ଓଡ଼ିଶା ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଗରିବୀ, ପ୍ରାକୃତିକ ଦୁର୍ଯୋଗ ଓ ପଛୁଆ ଅଞ୍ଚଳର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଏକ ରାଜ୍ୟ। ଗତ ତିନି ଦଶକରେ ରାଜ୍ୟ ଶିକ୍ଷା, ପୂର୍ବାଧାର, ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ପ୍ରଗତି କରିଛି। କିନ୍ତୁ ଏକ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ସଫଳତାର ଗାଥା ଅଧୂରା—ଶିଶୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ୨୦୨୫-୨୬ ଆର୍ଥିକ ସର୍ଭେ ଓ ଜାତୀୟ ପରିବାର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସର୍ଭେର ତଥ୍ୟ ଦର୍ଶାଉଛି—ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିଶୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ସ୍ଥିତି ଅନେକ ରାଜ୍ୟ ତୁଳନାରେ ଏବେ ବି ଚିନ୍ତାଜନକ। ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଆଙ୍କ ନୁହେଁ; ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ହଜାର ହଜାର ପରିବାରର ବ୍ୟଥା, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ପୋଷଣ ଓ ଅନିଶ୍ଚିତ ଭବିଷ୍ୟତର କଥା।
ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁହାର: ଅଗ୍ରଗତି ସତ୍ତ୍ୱେ ଚିନ୍ତା
ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁହାର (IMR) ୩୦। ଏହା ଆସାମ ସହ ସମାନ। ଛତିଶଗଡ଼ ଓ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ଏହି ହାର ୩୭। ଅନ୍ୟପଟେ କେରଳରେ ଏହା କେବଳ ୫।
ଏହି ତୁଳନା ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଅସୁବିଧାଜନକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଏ—କାହିଁକି ଆମେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମାନକୁ ଛୁଇଁପାରୁନାହୁଁ?
ତଥାପି ଏହା ମନେ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ—୧୯୯୨-୯୩ରେ ଏହି ହାର ୧୧୨.୧ ଥିଲା। ୧୯୯୮-୯୯ରେ ୮୧। ୨୦୧୫-୧୬ରେ ୩୯.୬। NFHS-୫ ଅନୁଯାୟୀ ୩୬.୩।
ଅର୍ଥାତ୍ ରାଜ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ପଥ ଚାଲିଛି। କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିନାହିଁ।
ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ତଳ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁହାର
୫ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସରେ ମୃତ୍ୟୁହାର ୪୧.୧। ଏହା ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ (୫୯.୮) ଓ ଛତିଶଗଡ଼ (୫୦.୪) ତୁଳନାରେ କମ୍ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେରଳ (୫.୨) ଓ ଗୋଆ (୧୦.୬) ସହ ତୁଳନା କଲେ ବିପୁଳ ତାଫାତ।
ଏହା ସୂଚାଏ—ଜନ୍ମ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନୁହେଁ, ପ୍ରଥମ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ପୋଷଣ, ଟିକାକରଣ, ସଫା ପାଣି, ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ଚିକିତ୍ସା ସୁବିଧାର ଅଭାବ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଅପପୁଷ୍ଟି: ଗୁପ୍ତ ଶତ୍ରୁ
ଓଡ଼ିଶାରେ ୫ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୩୧% ‘ଷ୍ଟଣ୍ଟେଡ୍’—ଅର୍ଥାତ୍ ବୟସ ତୁଳନାରେ ଉଚ୍ଚତା କମ୍। ୨୯.୭% ଶିଶୁଙ୍କ ଓଜନ ବୟସ ତୁଳନାରେ କମ୍। ୧୮.୧% ଶିଶୁଙ୍କ ଓଜନ ଉଚ୍ଚତା ତୁଳନାରେ କମ୍।
ଏହା କେବଳ ଶାରୀରିକ ଅଭାବ ନୁହେଁ—ମସ୍ତିଷ୍କ ବିକାଶ, ଶିକ୍ଷା ଫଳାଫଳ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷମତାରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଏ।
କେରଳ, ପଞ୍ଜାବ, ମିଜୋରାମ ଭଳି ରାଜ୍ୟ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭଲ। ତେଣୁ ପ୍ରଶ୍ନ—ସେମାନେ କ’ଣ ଭିନ୍ନ କରୁଛନ୍ତି?
ସରକାରୀ ପ୍ରୟାସ: ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ କି?
ରାଜ୍ୟରେ ଅଙ୍ଗନବାଡ଼ି ମାଧ୍ୟମରେ ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ, ଗର୍ଭବତୀଙ୍କ ପୋଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, କିଶୋରୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅଭିଯାନ ଚାଲୁଛି।
ମାତୃ ମୃତ୍ୟୁହାର ହ୍ରାସରେ ଓଡ଼ିଶା ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଶଂସିତ।
କିନ୍ତୁ ଶିଶୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ଅପପୁଷ୍ଟି ଓ ରକ୍ତହୀନତା ଏବେ ବି ମୁଖ୍ୟ ସମସ୍ୟା।
ଏହା ସୂଚାଏ—ଯୋଜନା ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ପହଞ୍ଚରେ ବ୍ୟବଧାନ।
ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ: ମୂଳ ସମାଧାନ
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କହନ୍ତି—ଶିଶୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ମୂଳ କେନ୍ଦ୍ର ହେଉଛି ମା’ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ।
ଯଦି ମହିଳା ଶିକ୍ଷିତ, ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ସ୍ୱାବଲମ୍ବୀ ଓ ସଚେତନ, ଶିଶୁ ପୋଷଣ ଓ ଟିକାକରଣ ଭଲ ହୁଏ।
ସ୍ୱଚ୍ଛ ପାଣି, ଶୌଚାଳୟ, ମହିଳା ଶିକ୍ଷା, ପରିବାର ଯୋଜନା—ସବୁ ଶିଶୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସହ ଜଡିତ।
ଅଞ୍ଚଳୀୟ ବିଷମତା
ଓଡ଼ିଶାର ମାଲକାନଗିରି, କୋରାପୁଟ, ନବରଙ୍ଗପୁର ଭଳି ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ସମସ୍ୟା ଅଧିକ। ସହର-ଗ୍ରାମ ତାଫାତ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ।
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାର ସମାନ ବିତରଣ ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ।
ଅଗ୍ରଗତି ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଗତି ଧୀର
ତିନି ଦଶକରେ IMR ୧୧୨ରୁ ୩୬। ଏହା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ।
କିନ୍ତୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ଦ୍ରୁତ ଓ ସଂଯୋଜିତ ପଦକ୍ଷେପ ଦରକାର।
କେବଳ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଭାଗ ନୁହେଁ—ପୋଷଣ, ଶିକ୍ଷା, ପାଣି, ପରିମଳ, ମହିଳା ଓ ଶିଶୁ ବିକାଶ ବିଭାଗ ସମନ୍ୱୟରେ କାମ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ନୀତି ଓ ଦାୟିତ୍ୱ
ସଂଖ୍ୟା କମିବା ଦରକାର—କିନ୍ତୁ ସେଥିପାଇଁ ମାନବ ସମ୍ବଳ, ଗୁଣବତ୍ତା ମନିଟରିଂ, ଦୃଢ଼ ତଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରଣାଳୀ ଦରକାର।
ଯୋଜନା ଅଛି—କିନ୍ତୁ ପରିଣାମ ମାପିବାର ମାନକ ଦୃଢ଼ କି?
ଉପସଂହାର: ସଂଖ୍ୟା ଠାରୁ ସମାଧାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ଓଡ଼ିଶାର ଶିଶୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଗାଥା ହେଉଛି ମିଶ୍ର ଚିତ୍ର—ଅଗ୍ରଗତି ଓ ଚିନ୍ତାର ସମାନ ସଂଯୋଗ।
ଆଜି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—
ଆମେ କେରଳକୁ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କି?
ନା ମଧ୍ୟମ ମାନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବୁ?
ଶିଶୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କେବଳ ଚିକିତ୍ସା ନୁହେଁ—ଏହା ରାଜ୍ୟର ଭବିଷ୍ୟତ।
ଯଦି ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ ଶିଶୁ ଅପପୁଷ୍ଟିରେ ପିଡ଼ିତ, ତେବେ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିର ସ୍ୱପ୍ନ କିପରି ସକାର ହେବ?
ଓଡ଼ିଶା ଅନେକ ସଙ୍କଟ ଜୟ କରିଛି।
ଏବେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉ—
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁ ସୁସ୍ଥ, ପୋଷିତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/did-rahul-break-the-indi-covenant/
ଇଣ୍ଡି ମେଣ୍ଟକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ରାହୁଲ? || Did Rahul break the Indi covenant?
