କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ଠାକୁରାଣୀ ଲୁହା ଖଣିକୁ ନେଇ ପୁନର୍ବାର ଚର୍ଚ୍ଚା ତିବ୍ର ହୋଇଛି । ପରିବେଶ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ମଞ୍ଜୁରୀ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ପାଳନ ନ କରିବା ଅଭିଯୋଗରେ କେନ୍ଦୁଝର ଡିଭିଜନାଲ ଫରେଷ୍ଟ ଅଫିସରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଆର୍ସେଲରମିତ୍ତଲ ନିପନ ଷ୍ଟିଲ ଇଣ୍ଡିଆ (AMNS)କୁ କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ଏବଂ ଭର୍ତ୍ସନା ନୋଟିସ ଜାରି କରିଛି ।
ଏହା କେବଳ ଏକ ଅଫିସିଆଲ ନୋଟିସ ନୁହେଁ—ଏହା ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନର ଆରମ୍ଭ । ଓଡ଼ିଶାର ଖଣିଜ ଧନ କାହା ପାଇଁ ? ଉଦ୍ୟୋଗର ଲାଭ ପାଇଁ କି ପରିବେଶ ଓ ଜନଜାତି ଅଧିକାରଙ୍କ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସୁସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ ପାଇଁ ?
ଠାକୁରାଣୀ: ଖଣିଜ ସମୃଦ୍ଧିର ମଝିରେ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜୀବନ
କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା ଓଡ଼ିଶାର ଖଣିଜ ମାନଚିତ୍ରରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ। ଏଠାର ଲୁହା ଧାତୁ ଭଣ୍ଡାର ଦେଶ ଓ ବିଦେଶୀ ଉଦ୍ୟୋଗକୁ ଆକର୍ଷଣ କରେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଖଣିଜ ସମୃଦ୍ଧିର ମଝିରେ ଅଛି ଘନ ଜଙ୍ଗଲ, ଜଳସ୍ରୋତ ଓ ଜନଜାତି ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକର ଜୀବନଯାପନ। ଠାକୁରାଣୀ ଖଣି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେକୌଣସି ଖନନ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପରିବେଶ ମଞ୍ଜୁରୀ (Environmental Clearance) ଓ ଜଙ୍ଗଲ ମଞ୍ଜୁରୀ (Forest Clearance) ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ଅନୁସରଣ କରିବା ଅବଶ୍ୟକ। ଏହି ସର୍ତ୍ତାବଳୀ କେବଳ କାଗଜର ନିୟମ ନୁହେଁ—ଏଗୁଡ଼ିକ ପରିବେଶ ରକ୍ଷା ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷାର ଆଧାର।
ନୋଟିସର ମୂଳ ଅଭିଯୋଗ: କ’ଣ କୁହୁଛି ଅଧିକାରୀ ପକ୍ଷ?
ଡିଭିଜନାଲ ଫରେଷ୍ଟ ଅଫିସରଙ୍କ ଜାରିକୃତ ନୋଟିସରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥିବା ମୂଳ ଅଭିଯୋଗଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି
• ଜଙ୍ଗଲ ଭୂମିର ବ୍ୟବହାରରେ ସର୍ତ୍ତ ଉଲ୍ଲଂଘନ
• ମାଟି ଓ ଖଣି ଅବଶିଷ୍ଟ ପରିଚାଳନାରେ ଅସାବଧାନତା
• ପୁନର୍ବନୀକରଣ ଓ କମ୍ପେନସେଟରି ଆଫରେଷ୍ଟେସନ ନିୟମ ଅନୁସରଣର ଅଭାବ
• ପରିବେଶ ପ୍ରଭାବ ମନିଟରିଂରେ ଅନିୟମିତତା
ଯଦି ଏହି ଅଭିଯୋଗ ସତ୍ୟ ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ଗୁରୁତର ଅନୁଶାସନ ଭଙ୍ଗ। କାରଣ, ପରିବେଶ ମଞ୍ଜୁରୀ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ନିର୍ବାଚନୀ ଘୋଷଣାପତ୍ର ନୁହେଁ—ଏଗୁଡ଼ିକ ଆଇନଗତ ଭାବେ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ।
ଉଦ୍ୟୋଗ ବନାମ ପରିବେଶ: ପୁରୁଣା ତର୍କର ନୂଆ ପର୍ବ
ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହା ପ୍ରଥମ ଘଟଣା ନୁହେଁ। ଗତ ଦୁଇ ଦଶକ ଧରି ଖଣିଜ ଆଧାରିତ ଉଦ୍ୟୋଗର ବିକାଶ ଓ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସତତା ତର୍କ ଚାଲିଆସୁଛି।
ଏକ ପକ୍ଷରେ ରହିଛି ନିବେଶ, ରୋଜଗାର, ରାଜସ୍ୱ ବୃଦ୍ଧିର ଦାବି। ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ରହିଛି ଜଳସ୍ରୋତ ଶୁଷ୍କତା, ଧୂଳି ପ୍ରଦୂଷଣ, ଜଙ୍ଗଲ ନିର୍ମୂଳ ଓ ଜନଜାତି ଅସ୍ଥାନନ୍ତରଣର ଯନ୍ତ୍ରଣା।
ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଏହି ଦୁଇ ପକ୍ଷକୁ ସମତୁଳିତ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ କାହାର? ସରକାର? କମ୍ପାନୀ? ନା ଆମ ସମାଜ?
AMNS: ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ କମ୍ପାନୀ, ସ୍ଥାନୀୟ ଦାୟିତ୍ୱ
ଆର୍ସେଲରମିତ୍ତଲ ନିପନ ଷ୍ଟିଲ ଇଣ୍ଡିଆ ଏକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂଯୁକ୍ତ ଉଦ୍ୟମ। ବିଶ୍ୱସ୍ତରର ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ଓ ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ ସହିତ ଏହା ଭାରତର ଇସ୍ପାତ ମଞ୍ଚରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖେଳାଳି।
ଏପରି ଏକ କମ୍ପାନୀ ପାଇଁ ପରିବେଶ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ପାଳନ କରିବା କେବଳ ଆଇନିକ ଦାୟିତ୍ୱ ନୁହେଁ—ଏହା ଏକ କର୍ପୋରେଟ୍ ନୈତିକତାର ପ୍ରଶ୍ନ।
ଯଦି ଏପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କମ୍ପାନୀ ମଧ୍ୟ ସର୍ତ୍ତ ଉଲ୍ଲଂଘନରେ ଧରାପଡ଼େ, ତେବେ ଛୋଟ ଓ ମଧ୍ୟମ ମାପର ଖଣି ଅପରେଟରମାନେ କ’ଣ ଶିଖିବେ?
ସରକାରୀ ପ୍ରଶାସନର ଭୂମିକା: ନୋଟିସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କି କାର୍ଯ୍ୟ?
ନୋଟିସ ଜାରି କରିବା ପ୍ରଶାସନର ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ତା’ ପରେ?
• କି ଏହା ଗଭୀର ତଦନ୍ତରେ ପରିଣତ ହେବ?
• ଦୋଷ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲେ କଠୋର ଜରିମାନା ଓ କାର୍ଯ୍ୟବାହୀ ହେବ କି?
• ନା କି ଏହା ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ନୋଟିସ ଭଳି ଫାଇଲରେ ଧୂଳି ସଂଗ୍ରହ କରିବ?
ଓଡ଼ିଶାରେ ଖଣି ଅନିୟମିତତା ନେଇ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଶାହ କମିଶନ ଭଳି ଘଟଣା ଦେଖାଯାଇଛି। ତଥାପି ଆମେ କି ଶିଖିଛୁ?
ଜନଜାତି ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିକାର
ଠାକୁରାଣୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ଜନଜାତି ପରିବାର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ଖନନ କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭାବ ତାଙ୍କ ଜୀବିକା, ପାଣି ସ୍ରୋତ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ପଡ଼ୁଛି କି?
ଜଙ୍ଗଲ ଅଧିକାର ଆଇନ ଓ ପେସା ଭଳି ଆଇନ ସ୍ଥାନୀୟ ଗ୍ରାମସଭାଙ୍କୁ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଅଧିକାର ଦେଇଛି। ତେବେ ସେହି ଅଧିକାର ଆସଲେ କେତେଦୂର ପ୍ରୟୋଗ ହେଉଛି?
ସୁସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ: ଶବ୍ଦ କି ବାସ୍ତବତା?
ସରକାର ଓ କମ୍ପାନୀମାନେ ସବୁବେଳେ “ସୁସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ” କୁହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସୁସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶର ମାନେ କ’ଣ?
• ଖନନ ସହିତ ପୁନର୍ବନୀକରଣର ସଠିକ୍ ପାଳନ
• ଧୂଳି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦକ୍ଷେପ
• ଜଳସ୍ରୋତ ସୁରକ୍ଷା
• ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଶିକ୍ଷା ସୁବିଧା
ଯଦି ଏହି ମାନଦଣ୍ଡ ପାଳନ ହେଉନାହିଁ, ତେବେ “ସୁସ୍ଥାୟୀ” ଶବ୍ଦ କେବଳ ପ୍ରେସ ବିଜ୍ଞପ୍ତିର ଶୃଙ୍ଗାର।
ଆଗାମୀ ପଥ: ଦାୟିତ୍ୱର ସ୍ପଷ୍ଟ ସୀମାରେଖା
ଏହି ଘଟଣା ଆମକୁ ତିନୋଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ସନ୍ଦେଶ ଦେଉଛି—
୧. ଆଇନ ଉପରେ କୌଣସି କମ୍ପାନୀ ନୁହେଁ।
୨. ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ରାଜସ୍ୱ ଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ।
୩. ପ୍ରଶାସନର ନିଷ୍ପକ୍ଷତା ଓ କଠୋରତା ହେଉଛି ଲୋକବିଶ୍ୱାସର ଆଧାର।
ବିକାଶ କାହା ପାଇଁ?
ଠାକୁରାଣୀ ଖଣିର ଏହି ନୋଟିସ ଏକ ସତର୍କ ସଙ୍କେତ। ଆମେ ଯଦି ଏବେ ମଧ୍ୟ ଜାଗିନଉଁ, ତେବେ ଆସନ୍ତା ପିଢ଼ୀ ଆମକୁ କ୍ଷମା କରିବେନି।
ଓଡ଼ିଶାର ଖଣିଜ ଧନ ଅପାର, କିନ୍ତୁ ପରିବେଶ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅପୂରଣୀୟ। ଉଦ୍ୟୋଗ ଆସିବେ ଯିବେ, କିନ୍ତୁ ଜଙ୍ଗଲ କଟିଗଲେ ଫେରିବାକୁ ଶତାବ୍ଦୀ ଲାଗେ।
ତେଣୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ—
ଆମେ କି କେବଳ ଆଜିର ଲାଭ ଦେଖୁଛୁ, ନା କି ଆଗାମୀ ପିଢ଼ୀର ଅଧିକାର?
also read https://purvapaksa.com/imran-khan/
ଜେଲରେ ହେଲା ବଡ଼ ରୋଗ, ଆଉ ଦେଖିପାରୁନାହାଁନ୍ତି ଇମ୍ରାନ ।। imran khan
