ଅଗ୍ନି-୧: ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଭାରତର ଘାତକ ରଣନୀତିକ ମିସାଇଲ୍
ଭାରତର ସାମରିକ କ୍ଷମତା ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରଣନୀତିରେ ‘ଅଗ୍ନି’ ମିସାଇଲ୍ ସିରିଜ୍ର ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ସିରିଜ୍ର ମିସାଇଲ୍ଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ଆଣବିକ ପ୍ରତିରୋଧ କ୍ଷମତାକୁ ନୂଆ ଉଚ୍ଚତାକୁ ନେଇଯାଇଛି। ବିଶେଷକରି ‘ଅଗ୍ନି-୧’ ମିସାଇଲ୍କୁ ଭାରତର ପାରମ୍ପରିକ ଶତ୍ରୁ ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରଣନୀତିକ ଚେତାବନୀ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
ରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ କେବେ ବି ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ନୀତିରେ ବିଶ୍ୱାସ କରେନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଉପରେ କୌଣସି ବିପଦ ଆସିଲେ ଭାରତ ପାଖରେ ଦୃଢ଼ ଜବାବ ଦେବାର କ୍ଷମତା ରହିଛି। ସେହି କ୍ଷମତାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉଦାହରଣ ହେଉଛି ଅଗ୍ନି-୧ ମିସାଇଲ୍।
କାର୍ଗିଲ୍ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା ଅଗ୍ନି-୧
ଅଗ୍ନି-୧ ମିସାଇଲ୍ର ପରିକଳ୍ପନା ୧୯୯୯ର କାର୍ଗିଲ୍ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ପାକିସ୍ତାନ କାର୍ଗିଲ୍ର ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନୁପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା ଏବଂ ଭାରତୀୟ ସେନା କଠିନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ବିଜୟ ହାସଲ କରିଥିଲା।
ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଭାରତକୁ ଏକ ନୂଆ ରଣନୀତିକ ଆବଶ୍ୟକତା ବିଷୟରେ ସଚେତନ କରିଥିଲା। ସେତେବେଳେ ଭାରତ ପାଖରେ ପୃଥ୍ୱୀ ସିରିଜ୍ର ମିସାଇଲ୍ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ତରଳ ଇନ୍ଧନ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଥିଲା ଏବଂ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଲଞ୍ଚ କରିବା ସହଜ ନଥିଲା।
ଏହାପରେ DRDO ର Integrated Guided Missile Development Programme (IGMDP) ଅଧୀନରେ ଡକ୍ଟର ଏ.ପି.ଜେ. ଅବଦୁଲ କଲାମଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସ୍ୱଦେଶୀ ସଲିଡ୍-ଫ୍ୟୁଏଲ୍ ବିଶିଷ୍ଟ Agni-1 ମିସାଇଲ୍ ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିଲା।
ଅଗ୍ନି-୧ର ବୈଷୟିକ କ୍ଷମତା
ଅଗ୍ନି-୧ ହେଉଛି ଏକ ସର୍ଟ-ରେଞ୍ଜ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲ୍ (SRBM), ଯାହା ଭାରତର Strategic Forces Command ର ଅଂଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି।
ମାରକ କ୍ଷମତା
ଏହି ମିସାଇଲ୍ର ରେଞ୍ଜ ପ୍ରାୟ 700 ରୁ 900 କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଭାରତର ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଏହାକୁ ଲଞ୍ଚ କଲେ ପାକିସ୍ତାନର ରାଜଧାନୀ ଇସଲାମାବାଦ୍, କରାଚି, ଲାହୋର ଓ ରାୱଲପିଣ୍ଡି ସହ ପ୍ରମୁଖ ସାମରିକ ଘାଟିଗୁଡ଼ିକ ଏହାର ଆଘାତ ସୀମାଭିତରେ ଆସିଯାଏ।
ପେଲୋଡ୍ କ୍ଷମତା
ଅଗ୍ନି-୧ ପ୍ରାୟ 1000 କିଲୋଗ୍ରାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ conventional କିମ୍ବା nuclear warhead ବହନ କରିପାରେ। ଏହାକୁ ଭାରତର ରଣନୀତିକ ଆଣବିକ ପ୍ରତିରୋଧ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
Solid Propellant Technology
ଏହି ମିସାଇଲ୍ single-stage solid propellant ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ। ଏହାର ଫଳରେ ମିସାଇଲ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଜାଗ ଅବସ୍ଥାରେ ରଖାଯାଇପାରେ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଲେ କେବଳ କିଛି ମିନିଟ୍ରେ ଲଞ୍ଚ କରାଯାଇପାରେ।
ମୋବାଇଲ୍ ଲଞ୍ଚ କ୍ଷମତା ଅଗ୍ନି-୧କୁ କରିଛି ଅଧିକ ଘାତକ
ଅଗ୍ନି-୧ର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଏହାର mobility। ଏହାକୁ road-mobile ଓ rail-mobile launchers ଦ୍ୱାରା ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ସହଜରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇପାରେ।
ଏହାର ଅର୍ଥ, ଶତ୍ରୁ ଦେଶ ପାଇଁ ଏହାର ଲଞ୍ଚ ଲୋକେସନ୍ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ। ରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଏହି mobility ହିଁ ଅଗ୍ନି-୧କୁ fast strike ଓ second strike capability ଦେଇଛି।
ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ କାହିଁକି ଏହା ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ?
ଭାରତ ପାଖରେ ଅଗ୍ନି-୫ ଭଳି ଦୀର୍ଘ ପାଳ୍ଲାର ମିସାଇଲ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି-୧ ଅଧିକ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହେଉଛି ଏହାର ତୀବ୍ର ଲଞ୍ଚ କ୍ଷମତା ଓ ସଠିକ୍ ଟାର୍ଗେଟିଂ। ପାକିସ୍ତାନ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି tactical nuclear weapons ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ରଣନୀତିକ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିଆସୁଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଅଗ୍ନି-୧ ଏହି ଆଣବିକ ବ୍ଲାକମେଲିଂକୁ ନିର୍ବଳ କରିଦେଇଛି।
ହାଇ ସ୍ପିଡ୍ ଓ ଆଧୁନିକ ନାଭିଗେସନ୍
ଅଗ୍ନି-୧ ପ୍ରାୟ Mach 7.5 ଗତିରେ ଉଡ଼ିପାରେ। ଏହାର ତୀବ୍ର ଗତି ଏବଂ ballistic trajectory କାରଣରୁ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର air defence system ପାଇଁ ଏହାକୁ ଅଟକାଇବା କଠିନ ହୋଇପଡ଼େ।
ଏହାରେ advanced inertial navigation system ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଛି, ଯାହା electronic jamming କିମ୍ବା cyber attack ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟରୁ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଓଡ଼ିଶା ସହ ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ
ଅଗ୍ନି-୧ ମିସାଇଲ୍ର ବିକାଶ ଓ ପରୀକ୍ଷଣ ସହ ଓଡ଼ିଶାର ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି। ବାଲେଶ୍ୱର ଉପକୂଳରେ ଥିବା ଡକ୍ଟର ଅବଦୁଲ କଲାମ ଦ୍ୱୀପ (ପୂର୍ବତନ ହୁଇଲର୍ ଦ୍ୱୀପ) ହେଉଛି ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ମିସାଇଲ୍ ପରୀକ୍ଷା କେନ୍ଦ୍ର।
ଏଠାରୁ ଅଗ୍ନି-୧ ସହ ଅଗ୍ନି ସିରିଜ୍ର ବିଭିନ୍ନ ମିସାଇଲ୍ର ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଛି। ନିକଟରେ ମଧ୍ୟ Strategic Forces Command ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି-୧ର ଏକ training launch ସଫଳତାର ସହ କରାଯାଇଥିଲା।
ଭାରତର ରଣନୀତିକ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ
ରକ୍ଷା ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଅଗ୍ନି-୧ କେବଳ ଏକ ମିସାଇଲ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ଭାରତର ଆତ୍ମନିର୍ଭର ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷମତା, ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରଗତି ଏବଂ ରଣନୀତିକ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସର ପ୍ରତୀକ।
ଭାରତର ଅଗ୍ନି ମିସାଇଲ୍ ସିରିଜ୍ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷାକୁ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଇଛି ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦେଶମାନଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛି ଯେ, ଭାରତ ନିଜ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସକ୍ଷମ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/indias-indigenous-stealth-fighter-amca-is-a-huge-success/
