ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏକ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ — ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ପୁନଃ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯିବ ନାହିଁ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏକ ଦିଗରୁ ଯୁବଶକ୍ତିକୁ ଅବସର ଦେବା ଓ ସରକାରୀ ପ୍ରଶାସନକୁ ନୂଆ ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ଆଣିବା ପାଇଁ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବ ଚିତ୍ର ତାହାର ବିପରୀତ। ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗରେ ୬୫ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସର ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଅଧିକାରୀମାନେ ଆଜି ପୁନଃ ସେହି କୁର୍ସିରେ ବସିଛନ୍ତି। ଏହାକୁ ସାଧାରଣ ଜନତା ଓ ଯୁବ ସମାଜ “ଅଘୋଷିତ ଅଧିକାରୀ ଯୁଦ୍ଧ” ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛନ୍ତି।
ସରକାରୀ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଭିତରେ ବିରୋଧୀ ଚକ୍ର
ସରକାରୀ ସଚିବାଳୟରେ ଏକ ଗୋପନୀୟ ଅଭିଯାନ ଚାଲିଛି — କେହି ଅଧିକାରୀ ନିଜ ପଦ ଛାଡ଼ି ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁନାହାନ୍ତି। କେହି ନୀତି ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଅଟକେଇପାରୁନାହିଁ। ନଗର ଉନ୍ନୟନ ବିଭାଗ, ଓଡ଼ିଶା ଜଳାନୟନ ବିକାଶ ନିଗମ (OWSSB/OCAC), ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗରେ ଏମିତି ଅନେକ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେଖାଯାଉଛି ଯେଉଁଠି ୬୫ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସର ଅଧିକାରୀମାନେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚ ଦରମା ଓ ସୁବିଧା ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି।
ଏହା ସରକାରୀ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଏକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ — ଯେଉଁଠି ନୀତି ଓ ଅଧିକାରୀ ଅଭିଲାଷ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଉଛି।
ଯୁବ ପିଢିର ନିରାଶା ଓ କ୍ରୋଧ
ଓଡ଼ିଶାରେ ହଜାର ହଜାର ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକ–ଯୁବତୀ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଚାକିରି ଆଶାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। କେହି ଟେଷ୍ଟ ଦେଉଛନ୍ତି କେହି ଫର୍ମ ଭରୁଛନ୍ତି ତଥାପି ନିଯୁକ୍ତି ମିଳୁନାହିଁ। ଅନ୍ୟପଟେ ଏକେ ବିଭାଗରେ ୩୦–୩୫ ବର୍ଷ ଧରି କାମ କରିଥିବା ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ପୁନଃ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଉଛି। ଏହା ଯୁବ ମନେରେ ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ବୋଧ ଜନ୍ମାଉଛି।
ଏହି ଅସନ୍ତୋଷ ମାତ୍ର ଭିତରେ ନୁହେଁ ସାମାଜିକ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି — ଯୁବମାନେ ବେକାର ହୋଇ ହତାଶ, କେହି ଅପରାଧିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜଡ଼ିତ ହେଉଛନ୍ତି, କେହି ମନୋଭାବରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ୁଛନ୍ତି। ରାଜ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷିତ ବେକାରୀ ଆଜି ଏକ ସମାଜିକ ବିସ୍ଫୋରଣର ମୁହାଁ ନେଇଛି।
ପୁନଃନିଯୁକ୍ତିର ନୀତି ଓ ଅନୀତି
ସରକାରୀ ନିୟମାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ କେବଳ ବିଶେଷ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ବିଧାନିକ ପଦବୀ କିମ୍ବା ଅଭିଜ୍ଞତା ଆଧାରରେ ଛୋଟ ସମୟ ପାଇଁ ରଖାଯାଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ନୀତି ଆଜି ଅସ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ — “ଅଭିଜ୍ଞତା” ନାମରେ ଚିରକାଳୀନ ଅଧିକାର ଦାବି ହେଉଛି।
କିଛି ଅଧିକାରୀ ନିଜ ସମ୍ପର୍କ, ଦଳୀୟ ନିକଟତା କିମ୍ବା ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନେଟୱର୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃନିଯୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ କରୁଛନ୍ତି। ଏହାରେ ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍କୃତି ବିକୃତ ହେଉଛି — ଯେଉଁଠି ସେବା ମନୋଭାବ ନୁହେଁ ବରଂ ସ୍ୱାର୍ଥ ଓ ସମ୍ପର୍କ ଚାଲିଛି।
‘ଅଫିସର ଲବି’ର ଉତ୍ଥାନ
ରାଜ୍ୟ ସଚିବାଳୟରେ ଏକ ନୂଆ ଶକ୍ତି ଉଦୟ ହୋଇଛି — “ଅଫିସର ଲବି”। ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ ପୁନଃନିଯୁକ୍ତି, ଟେଣ୍ଡର ନିଷ୍ପତ୍ତି, ପ୍ରକଳ୍ପ ଆଲୋକେସନ ଓ ଅଧିକାରୀ ନିଯୁକ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବ ପକାଉଛି। ମନେ ହେଉଛି, ଜଣେ ଅଧିକାରୀ ଅବସରେ ଯାଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶାସନର ଶୃଙ୍ଖଳାରୁ ବାହାରୁନାହାନ୍ତି।
ଏହି ଲବି ନିଜେ ନିଜେ ନିୟମ ଗଢ଼ୁଛି, ନିଜେ ନିଜେ ଦରମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରୁଛି, ଓ ଅନେକ ସମୟରେ ମନଇଚ୍ଛା ଭାବେ ପରିତୋଷିକ ଓ ଭତ୍ତା ନେଉଛନ୍ତି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ଚାପ ବଢ଼ୁଛି, ଯୁବ ଯୋଗ୍ୟତା ଅନ୍ଧକାରରେ ପଡ଼ୁଛି।
ବେକାରୀ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ରାଜନୀତି
ଶିକ୍ଷିତ ବେକାର ଯୁବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରବୃତ୍ତି ଏକ ମାନସିକ ଘାତ ହେଉଛି। ସେମାନେ ଜାଣିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଅବସର ମିଳିବା ପୂର୍ବରୁ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଅଧିକାରୀମାନେ ପୁନଃ କୁର୍ସି ଦଖଲ କରିଛନ୍ତି। ଏହା କେବଳ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ଅନ୍ୟାୟ ନୁହେଁ, ଏକ ସମାଜିକ ବିପଦ ମଧ୍ୟ।
ଯୁବମାନଙ୍କ ମନେ ଏହି ଭାବନା ଜନ୍ମ ନେଉଛି — “ପଢ଼ିଲେ କଣ ହେଲା? ଚାକିରି ତ ସେହି ଲୋକେ ନେଉଛନ୍ତି ଯିଏ ଅବସର ନେଇଥିଲେ।” ଏହା ରାଜ୍ୟର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଯୁବ ନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଛି।
ଅଧିକାରୀ–ସରକାର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ: ଗୁପ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ
ସରକାର ଜାଣିଛନ୍ତି — ଏହି ପୁନଃନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରବୃତ୍ତି ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ହ୍ରାସ କରୁଛି। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ସମୟରେ ଏହି ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ଅଭିଜ୍ଞ, ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ ‘ସିଷ୍ଟମ’ ସହିତ ସୁମିଳିତ। ଏହିପରି ମୁଖୋମୁଖି ସମ୍ବନ୍ଧ ଏକ “ଅଘୋଷିତ ଯୁଦ୍ଧ”କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି — ଯେଉଁଠି ଅଧିକାରୀ ନିଜେ ସରକାରୀ ନୀତିକୁ ଅସାର କରିଦେଉଛନ୍ତି।
ଯୁବ ନୀତିର ଅସଫଳତା
ରାଜ୍ୟ ସରକାର ପ୍ରତିବର୍ଷ ଯୁବ ନୀତି, ଚାକିରି ମେଳା, ସ୍କିଲ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କରେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଯୁବ ନିଜ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ୬୫ ବର୍ଷରେ କାମ କରୁଥିବା ଦେଖେ, ସେହି ଯୋଜନା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇଯାଏ। ଚାକିରିରେ ପୁନଃନିଯୁକ୍ତି ରୋଗ ଯୁବ ପିଢିକୁ ନିରାଶା, ଅବିଶ୍ୱାସ ଓ ବିଦ୍ରୋହୀ ମନୋଭାବ ଦେଇଛି।
ସମାଧାନ କଣ?
୧. ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ପୁନଃନିଯୁକ୍ତି ନୀତି: ଏକ ନୀତି ଯେଉଁଠି କେବଳ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଅଭିଜ୍ଞତା ମଧ୍ୟରେ ୧ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତଙ୍କୁ ରଖିପାରିବ।
୨. ଯୁବ ଅବସର ଆରକ୍ଷଣ: ଯେଉଁ ବିଭାଗରେ ପୁନଃନିଯୁକ୍ତି ହେଉଛି, ସେଠି ୫୦% ସ୍ଥାନ ଯୁବ ଚୟନ ପାଇଁ ରଖିବା ଦରକାର।
୩. ପ୍ରତି ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ପବ୍ଲିକ ଡିସକ୍ଲୋଜର: ସରକାରୀ ୱେବସାଇଟରେ ପ୍ରତି ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ନିଯୁକ୍ତିର ବିବରଣୀ ପ୍ରକାଶ କରିବା ଉଚିତ।
୪. ସମାଜିକ ସଚେତନତା: ଯୁବ ଆବାଜ ଉଠିବା ଦରକାର — ସମାଜକୁ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ପ୍ରତି ସଚେତନ କରିବା ଜରୁରୀ।
ସରକାର କି ପାଠ ନେବେ?
ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ମାତ୍ର ଅଧିକାରୀ ଓ ସରକାର ମଧ୍ୟରେ ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ପିଢି–ଯୁଦ୍ଧ। ଏକ ପିଢି ଯାହା ଅବସର ନେବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ, ଓ ଅନ୍ୟ ପିଢି ଯାହା ଅବସର ମିଳୁନାହିଁ। ସରକାର ଯଦି ଏହି ସଙ୍କେତକୁ ଅଣଦେଖା କରିବ, ତେବେ ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶାସନିକ ବିସ୍ଫୋରଣର ରୂପ ନେଇପାରେ।
ଉପସଂହାର:
ସରକାରୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏକ ସଫଳ ମେକାନିଜମ ହେବା ପାଇଁ ଯୁବ ଶକ୍ତି ଓ ଅଭିଜ୍ଞତାର ସମନ୍ୱୟ ଦରକାର। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଅଭିଜ୍ଞତା ଆଘାତ ଦେଇ ଯୁବତାକୁ ଦମାଏ, ସେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟର ଉନ୍ନତି ଅବଶ୍ୟ ଅଟକିଯାଏ। ଆଜି ଓଡ଼ିଶା ତାହିଁ ସ୍ଥିତିରେ ରହିଛି — ଯେଉଁଠି ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପୁନଃ ନିଯୁକ୍ତି ଏକ ନୂଆ ପ୍ରଶାସନିକ ବିସଙ୍ଗତି ଗଢ଼ି ଉଠିଛି, ଯାହାକୁ ସରକାର ତୁରନ୍ତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନେଇନାହିଁ ହେଲେ ଏହା ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନ ରାଜନୀତିକୁ ମଧ୍ୟ ତାପିତ କରିଦେବ।
also read https://purvapaksa.com/yunus-gifted-map-to-pakistan-general-controversy-escalated/
