ସାତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାସ୍ତି ଯୋଗ୍ୟ ଅପରାଧରେ ଅଗ୍ରିମ ସୂଚନାକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରି ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ଦେଲେ କ’ଣ ସନ୍ଦେଶ ? ଆଇନ, ଭୟ ଓ ସ୍ୱାଧୀନତାର ସୀମାରେ ଦାଉ । ଭାରତର ଆପରାଧିକ ନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ “ଗିରଫ” ଶବ୍ଦଟି କେବଳ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନୁହେଁ — ଏହା ଭୟ, ଅପମାନ, ସାମାଜିକ ଲାଞ୍ଛନା ଓ ଅନେକ ସମୟରେ ଅନାବଶ୍ୟକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ହୋଇ ଉଠିଛି । ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ସାତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାସ୍ତିଯୋଗ୍ୟ ଅପରାଧରେ ଗିରଫ ପୂର୍ବରୁ ଅଗ୍ରିମ ସୂଚନା ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିଥିବା ସମ୍ପ୍ରତିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କେବଳ ଆଇନ ସ୍ପଷ୍ଟତା ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ନାଗରିକ କେନ୍ଦ୍ରିକ ନ୍ୟାୟ ଦର୍ଶନର ଘୋଷଣା । ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦ୍ୱାରା Supreme Court of India ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଲେ—ଗିରଫ ନିୟମ ନୁହେଁ, ଅପବାଦ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତା ହେଉଛି ମୌଳିକ ନୀତି । ରାୟର ମୂଳ ଅର୍ଥ: “ଗିରଫ” ପୂର୍ବରୁ “ବିଚାର”
ସରଳ ଭାଷାରେ ଏହି ରାୟ କ’ଣ କହୁଛି?
ଯେଉଁ ଅପରାଧର ସର୍ବାଧିକ ଶାସ୍ତି ସାତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେଥିରେ ପୋଲିସ୍ ସିଧାସଳଖ ଗିରଫ କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ରିମ ସୂଚନା (Notice of Appearance) ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଅଭିଯୁକ୍ତଙ୍କୁ ତଦନ୍ତରେ ସହଯୋଗ କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ।
ଏହାର ଅର୍ଥ—
ଗିରଫ “ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ” ନୁହେଁ
ତଦନ୍ତ ଓ ଗିରଫ ଏକା ଜିନିଷ ନୁହେଁ
ପୋଲିସ୍କୁ ନିଜ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ କାରଣ ଦେଖାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ
ପୃଷ୍ଠଭୂମି: ଗିରଫର ଅପବ୍ୟବହାର କେତେ ଗଭୀର?
ଦେଶରେ ଲକ୍ଷାଧିକ ମାମଲା ଏଭଳି ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଗିରଫ ପରେ ମାତ୍ର ଅଭିଯୋଗ ଦୁର୍ବଳ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି। ଅନେକ ମାମଲାରେ—
ଗିରଫ ପୂର୍ବରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ତଦନ୍ତ ହୋଇନଥିଲା
ଜାମିନ୍ ଯୋଗ୍ୟ ଅପରାଧରେ ମଧ୍ୟ ଜେଲ୍
ଏହାର ପରିଣାମ—ଜେଲ୍ ଭର୍ତ୍ତି, ଅଦାଲତରେ ଭିଡ଼, ଓ ନାଗରିକଙ୍କ ଆତ୍ମସମ୍ମାନର କ୍ଷୟ।
ସମ୍ବିଧାନିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ: ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୨୧ର ପୁନରୁଚ୍ଚାରଣ
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୨୧ କହେ—“ଆଇନ ଅନୁସାରେ ଛାଡ଼ି କାହାର ଜୀବନ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାଧୀନତା କେହି କାଢ଼ିନେଇପାରିବେ ନାହିଁ।” ଏହି ରାୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଦାଲତ ସ୍ମରଣ କରାଇଦେଲେ—
ଗିରଫ ମାନେ ଆଇନର ଶେଷ ନୁହେଁ
ନାଗରିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧାଠାରୁ ଉପରେ
ପୋଲିସ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ସନ୍ଦେଶ: ଶକ୍ତି ନୁହେଁ, ଦାୟିତ୍ୱ
ଏହି ରାୟକୁ କେହି କେହି “ପୋଲିସ୍ର ହାତ ବାନ୍ଧିଦେବା” ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ରାୟ କହୁନାହିଁ ଯେ ଗିରଫ କରିହେବ ନାହିଁ; ଏହା କହୁଛି—ଗିରଫ ପୂର୍ବରୁ ଚିନ୍ତା କର।
ଯଦି—
ଅଭିଯୁକ୍ତ ପଳାଇବାର ଆଶଙ୍କା ଅଛି
ପ୍ରମାଣ ନଷ୍ଟ କରିପାରେ
ସାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଧମକ ଦେଇପାରେ
ତେବେ ଗିରଫ ସମ୍ଭବ। କିନ୍ତୁ “ସନ୍ଦେହ” ମାତ୍ର ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ।
ଜେଲ୍ ଭର୍ତ୍ତି ଓ ଅଣ୍ଡରଟ୍ରାୟାଲ୍ ସଙ୍କଟ
ଭାରତର ଜେଲ୍ଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବହୁତେ ଅଣ୍ଡରଟ୍ରାୟାଲ୍—ମାନେ ଦୋଷ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇନାହାନ୍ତି। ଅନେକେ ଯେତେ ସମୟ ଜେଲ୍ରେ ରହୁଛନ୍ତି, ସେହି ସମୟ ତାଙ୍କ ଅପରାଧର ସର୍ବାଧିକ ଶାସ୍ତିଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।
ଅଗ୍ରିମ ସୂଚନାର ନୀତି—
ଅନାବଶ୍ୟକ ଜେଲ୍କୁ ରୋକିବ
ଜାମିନ୍କୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବ
ଜେଲ୍ ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ଏକ ପଥ ଖୋଲିବ
ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ପାଇଁ ଅର୍ଥ
ଏହି ରାୟ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସନ୍ଦେଶ ଦେଉଛି ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ—
ଆପଣ ଦୋଷୀ ପ୍ରମାଣିତ ହେଉନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପରାଧୀ ନୁହେଁ।
ଗିରଫ ପୂର୍ବରୁ ସୂଚନା ମାନେ—
ଆଇନଜୀବୀ ସହିତ ପରାମର୍ଶ
ତଦନ୍ତରେ ସହଯୋଗର ସୁଯୋଗ
ଅପମାନଜନକ ଧରାପକଡ଼ରୁ ସୁରକ୍ଷା
ନ୍ୟାୟାଳୟ ଓ ନିମ୍ନ ଅଦାଲତର ଦାୟିତ୍ୱ
ରାୟ କେବଳ ପୋଲିସ୍ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ନିମ୍ନ ଅଦାଲତମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ସନ୍ଦେଶ—
ରିମାଣ୍ଡ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଶ୍ନ କର
ଗିରଫର କାରଣ ଲିପିବଦ୍ଧ କର
ଆଇନକୁ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଭାବେ ଲାଗୁ କର ନାହିଁ
ଆଶଙ୍କା ଓ ସମାଲୋଚନା: ସମତୁଳନ ଆବଶ୍ୟକ
କିଛି ଆଇନ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଆଶଙ୍କା କରୁଛନ୍ତି—
ଅପରାଧୀମାନେ ଏହାକୁ ଦୁରୁପଯୋଗ କରିପାରନ୍ତି
ପୋଲିସ୍ ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରଶାସନିକ ଭାର ପଡ଼ିବ
କିନ୍ତୁ ଆଇନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସୁବିଧା ନୁହେଁ, ନ୍ୟାୟ। ଏହି ଆଶଙ୍କାକୁ ଭଲ ତଦନ୍ତ, ତ୍ୱରିତ ଚାର୍ଜଶିଟ୍ ଓ ନ୍ୟାୟିକ ନିରୀକ୍ଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଧାନ କରାଯାଇପାରିବ।
ନିଷ୍କର୍ଷ: ଗିରଫରୁ ନ୍ୟାୟ ଦିଗକୁ
ଏହି ରାୟ ଭାରତୀୟ ଆପରାଧିକ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଏକ ମାଇଲ୍ସ୍ଟୋନ୍। ଏହା କହୁଛି—
ରାଜ୍ୟର ଶକ୍ତି ଅଛି, କିନ୍ତୁ ସେହି ଶକ୍ତି ସହିତ ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଗିରଫ ପୂର୍ବରୁ ସୂଚନା ଦେବାର ନୀତି ଯଦି ସତର୍କତାର ସହିତ ଲାଗୁ ହୁଏ, ତେବେ—
ପୋଲିସ୍ର ଭରସା ବଢ଼ିବ
ନାଗରିକଙ୍କ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ରକ୍ଷିତ ହେବ
ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ଆତ୍ମା ସୁଦୃଢ଼ ହେବ
ଆଇନର ସତ୍ୟ ସଫଳତା ଦୋଷୀକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାରେ ନୁହେଁ; ନିର୍ଦୋଷକୁ ଅନାବଶ୍ୟକ ଭୟରୁ ବଞ୍ଚାଇବାରେ ରହିଛି। ଏହି ରାୟ ସେଇ ଦିଗକୁ ଏକ ଦୃଢ଼ ପଦକ୍ଷେପ।
also read https://purvapaksa.com/naveen-patnaiks-defeat-story/
ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ପରାଜୟର କାହାଣୀ? || Naveen Patnaik’s defeat story?
