ରାଜନୀତି କେବଳ କ୍ଷମତା ଦଖଲର ଖେଳ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଅନେକ ସମୟରେ ସ୍ୱାଭିମାନ, ଉତ୍ତରାଧିକାର ଏବଂ ପାରିବାରିକ ପରିଚୟର ଏକ ଜଟିଳ ରଣକ୍ଷେତ୍ର ପାଲଟି ଯାଏ। ଓଡ଼ିଶା ଭଳି ଏକ ଆବେଗପ୍ରବଣ ରାଜ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠି ପିତା-ପୁତ୍ରର ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ପରିବାରର ସମ୍ମାନ ରାଜନୈତିକ ଆଦର୍ଶଠାରୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ରଖେ, ସେଠାରେ ୨୦୨୬ ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ଏକ ନୂଆ ଧାରାର ସୂତ୍ରପାତ କରିଛି। ବିଜେଡିର ତିନି ଯୁବ ବିଧାୟକ— ଦେବୀ ରଞ୍ଜନ ତ୍ରିପାଠୀ, ସୌଭିକ ବିଶ୍ୱାଳ ଏବଂ ଅରବିନ୍ଦ ମହାପାତ୍ର ଯେଉଁ ସାହସିକତା ଦେଖାଇଲେ, ତାହା ଏବେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନେତା ଅଂଶୁମାନ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ଛିଡ଼ା କରିଛି। ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି— ଯେଉଁ ବାଟରେ ଦେବୀ ରଞ୍ଜନ କିମ୍ବା ସୌଭିକ ଗଲେ, ଅଂଶୁମାନ ସେହି ବାଟ ଆପଣେଇବେ କି?
ଅତୀତର ସେହି କ୍ଷତ: ନଳିନୀ ମହାନ୍ତି ଏବଂ ‘ଛାୟା ଦୁର୍ନୀତି’ର ରହସ୍ୟ
ଇତିହାସ ସାକ୍ଷୀ ଅଛି, ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ଅନେକ ବରିଷ୍ଠ ନେତାଙ୍କୁ ‘କ୍ଲିନ୍ ଇମେଜ୍’ ରକ୍ଷା କରିବା ବାହାନାରେ ୨୦୦୧ ମସିହା ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଦଳରୁ ବିଦା କରାଯାଇଛି। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ଏବଂ ବିବାଦୀୟ ଘଟଣା ଥିଲା ପୂର୍ବତନ ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱର୍ଗତ ନଳିନୀ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ବହିଷ୍କାର। ‘ଛାୟା ଦୁର୍ନୀତି’ ବା ‘Shadow of Corruption’ ଭଳି ଏକ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ତଥା ରହସ୍ୟମୟ ଅଭିଯୋଗ ଲଗାଇ ନବୀନ ବାବୁ ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ନେତାଙ୍କୁ କେବଳ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳରୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦଳରୁ ମଧ୍ୟ ବାହାର କରିଦେଇଥିଲେ।
ରାଜନୈତିକ ଅଭିସନ୍ଧି
ଅନେକ ସମୀକ୍ଷକଙ୍କ ମତରେ, ନଳିନୀ ମହାନ୍ତି ସେତେବେଳେ ଦଳ ଭିତରେ ବେଶ୍ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୋଇପାରୁଥିଲେ, ଯାହା ନବୀନଙ୍କ ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା। ତେଣୁ ‘କ୍ଲିନ୍ ଇମେଜ୍’ର ଦ୍ୱାହି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ରାଜନୈତିକ ଭାବେ କୋଣଠେସା କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାର ଫଳାଫଳ ହେଲା ଏହି ଘଟଣା ମହାନ୍ତି ପରିବାର ପାଇଁ ଏକ ଗଭୀର ଆଘାତ ଥିଲା, ଯାହାକୁ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାର ଜନସାଧାରଣ ଆଜି ବି ଭୁଲିନାହାନ୍ତି।
ସେ ସମୟରେ ଏହି ଘଟଣା ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଚହଳ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା, ଏହି ଘଟଣାର ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଅଭିଯୋଗକୁ ନବୀନ ସରକାର ପ୍ରମାଣିତ କରିପାରିନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା କୌଣସି ଠୋସ୍ ତଥ୍ୟ ସର୍ବସାଧାରଣରେ ରଖିନାହାନ୍ତି। ନଳିନୀ ମହାନ୍ତି ଜଣେ ଶୁଦ୍ଧ ‘ବିଜୁ ଅନୁଗାମୀ’ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ। ସେ ବିଜୁ ବାବୁଙ୍କ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଲାଞ୍ଛନା ମିଳିଥିଲା, ତାହା ମହାନ୍ତି ପରିବାର ପାଇଁ ଏକ କଳା ଦାଗ ସଦୃଶ ଥିଲା। ସେହି ଲାଞ୍ଛନା ଜ୍ୱାଳାକୁ ସହି ନ ପାରି ନଳିନୀ ମାହାନ୍ତି ବ୍ରେନ ଷ୍ଟ୍ରୋକରେ ପଡ଼ି ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ଅସମ୍ମାନର ବୋଝ ବୋଧହୁଏ ଅଂଶୁମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଆଜି ବି ଏକ ଦପ୍ ଦପ୍ ହୋଇ ଜଳୁଥିବା କ୍ଷତ ହୋଇ ରହିଛି।
ଅଂଶୁମାନଙ୍କ ବିଜେଡି ପ୍ରେମ: ସୁବିଧାବାଦ ନା ଭୁଲ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି?
ନଳିନୀ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ପୁଅ ଅଂଶୁମାନ ମହାନ୍ତି ଗତ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ କଂଗ୍ରେସ ଛାଡ଼ି ବିଜେଡିରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା। ଅନେକେ ଭାବିଥିଲେ ଯେ, ଯେଉଁ ଦଳ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରି ରାଜନୈତିକ ଭାବେ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲା, ସେହି ଦଳକୁ ସେ କିଭଳି ଗ୍ରହଣ କଲେ?
ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସେ ବିଜେଡି ଟିକେଟରେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଲୋକସଭା ଆସନରୁ ଲଢ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ସଫଳତା ପାଇଲେ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ହେଉଛି, ଅଂଶୁମାନ ଦଳ ଭିତରେ କୋଣଠେସା ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି। ବାହାରୁ ଆସିଥିବା ନେତାଙ୍କୁ ଦଳ ଯେଉଁଭଳି ବ୍ୟବହାର କରେ, ଅଂଶୁମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସେଇଆ ଘଟୁଛି। ଭି. କେ. ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ‘ନବୀନ ଲିଗାସୀ’ର ଅନ୍ଧ ଅନୁକରଣ ମଧ୍ୟରେ ସେ ନିଜକୁ ଅଣନିଶ୍ୱାସୀ ମନେ କରୁଛନ୍ତି। ବାପାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଏବଂ ନିଜର ସ୍ୱାଭିମାନ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଏବେ ଏକ ଅନ୍ଧଗଳିରେ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ତାଙ୍କ ନିକଟତମ ସୂତ୍ରରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି।
ବିଜୁ ଲିଗାସୀ ବନାମ ନବୀନ ଲିଗାସୀ: ଏକ ନୂଆ ଲଢ଼େଇର ଆରମ୍ଭ
୨୦୨୬ ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିବା ତିନି ବିଧାୟକ ଗୋଟିଏ ସ୍ପଷ୍ଟ ସଂକେତ ଦେଇଛନ୍ତି— “ଆମେ ବିଜୁ ବାବୁଙ୍କୁ ଭଲ ପାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଭୋଟ୍ ଦେଲୁ”। ଏହା କେବଳ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମନ୍ତବ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ବିଜେଡିର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଫାଟକୁ ସର୍ବସାଧାରଣରେ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ଦଳ ଭିତରେ ଏବେ ଦୁଇଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ଗୋଷ୍ଠୀ ବାରି ହୋଇ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି।
• ଗୋଟିଏ ପଟେ: ବିଜୁ ବାବୁଙ୍କ ନୀତି, ଆଦର୍ଶ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଥିବା ପୁରୁଣା ନେତା।
• ଅନ୍ୟପଟେ: ନବୀନ-ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ‘ରିମୋଟ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ’ରେ ଚାଲୁଥିବା ନୂଆ ଶିବିର, ଯେଉଁଠି ପୁରୁଣା ନେତାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ନାହିଁ।
ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟଙ୍କ ଭଳି ଜଣେ ବିଜୁ ଅନୁଗାମୀଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରି ବିଦ୍ରୋହୀମାନେ ପ୍ରମାଣ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ସେମାନେ ନବୀନଙ୍କ ‘ଇମୋସନାଲ କାର୍ଡ’କୁ ଆଉ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହନ୍ତି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଅଂଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସୁଯୋଗ ଏବଂ ଆହ୍ୱାନ ଉଭୟ।
ଅଂଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା
ଏବେ ଅଂଶୁମାନ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୁଇଟି ରାସ୍ତା ଖୋଲା ଅଛି:
1. ପ୍ରତିଶୋଧର ରାଜନୀତି: ଦେବୀ ରଞ୍ଜନ ତ୍ରିପାଠୀ କିମ୍ବା ସୌଭିକ ବିଶ୍ୱାଳଙ୍କ ଭଳି ବାପାଙ୍କ ଅପମାନର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବା ପାଇଁ ଦଳ ବିରୋଧରେ ଖୋଲାଖୋଲି ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବେ। ‘ବିଜୁ ଲିଗାସୀ’ର ପକ୍ଷ ନେଇ ନିଜ ପରିବାରର ସମ୍ମାନ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ।
2. ଆତ୍ମସମର୍ପଣ: ନିଜର ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ଆଶାରେ ନବୀନ-ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରି ଦଳରେ ପଡ଼ି ରହିବେ।
କିନ୍ତୁ କୁହାଯାଏ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାର ମାଟି ସବୁବେଳେ ସ୍ୱାଭିମାନର ମାଟି। କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାର ଜନସାଧାରଣ ନଳିନୀ ମହାନ୍ତିଙ୍କୁ ଭଲ ପାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଲାଞ୍ଛନା ଦିଆଯାଇଥିଲା, ତାହା କେବଳ ଜଣେ ନେତାଙ୍କୁ ନୁହେଁ ବରଂ ସମଗ୍ର କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାବାସୀଙ୍କୁ ଏକ ଶକ୍ତ ଆଘାତ ଥିଲା। ଯଦି ଅଂଶୁମାନ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାରେ ବିଫଳ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଇତିହାସ ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ‘ଅସହାୟ ପୁତ୍ର’ ଭାବେ ମନେ ରଖିବ।
ସମୟର ଚକ ଏବଂ ଅଂଶୁମାନଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି
ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଏବେ ‘ସମୟର ଚକ’ ଓଲଟା ବୁଲିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଯେଉଁ ଇମୋସନାଲ କାର୍ଡ ଖେଳି ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ବରିଷ୍ଠ ନେତାମାନଙ୍କୁ ଦଳରୁ ବିଦା କରିଆସୁଥିଲେ, ସେହି କାର୍ଡ ଏବେ ତାଙ୍କ ନିଜ ଦଳର ବିଧାୟକମାନେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି।
ଅଂଶୁମାନ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଆଗାମୀ ପଦକ୍ଷେପ କେବଳ ତାଙ୍କର ନୁହେଁ, ବରଂ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ରାଜନୀତିର ଭବିଷ୍ୟତ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବ। ସେ ବାପାଙ୍କ ପ୍ରତି ହୋଇଥିବା ଅନ୍ୟାୟର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଇ ଜଣେ ‘ଯୋଗ୍ୟ ପୁତ୍ର’ ଭାବେ ଉଭା ହେବେ ନା ନିଜର ସ୍ୱାଭିମାନକୁ ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେଇ ଶାସକ ଗୋଷ୍ଠୀର ଜୟଗାନ କରିବେ? ଓଡ଼ିଶାବାସୀ ଏବେ ଏହି ଉତ୍ତରର ଅପେକ୍ଷାରେ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/who-lost-and-who-won/
