ବିଶ୍ୱ କ୍ରିକେଟରେ ଯେଉଁ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟାଟିଂ ଲାଇନଅପ୍ର ଦାଦାଗିରି ଚାଲେ, ଯେଉଁ ଦଳର ବିସ୍ଫୋରକ ବ୍ୟାଟିଂକୁ ଦେଖି ବିଶ୍ୱର ବଡ଼ ବଡ଼ ବୋଲର ଭୟ କରନ୍ତି, ସେହି ଦଳ ଇଂଲଣ୍ଡ ମାଟିରେ ମାତ୍ର ୭୬ ରନ୍ରେ ଧୂଳିସାଟ୍ ହୋଇଯିବ—ଏହା କଣ କେହି କେବେ କଳ୍ପନା କରିଥିଲେ?
ଇଂଲଣ୍ଡ ଏବଂ ଆୟରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଗସ୍ତରେ ଟିମ୍ ଇଣ୍ଡିଆର ଲଗାତାର ଚାରୋଟି ଟି୨୦ ପରାଜୟ କ୍ରିକେଟ ପ୍ରେମୀଙ୍କୁ ସ୍ତବ୍ଧ କରିଦେଇଛି। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଲଜ୍ଜାଜନକ ସ୍ଥିତି ଉପୁଜିଥିଲା ନଟିଂହାମ୍ଠାରେ ଖେଳାଯାଇଥିବା ତୃତୀୟ ଟି୨୦ ମ୍ୟାଚ୍ରେ, ଯେଉଁଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାରତୀୟ ଦଳ ମାତ୍ର ୭୬ ରନ୍ରେ ଅଲ୍ଆଉଟ୍ ହୋଇ ବ୍ରିଟିଶ ମାଟିରେ ନିଜର ସବୁଠାରୁ ସର୍ବନିମ୍ନ ଦଳଗତ ସ୍କୋରର ରେକର୍ଡ କରିଛି। ଏହି ମହା-ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରେ କ୍ରିକେଟ ମହଲରେ ତୀବ୍ର ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି।
୧୯୮୩ ବିଶ୍ୱକପ୍ ବିଜେତା ତଥା ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟ ଚୟନକର୍ତ୍ତା କୃଷ୍ଣମାଚାରୀ ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଟିମ୍ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟର ରଣନୀତି ଏବଂ ଦଳର ନୂତନ ଉପ-ଅଧିନାୟକ ତିଳକ ବର୍ମାଙ୍କ ଉପରେ ବଡ଼ ଆକ୍ରମଣ କରିଛନ୍ତି। ଆଜି ଆମେ ‘ପୂର୍ବପକ୍ଷ’ରେ ଆଲୋଚନା କରିବା କଣ ଥିଲା ଶ୍ରୀକାନ୍ତଙ୍କ ସେହି ବିସ୍ଫୋରକ ବୟାନ ଏବଂ କେଉଁ ଭୁଲ୍ ଯୋଗୁଁ ଭାରତୀୟ ଦଳର ଏହି ଦଶା ହୋଇଛି।
ନଟିଂହାମ୍ର ସେହି କଳା ରାତି ଏବଂ ୭୬ ରନ୍ର ପରାଜୟ
ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଜାଣିବା ସେହି ମ୍ୟାଚ୍ରେ ପ୍ରକୃତରେ କଣ ଘଟିଥିଲା। ଇଂଲଣ୍ଡ ଦଳ ପ୍ରଥମେ ବ୍ୟାଟିଂ କରି ୨୦୧ ରନ୍ର ଏକ ବିଶାଳ ସ୍କୋର ଛିଡ଼ା କରିଥିଲା। ୨୦୨ ରନ୍ର ପିଛା କରୁଥିବା ଭାରତୀୟ ଦଳ ପାଖରୁ ଏକ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଇଂଲଣ୍ଡର ଦ୍ରୁତ ବୋଲିଂ ଏବଂ ପିଚ୍ର ବାଉନ୍ସ ଆଗରେ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟାଟିଂ ଲାଇନଅପ୍ ତାସର ପତ୍ର ଭଳି ଝଡ଼ିପଡ଼ିଲା।
ମାତ୍ର ୧୧.୪ ଓଭର ଭିତରେ ସାରା ଦଳ କେବଳ ୭୬ ରନ୍ କରି ଆଉଟ୍ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ଭାରତ ୧୨ ବଲରେ ୧୨୫ ରନ୍ର ଏକ ବଡ଼ ବ୍ୟବଧାନରେ ମ୍ୟାଚ୍ ହାରିଲା। ଏହି ପରାଜୟ କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ହାର ନଥିଲା, ଏହା ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟର ଅହଂକାରକୁ ଶକ୍ତ ଧକ୍କା ଦେଇଥିଲା। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ହେଉଛି, ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ବଡ଼ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଟୁର୍ଣ୍ଣାମେଣ୍ଟ ପୂର୍ବରୁ ଦଳର ଏଭଳି ଦୁର୍ବଳତା ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷକୁ ଏକ ସହଜ ରଣନୀତି ଦେଇଦେଇଛି।
ତିଳକ ବର୍ମାଙ୍କ ଉପରେ ବର୍ଷିଲେ କ୍ରିସ୍ ଶ୍ରୀକାନ୍ତ—”ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଲୁ-ଲେସ୍”
ଏହି ବ୍ୟାଟିଂ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରେ ପୂର୍ବତନ ଓପନର କ୍ରିସ୍ ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ନିଜ ୟୁଟ୍ୟୁବ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଦଳର ଚୟନ ଓ ରଣନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ସେ ବିଶେଷ କରି ଦଳର ଷ୍ଟାର୍ ବ୍ୟାଟ୍ସମ୍ୟାନ ତଥା ବର୍ତ୍ତମାନର ଟି୨୦ ଉପ-ଅଧିନାୟକ ତିଳକ ବର୍ମାଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ସମାଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ନିଜ ବୟାନରେ କହିଛନ୍ତି—”ତୁମେ ତିଳକ ବର୍ମାଙ୍କୁ ଦଳର ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟାଟ୍ସମ୍ୟାନ ଏବଂ ଉପ-ଅଧିନାୟକ ବନାଇଛ। ଏମିତି ଲାଗୁଛି ସେ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଦଳର ଅଧିନାୟକ ମଧ୍ୟ ହୋଇଯିବେ। କିନ୍ତୁ ଇଂଲଣ୍ଡର ପେସ୍ ଏବଂ ବାଉନ୍ସ ଦେଖି ସେ ନିଜେ ହିଁ ପଡ଼ିଆ ଭିତରକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି। ତିଳକ ବର୍ମା ପଡ଼ିଆରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଲୁ-ଲେସ୍ (ସୁରାଗହୀନ) ଜଣାପଡ଼ୁଛନ୍ତି।”
ତୃତୀୟ ଟି୨୦ ମ୍ୟାଚ୍ରେ ତିଳକ ବର୍ମା ୧୧ଟି ବଲ୍ ଖେଳି ମାତ୍ର ୩ ରନ୍ କରି ଆଉଟ୍ ହୋଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ କ୍ରିଜ୍ରେ ଥିବା ସମୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିବାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
“ତିଳକଙ୍କୁ କାହିଁକି ସୁରକ୍ଷା ଦିଆଯାଉଛି?”—ରଣନୀତି ଉପରେ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ
ଶ୍ରୀକାନ୍ତ କେବଳ ତିଳକଙ୍କ ଫର୍ମ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇ ନାହାନ୍ତି, ବରଂ ଟିମ୍ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ କିପରି ତାଙ୍କର ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଲୁଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, ତାହା ମଧ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ତିଳକ ବର୍ମା ସର୍ଟ-ପିଚ୍ ବୋଲିଂ (Short-pitched bowling) ଏବଂ ଫାଷ୍ଟ ବୋଲିଂ ଆଗରେ ବହୁତ ଦୁର୍ବଳ। ଏହି କାରଣରୁ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଆଗରୁ ଅକ୍ଷର ପଟେଲ୍ଙ୍କୁ ବ୍ୟାଟିଂ ପାଇଁ ପଠାଉଛି।
ଜଣେ ବିଶ୍ୱକପ୍ ବିଜେତା ଖେଳାଳି ଭାବରେ ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଯୁକ୍ତି ବାଢ଼ିଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ଦଳର ଉପ-ଅଧିନାୟକ ହିଁ ପ୍ରତିପକ୍ଷର ଶର୍ଟ ବଲ୍ ରଣନୀତି ଆଗରେ ଅସହାୟ ଦେଖାଯିବେ, ତେବେ ତାହା ଡ୍ରେସିଂ ରୁମ୍ରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଯୁବ ଖେଳାଳିମାନଙ୍କ ଉପରେ ଖରାପ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ। ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ତିଳକ ବର୍ମାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଦଳରୁ ବାହାର କରାଯାଇ ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟ (Domestic Circuit) ଖେଳି ନିଜର ବ୍ୟାଟିଂ ତ୍ରୁଟି ସଂଶୋଧନ କରିବାକୁ ପଠାଯାଉ। ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ସଞ୍ଜୁ ସାମସନଙ୍କୁ ସୁଯୋଗ ଦେବା ପାଇଁ ସେ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଚୟନ ଭୁଲ୍ ନା ଗୌତମ ଗମ୍ଭୀରଙ୍କ ରଣନୀତି ଫେଲ୍?
ଏହି ସିରିଜ୍ରେ କେବଳ ବ୍ୟାଟିଂ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦଳ ଚୟନକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ଦ୍ୱିତୀୟ ଟି୨୦ ମ୍ୟାଚ୍ରେ ଶୋଚନୀୟ ପରାଜୟ ପରେ କ୍ରିସ୍ ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ମୁଖ୍ୟ କୋଚ୍ ଗୌତମ ଗମ୍ଭୀର ଏବଂ ଦଳର ରଣନୀତିକୁ ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ବିଶେଷ କରି ସେହି ମ୍ୟାଚ୍ରେ ଲେଗ୍ ସ୍ପିନର ରବି ବିଷ୍ଣୋଇଙ୍କ ଚୟନକୁ ନେଇ ସେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହଙ୍ଗା ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ ଯେ ଇଂଲଣ୍ଡ ପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଯେଉଁଠି ଦ୍ରୁତ ବୋଲରଙ୍କୁ ସହାୟତା ମିଳୁଛି, ସେଠାରେ ରଣନୀତିକ ଭୁଲ୍ କାହିଁକି କରାଗଲା? ସାମଗ୍ରିକ ଭାବେ ଦଳର ଏହି ଶୋଚନୀୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଏବଂ ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବର୍ତ୍ତମାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍କାନର ଭିତରକୁ ଆସିଯାଇଛି।
ଟି୨୦ ସିରିଜ୍ର ଏହି ମହା-ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ଆଗାମୀ ଦିନିକିଆ (ODI) ସିରିଜ୍ ଉପରେ ରହିଛି, ଯାହା ଜୁଲାଇ ୧୪ ତାରିଖରୁ ବର୍ମିଂହାମ୍ଠାରେ ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଦଳ ନିଜର ଭୁଲ୍ରୁ ଶିକ୍ଷା ନେଇ ଦ୍ରୁତ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରୁଛି ନା ପୂର୍ବତନ ଖେଳାଳିଙ୍କ ଏହି ଚେତାବନୀକୁ ଅଣଦେଖା କରି ପୁଣି ସେହି ଭୁଲ୍ ଦୋହରାଉଛି, ତାହା ଦେଖିବାକୁ ବାକି ରହିଲା।
