବା ମିତ୍ର ନଥାଏ।
କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନେ କହୁଛନ୍ତି —
ଏହା ମତଦାତାଙ୍କ ସହ ଧୋକା।
ଏହି ନୂଆ ମେଣ୍ଟ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ।
ଯଦି ଏହା ସଫଳ ହୁଏ —
ତେବେ ରାଜ୍ୟରେ ଏକ ନୂଆ ରାଜନୀତିକ ଧାରା ତିଆରି ହେବ।
ଯଦି ବିଫଳ ହୁଏ —
ତେବେ ଏହା କେବଳ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ରଣନୀତି ଭାବେ ଇତିହାସରେ ରହିଯିବ।
ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି ଏବେ ଏକ ନୂଆ ମୋଡ଼ରେ ଆସି ଠିଆ ହୋଇଛି।
ବିକ୍ରମ–ବେତାଳ ଭଳି ଏହି ରାଜନୀତିକ ସମୀକରଣ ଆଗକୁ କେଉଁ ଦିଗକୁ ଯିବ, ତାହା ସମୟ ହିଁ କହିବ।
କିନ୍ତୁ ଏକ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ —
ଓଡ଼ିଶାର ମତଦାତାମାନେ ସଦା ରାଜନୀତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।
ସେମାନେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବେ —
ଏହି ନୂଆ ମେଣ୍ଟ ରାଜ୍ୟର ଭଲ ପାଇଁ କି, ନା କେବଳ ରାଜନୀତିକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବଞ୍ଚାଇବାର ଚେଷ୍ଟା।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/money-in-the-rajya-sabha-battleground/
ରାଜ୍ୟସଭା ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ‘ଅର୍ଥ’ର ଅଶ୍ୱମେଧ || Money in the Rajya Sabha battleground
