ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳମାନେ ସାଧାରଣତଃ ନିଜ ରାଜ୍ୟର ମାଟି, ଭାଷା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ଆସ୍ଥାକୁ ନେଇ ନିଜକୁ ପରିଚିତ କରନ୍ତି। କେତେକ ଦଳ ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ରାଜ୍ୟରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ କ୍ଷମତାରେ ରହିଛନ୍ତି, କେତେକ ଦଳ ଏକ ଯୁଗ ସମାପ୍ତ କରି ଆଉ ଗୋଟିଏ ଯୁଗକୁ ପ୍ରବେଶ ଆରମ୍ଭ କରିଛି। କିନ୍ତୁ ସମୟ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ରାଜନୀତିର ଭୂଗୋଳ, ପ୍ରଚାର ଶୈଳୀ, ମତଦାତାଙ୍କ ମନୋବୃତ୍ତି ଓ ପରିଣାମର ଗଣିତ—ସବୁ ମିଶାଣ ଫେଡ଼ାଣ ହେବାର ସହିତ ବଦଳୁଛି। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ନ ବୁଝିବା ଯୁଗକୁ ନ ବୁଝିବାର ମୂଲ୍ୟ କେତେ ଭାରି ହୋଇପାରେ—ସେଥିର ଆଧୁନିକ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ ହେଉଛି ଦୁଇଟି ରାଜ୍ୟ: ଓଡ଼ିଶା ଓ ବିହାର; ଦୁଇଟି ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ: ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (ବିଜେଡି) ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଜନତା ଦଳ (ଆରଜେଡି)।
ଗୋଟିଏ ଦଳ- ବିଜେଡି୨୪ ବର୍ଷର କ୍ଷମତା ହରାଇଦେଲା
ଆଉ ଗୋଟିଏ ଦଳ- ଆରଜେଡି କ୍ଷମତାକୁ ରଖିବାରେ ଓ ଫେରିବାରେ- ଉଭୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଫଳ ହୋଇଗଲା।
ଏହି ଦୁଇଟି ଦଳର ଭୁଲ ଗୋଟିଏ-ସିନେମା ଜଗତର ମହାରଥୀ, ଭୋଜପୁରୀ ଗାୟକ, ୟୁଟ୍ୟୁବର ଓ ଗ୍ଲାମର୍ ଫେସ୍ମାନେ ନିର୍ବାଚନ ଜିତାଇ ଦେବେ- ଏହି ଭ୍ରାମକ ଧାରଣା।
ସିନେମା ତାରକା ରାଜନୀତିର ରାମବାଣ ନୁହେଁ
୧୯୭୦–୮୦ ଦଶକର ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଫିଲ୍ମ ଷ୍ଟାରମାନେ ଚମତ୍କାର ଲୋକପ୍ରିୟତା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ। ଏମ୍ଜିଆର ଏବଂ ଜୟଲଳିତା ଏହାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦାହରଣ। ହେଲେ ୨୦୨୦ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯୁଗର ମତଦାତା ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରର ସଚେତନ, ସଂଯୁକ୍ତ, ଡିଜିଟାଲ୍ ଓ ଆର୍ଥିକ-ସାମାଜିକ ସମସ୍ୟାର ପ୍ରତି ଅଧିକ ସତର୍କ।
ଏହି ଯୁଗରେ ମନୋରଞ୍ଜନର ଲୋକପ୍ରିୟତା ରାଜନୀତିକ ଭଟ୍ଟାରେ ଚାଲିଯାଏ; ପ୍ରଚାର ହେଉଛି କେବଳ ଦଳର କାମ, ପ୍ରତିଛବି, ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ନୀତି ଓ କ୍ୟାଡରର ଭୂମିକା।
କିନ୍ତୁ ଆରଜେଡି ଓ ବିଜେଡି ଉଭୟ ଏହାକୁ ଅଣଦେଖା କଲା।
ବିହାର: ଆରଜେଡିର ଭୋଜପୁରୀ ଗ୍ଲାମର୍ ଗ୍ୟାମ୍ବଲ୍
୨୦୨୪–୨୫ର ବିହାର ରାଜନୀତିର ଏକ ବିଚିତ୍ର ଘଟଣା। ଆରଜେଡି ଭାବିଥିଲା-‘ଭୋଜପୁରୀ ଗାୟକ + ଯୁଟ୍ୟୁବ୍ ଇନଫ୍ଲୁଏନ୍ସର + ଯୁବ ଭୋଟର = ନିଶ୍ଚିତ ବିଜୟ’
ଫଳ—ବିପରୀତ।
ନିର୍ବାଚନର ପରାଜୟ ପରେ ଆରଜେଡି ୧୪ ଜଣ ଭୋଜପୁରୀ ଗାୟକଙ୍କୁ କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ନୋଟିସ୍ ଜାରି କରିଛି। କିନ୍ତୁ କାହିଁକି?
କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ଭୂମିକା ଗଣମାଧ୍ୟମ ଓ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ଲାଭକାରୀ ହୋଇନଥିଲା, ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ରରେ ସେଥିର ପ୍ରଭାବ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ତାଙ୍କ ଗୀତ, ସୋ, ଭିଡିଓ—ସବୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଭୋଟର ଲାଭ ହୋଇନଥିଲା।
ଆରଜେଡି ଆଉ ଗୋଟିଏ ଭୁଲ କରିଥିଲା- କ୍ୟାଡରକୁ ଅବହେଳା, ଗ୍ଲାମର୍ ଫେସ୍କୁ ଅଧିକ ଭରସା।
ଏହି ଭୁଲ ସବୁଠାରୁ ବିପଦଜନକ, କାରଣ ଯେଉଁ ଦଳର ‘କର୍ମୀ-ନିର୍ଭର’ ଧାରା ନାହିଁ, ସେ ଦଳର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ରାଜନୀତିକ ଆୟୁଷ କମିଯାଏ।
ଓଡ଼ିଶା: ବିଜେଡିର ଗ୍ଲାମର ଅଭିଯାନ ଓ ୨୪ ବର୍ଷର ବିଶାଳ ଭୁଲ
ଓଡ଼ିଶାର ୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନ- ରାଜ୍ୟର ରାଜନୀତିକ ଇତିହାସକୁ ଯଥାର୍ଥରେ ମାପିଦେଇଥିବା ମାତ୍ର ଏକ ଘଟଣା ନୁହେଁ, ବରଂ ଗଣତନ୍ତ୍ରର କ୍ୟାଡର-କେନ୍ଦ୍ରିକ ନୀତିକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିଥିବା ମାର୍ଗଚିତ୍ର।
ବିଜେଡି ବର୍ଷକୁ ବର୍ଷ ସଂଗଠନ ହ୍ରାସ, ‘ଲିଡର–ସେଣ୍ଟ୍ରିକ ମଡେଲ୍’, ପାର୍ଟି ଭିତରେ ନୂତନ ମୁହଁ ବନାମ ପୁରୁଣା କର୍ମୀ—ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ଅଣଦେଖା କରୁଥିଲା।
ବିଜେଡିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ନିର୍ବାଚନୀ ଭୁଲ: ରାଜ୍ୟର ସମସ୍ତ ସିନେମା ଏବଂ ସିରିଏଲ୍ ଅଭିନେତା–ଅଭିନେତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗଣି-ଗଣି ଦଳରେ ଆଣିବା।
ଅନେକଙ୍କୁ ବିଧାନସଭା ପ୍ରାର୍ଥୀ କରିବା।
କର୍ମୀମାନଙ୍କୁ ସାଇଡ୍ କରିବା।
ପ୍ରଚାରକୁ ‘ଗ୍ଲାମର ଶୋ’ କରିଦେବା।
ଏଠାରେ ସବୁଠାରୁ ଲୋକଚର୍ଚ୍ଚିତ ଘଟଣା- ବଡ଼ଚଣା ଆସନରେ ବର୍ଷା ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀଙ୍କ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା।
ସେ ଲୋକପ୍ରିୟ, ସେ ଯୁବମନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସେ ଗ୍ଲାମର ସ୍କ୍ରିନ୍ର ଅତି ପରିଚିତ।
କିନ୍ତୁ ରାଜନୀତିର ମଞ୍ଚରେ- ଲୋକପ୍ରିୟତା ଭୋଟ ନୁହେଁ, ଗ୍ଲାମର ବିଜୟ ନୁହେଁ, ଫ୍ୟାନ୍ ଫଲୋଇଂ କେବଳ କ୍ୟାଡର ଭରସା
ଫଳ—ପରାଜୟ।
ଏବଂ ଏହି ପରାଜୟ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଆସନର ହେଲା ନୁହେଁ; ଏହା ବିଜେଡିର ୨୪ ବର୍ଷର କ୍ଷମତା ଶେଷ ହେବାକୁ ଦ୍ଵାର ଖୋଲିଦେଲା।
କାରଣ: ସିନେମା ଅଭିନେତାମାନଙ୍କ ଦଳାଧ୍ୟକ୍ଷ ହେବାର ସମସ୍ୟା
)
ସିନେମା ତାରକା ଏବଂ ୟୁଟ୍ୟୁବରମାନଙ୍କ ଜୀବନର ଦଶଟି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ- ଜଣେ ରାଜନୀତିଜ୍ଞଙ୍କ ପାଇଁ ବିପଦଜନକ:
୧. ସେମାନଙ୍କର ଲୋକପ୍ରିୟତା ଭୋଟର ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେନାହିଁ।
୨. ସେମାନେ ଅସ୍ଥାୟୀ ‘ହାଇପ୍’ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, କ୍ୟାଡରକୁ ନୁହେଁ।
୩. ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଅସ୍ଥିରତା ଅଧିକ—ସେମାନେ ଦଳବଦଳ କରିପାରନ୍ତି।
୪. ଅନେକ ଅଭିନେତା ଦଳର ଇଡିଓଲୋଜିକୁ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହାନ୍ତି।
୫. କ୍ଷେତ୍ରସ୍ତରୀୟ ନେତାମାନଙ୍କ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଭୋଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସେମାନେ ବିଘ୍ନ କରନ୍ତି।
୬. ସେମାନଙ୍କୁ ଆଣିବାରେ ପାର୍ଟି ଭିତରେ ବିସାଦ ଓ ଅସନ୍ତୋଷ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଏହି ସମସ୍ତ ଭୁଲ ଦୁହିଁ ଦଳ କରିଥିଲା
କର୍ମୀ- ଦଳର ମୂଳ ଶକ୍ତି
ମାଟି ସ୍ତରର କର୍ମୀ- ଯାହାକୁ ‘ଗ୍ରାସରୁଟ୍ କ୍ୟାଡର’ କୁହାଯାଏ; ଏହିମାନେ ଦିନକୁ ଦିନ ଗ୍ରାମ, ବସ୍ତି, ମଣ୍ଡଳ, ବ୍ଲକ୍ରେ କାମ କରନ୍ତି।
ସେମାନଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଭୋଟ ରହେ।
ସେମାନେ ‘ଫ୍ୟାନ୍ସ୍’ ନୁହେଁ- ‘ଭୋଟର ମେସିନ୍’।
ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଗ୍ଲାମର୍ର ଭଳି ନୁହେଁ- ପ୍ରତି ଘର, ପ୍ରତି ଫ୍ୟାମିଲୀ, ପ୍ରତି ସମସ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଭୀର।
କିନ୍ତୁ ଆରଜେଡି ଓ ବିଜେଡି- ଦୁଇଟି ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ- ଏହି ‘ମୂଳ’ କଠିନତାକୁ କାଟିଦେଲା।
ନଚେତ ‘ଫେସ୍’, ‘ସେଲିବ୍ରିଟି’, ‘ୟୁଟ୍ୟୁବ୍ ଭିଡିଓ’ ନେଇ ଗ୍ଲାମର୍ ଶୋ କଲା।
ଏବଂ ଫଳାଫଳ ହେଲା—ଏହାକୁ ଭୋଟର ପ୍ରତିଫଳ ଦେଲେ ପରାଜୟ ରୂପରେ।
ଦୁଇଟି ରାଜ୍ୟର ନିର୍ବାଚନୀ ଗଣିତ—ଏହି ସତ୍ୟକୁ ପ୍ରମାଣ କଲା
ଓଡ଼ିଶାରେ
• ସେଲିବ୍ରିଟି ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ହାର- ବିଜେଡିର ସଂଗଠନ ହ୍ରାସର ଲକ୍ଷଣ।
• ନବୀନ–କର୍ମୀ ଯୋଗାଯୋଗ ଚକ୍ର ବିଛିନ୍ନ।
• ପାର୍ଟିରେ ନୂତନ ଯାଜ୍ଞା, ପୁରୁଣା କାଦରମାନଙ୍କ ନାରାଜି।
• ତାରକାମାନଙ୍କ ପ୍ରଚାର ଜମିଲା, କିନ୍ତୁ ଭୋଟ ପଡ଼ିଲାନି।
ବିହାରରେ
• ଭୋଜପୁରୀ ଗାୟକମାନଙ୍କ ଫଲୋଇଂ ଅନଲାଇନ୍ ଥିଲା, ଭୋଟର ଥିଲା ନୁହେଁ।
• ଯୁଟ୍ୟୁବରମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ଯାଏ; ବୁଥ୍ ଯାଏ ନୁହେଁ।
• ଆରଜେଡିର କର୍ମୀ ଏହାକୁ ‘ବାହାରୁ ଆଣା ଲୋକ’ ଭାବି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ।
ସିନେମା ରାଜନୀତିକୁ ଜିତାଇପାରେ କି?—ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ
ଏହି ଦୁଇ ଦଳର ପରାଜୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସବୁଠାରୁ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟକୁ ପୁନଃ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲା: “ନିର୍ବାଚନ ସିନେମା ନୁହେଁ; ଏହା ଜମିର ଯୁଦ୍ଧ।”
ସିନେମାର ତାରକାତ୍ୱ ଭୋଟର ମନରେ ଚିତ୍ର ତିଆରି କରେ, କିନ୍ତୁ କର୍ମୀମାନଙ୍କ ସଂଗଠନ ଭୋଟ ବନାଏ। ଯେଉଁ ଦଳ ଏହି ଦୁହିଁକୁ ଅଳଗା କରିଦିଏ- ସେହି ଦଳ ଅବଶ୍ୟ ପରାଜିତ ହେବ।
ତେଣୁ ଶିକ୍ଷା କଣ?—ଦୁହିଁ ଦଳ ପାଇଁ ଓ ସମସ୍ତ ଦଳ ପାଇଁ
୧. ଗ୍ଲାମର ଇନଭେଷ୍ଟମେଣ୍ଟ ଫଳଦାୟକ ନୁହେଁ
ତାରକାମାନେ ଭିଡ଼ ଆଣିପାରନ୍ତି, ଭୋଟ ନୁହେଁ।
୨. କର୍ମୀ ଓ ସଂଗଠନ ହେଉଛି ଦଳର ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ।
ସେମାନେ ଦଳକୁ ଜୀବନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଅବହେଳିତ ହୁଅନ୍ତି—ସେତେବେଳେ ଦଳର ଭବିଷ୍ୟତ କଲେ।
୩. ମତଦାତା ଗ୍ଲାମର ନୁହେଁ, ନୀତି ଖୋଜନ୍ତି
ରୋଜଗାର, ମୂଲ୍ୟବୃଦ୍ଧି, ଶିକ୍ଷା, ସୁରକ୍ଷା—ଏହିବିଷୟ ଆକ୍ଚୁଆଲ୍ ଭୋଟ ଆଣେ।
୪. ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ଓ ଭୋଟର ଗଣିତ—ଦୁଇଟି ଅଳଗା ଜଗତ
ଭିୟୁ ≠ ଭୋଟ ନୁହେଁ, ଲାଇକ୍ ≠ ସମର୍ଥନ ନୁହେଁ, ସେୟାର୍ ≠ ବୁଥ୍ ପରିଣାମ ନୁହେ।
ନିର୍ବାଚନ ହେଉଛି ଭାବନା + ସଂଗଠନ + ପରିଣାମର ଖେଳ
ବିଜେଡି ଓ ଆରଜେଡି- ଦୁଇଟି ଦଳ-ସିନେମାର ଆଲୋକରେ ମଞ୍ଚ ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ନିର୍ବାଚନୀ ମଞ୍ଚରେ ଅନ୍ଧକାର ଦେଖିଲେ।
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଛି—
“ସିନେମା ତାରକା ଦଳକୁ ‘ଚାରିଦିନର ଆଲୋକ’ ଦେଇପାରନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ଦଳକୁ ଆଲୋକିତ ରଖନ୍ତି କର୍ମୀମାନେ।”
“ନିର୍ବାଚନୀ ଜନମତ ଗ୍ଲାମରେ ତିଆରି ହେଉନାହିଁ;
ତାହା ତିଆରି ହୁଏ କାମ, ସଂଗଠନ ଓ ଭରସାରୁ।”
ଏବଂ ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଯେକୌଣସି ଦଳ ଅଣଦେଖା କଲେ-ଫଳ ହେବ ପରାଜୟ—ଓଡ଼ିଶା ଓ ବିହାର ଏହାର ଜୀବନ୍ତ ଉଦାହରଣ।
also read https://purvapaksa.com/minor-girl-allegedly-raped-in-odishas-rairakhol/
