ସିଜିମାଳି ଖଣି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନେଇ ବଢ଼ୁଛି ବିବାଦ: କର୍ପୋରେଟ୍ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ନା ଜନଆନ୍ଦୋଳନ?
ରାୟଗଡ଼ା ଓ କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ସିଜିମାଳି ପାହାଡ଼କୁ ନେଇ ଏବେ ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତି ଓ ଶିଳ୍ପ ମହଳରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ତୀବ୍ର ହୋଇଛି। ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଖଣି ପ୍ରକଳ୍ପ ବିରୋଧରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବେ କେବଳ ପରିବେଶ କିମ୍ବା ବିସ୍ଥାପନ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସୀମିତ ରହିନାହିଁ; ବରଂ ଏହା ପଛରେ ବଡ଼ କର୍ପୋରେଟ୍ ସ୍ୱାର୍ଥ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ ଥିବା ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ବଢ଼ିଛି।
ପୋସ୍କୋ ଘଟଣା ସହ ହେଉଛି ତୁଳନା
ରାଜନୈତିକ ମହଳରେ ଅନେକେ ସିଜିମାଳି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ୨୦୦୫ ମସିହାର ପୋସ୍କୋ ପ୍ରକଳ୍ପ ବିବାଦ ସହ ତୁଳନା କରୁଛନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆର POSCO ପାରାଦୀପରେ ପ୍ରାୟ ୫୨ ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର ଇସ୍ପାତ କାରଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ସହ ଚୁକ୍ତି କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘ ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ବିରୋଧ ପରେ ପ୍ରକଳ୍ପଟି କାର୍ଯ୍ୟକରୀ ହୋଇପାରିନଥିଲା।
ସେତେବେଳେ କିଛି ଶିଳ୍ପ ମହଳରେ ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଥିଲା ଯେ, କର୍ପୋରେଟ୍ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କାରଣରୁ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ସମର୍ଥନ ମିଳିଥିଲା। ଯଦିଓ ଏହି ଅଭିଯୋଗର କୌଣସି ଆଧିକାରିକ ପ୍ରମାଣ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିନଥିଲା।
ସିଜିମାଳିରେ କ’ଣ ଘଟୁଛି?
ସିଜିମାଳି ଅଞ୍ଚଳ ବକ୍ସାଇଟ୍ ସମ୍ପଦରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିବାବେଳେ, ଏଠାରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଖଣି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀମାନେ ବିରୋଧ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମତରେ, ଖଣି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଯୋଗୁଁ ବିସ୍ଥାପନ, ପରିବେଶ ନଷ୍ଟ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅଧିକାର ହାନି ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।
ବିଶେଷ କରି ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଆପ୍ରୋଚ୍ ରୋଡ୍ ଓ ରେଳ କରିଡର ନିର୍ମାଣକୁ ନେଇ ତୀବ୍ର ବିରୋଧ ଦେଖାଦେଇଛି। ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀମାନଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ, ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ବିକାଶ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ କର୍ପୋରେଟ୍ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ କରାଯାଉଛି।
ରାଜନୈତିକ ବିବାଦ ତୀବ୍ର
ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଜେପି ସରକାରକୁ ବିଜେଡି ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଘେରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ବିଜେଡି ନେତାମାନେ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଅଧିକାର ଓ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇ ସରକାରକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରୁଛନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ଶାସକ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି ଯେ, ସିଜିମାଳି ଖଣି ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ ଆପ୍ରୋଚ୍ ରୋଡ୍ ପାଇଁ ଅନୁମତି ପୂର୍ବତନ Biju Janata Dal ସରକାର ସମୟରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ବିଜେଡିର ବର୍ତ୍ତମାନର ବିରୋଧକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି।
ବିର୍ଲା ଗ୍ରୁପ୍ ଓ ବେଦାନ୍ତକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା
ଶିଳ୍ପ ମହଳରେ ଏବେ ଆଉ ଏକ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି ଯେ, ସିଜିମାଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ପଛରେ ବକ୍ସାଇଟ୍ ବ୍ୟବସାୟକୁ ନେଇ ଦୁଇ ବଡ଼ କର୍ପୋରେଟ୍ ଗ୍ରୁପ୍ର ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କାରଣ ହୋଇପାରେ।
ଏକପଟେ Hindalco Industries ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ବାଫଲିମାଲି ଅଞ୍ଚଳରେ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଖଣି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କରୁଛି। ଅନ୍ୟପଟେ Vedanta Limited ଲାଞ୍ଜିଗଡ଼ରେ ଆଲୁମିନା ରିଫାଇନାରୀ ପରିଚାଳନା କରୁଥିବାବେଳେ ନୂତନ ଖଣି ଉତ୍ସ ଖୋଜୁଛି।
କିଛି ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକଙ୍କ ମତରେ, ସିଜିମାଳି ପ୍ରକଳ୍ପ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ ଅଞ୍ଚଳରେ ବକ୍ସାଇଟ୍ ବ୍ୟବସାୟର ସମୀକରଣ ବଦଳିଯାଇପାରେ। ଯଦିଓ ଏହି ଅଭିଯୋଗଗୁଡ଼ିକୁ କୌଣସି କମ୍ପାନୀ କିମ୍ବା ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଆଧିକାରିକ ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କରିନାହାନ୍ତି।
ସଂତୃପ୍ତ ମିଶ୍ରଙ୍କୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା
ବିଜେଡିର ରାଜ୍ୟସଭା ସଦସ୍ୟ ଓ ପୂର୍ବତନ କର୍ପୋରେଟ୍ ଅଧିକାରୀ Santosh Kumar Mishraଙ୍କୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। ବିର୍ଲା ଗ୍ରୁପ୍ରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ସଂତୃପ୍ତ ମିଶ୍ରଙ୍କୁ ବିଜେଡି ପକ୍ଷରୁ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ପଠାଯାଇଥିବାକୁ ନେଇ ବିରୋଧୀ ଦଳ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଛି।
ତେବେ ବିଜେଡି ପକ୍ଷରୁ ଏହି ଅଭିଯୋଗ ଉପରେ କୌଣସି ବିଶେଷ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଆସିନାହିଁ।
ଏନଜିଓ ଓ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀଙ୍କ ଭୂମିକା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ
କିଛି ମହଳରେ ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି ଯେ, ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଜାତୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଚାର କରିବା ପାଇଁ କିଛି ଏନଜିଓ ଓ ପରିବେଶ ସଂଗଠନ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ତେବେ ଏହି ଅଭିଯୋଗର ସତ୍ୟତା ସମ୍ପର୍କରେ କୌଣସି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତଦନ୍ତ ହୋଇନାହିଁ।
ଅନ୍ୟପଟେ, ପରିବେଶବିଦ୍ମାନେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ, ଆଦିବାସୀ ଅଧିକାର ଓ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇବାକୁ କର୍ପୋରେଟ୍ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଦେଖିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
ଉଠୁଛି ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ
ସିଜିମାଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି:
- ଶିଳ୍ପାୟନ ଓ ପରିବେଶ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ କେମିତି ରହିବ?
- ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷା କିପରି ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେବ?
- ରାଜନୈତିକ ଦଳମାନେ କର୍ପୋରେଟ୍ ପ୍ରଭାବରୁ କେତେ ଦୂରେ?
- ଶିଳ୍ପ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନେଇ ଆନ୍ଦୋଳନ ପଛରେ ସତରେ କର୍ପୋରେଟ୍ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କାମ କରୁଛି କି?
ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ବଢ଼ୁଛି ଚାପ
ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ତଦନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବା ପାଇଁ ଚାପ ବଢ଼ୁଛି। ଶିଳ୍ପ ଉନ୍ନତି ସହ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିକାର ଓ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସମନ୍ୱୟ କରିବା ଏବେ ସରକାର ପାଇଁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୋଇଛି।
