ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ନେଇ ଚାଲୁଥିବା ତୀବ୍ର ରାଜନୈତିକ ତର୍କବିତର୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନୂଆ ମୋଡ଼ ଦେଖାଦେଇଛି। ‘ଭୋଟ୍ ଚୋରି’ ଅଭିଯାନ ଅଧୀନରେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ (ଇସିଆଇ) ଉପରେ ଲାଗୁଥିବା ଅଭିଯୋଗ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଦେଶର ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବିଚାରପତି, ପୂର୍ବତନ ବ୍ୟୁରୋକ୍ରାଟ୍ ଓ ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀର ପୂର୍ବତନ ଅଧିକାରୀ ସହିତ ମୋଟ ୨୭୨ ଜଣ ପ୍ରବୀଣ ନାଗରିକ ଏକାଠି ହୋଇ ଏକ କଠୋର ଖୋଲା ଚିଠି ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଚିଠିରେ ସେମାନେ କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି ଏହି ଅଭିଯୋଗଗୁଡ଼ିକୁ “ସାଂସ୍ଥାଗତ ସଙ୍କଟର ଆବରଣରେ ରାଜନୈତିକ ହତାଶା” ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ଏହି ଚିଠି ଦୁଇଟି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ପୁଣି ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି- ରାଜନୈତିକ ଦଳମାନେ କିପରି ସାଂସ୍ଥାଗତ ନିରପେକ୍ଷତାକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି ଏବଂ ବିରୋଧୀ ରାଜନୀତିରେ ହତାଶା କେତେ ଗଭୀର।
ଖୋଲା ଚିଠି: କିଏ କହିଲେ କଣ?
“ଜାତୀୟ ସାମ୍ବିଧାନିକ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ” ଶୀର୍ଷକ ଥିବା ଏହି ପତ୍ରରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି—
• ୧୬ ଜଣ ପୂର୍ବତନ ବିଚାରପତି
• ୧୨୩ ଜଣ ପୂର୍ବତନ ବ୍ୟୁରୋକ୍ରାଟ୍
• ୧୩୩ ଜଣ ସେନାର ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଅଧିକାରୀ
• ୧୪ ଜଣ ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ
ଚିଠିରେ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସେ ଏକାଧିକ ସମୟରେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଅଖଣ୍ଡତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଭୋଟ୍ ଚୋରିର ପ୍ରମାଣ ଥିବା କଥା କହିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ “ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ତାହାର କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପ୍ରମାଣ ଦାଖଲ କରିନାହାନ୍ତି”—ବୋଲି ସ୍ୱାକ୍ଷରକାରୀମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ରାହୁଲଙ୍କ “ପରମାଣୁ ବୋମା” ଉକ୍ତିକୁ ସେମାନେ “ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଅସଭ୍ୟ ବାଗ୍ମୀତା” ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି- ରାଜନୈତିକ ଅସଫଳତାର ଉତ୍ତରଦାୟତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ବିରୋଧୀ ଦଳମାନେ ସାଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଦୋଷୀ କରିବାର ସହଜ ରଣନୀତି ଅନୁସରୁଛନ୍ତି।
“ଶକ୍ତିହୀନ କ୍ରୋଧ” — ବିତର୍କ ଜନ୍ମାଇଥିବା ଶବ୍ଦ
ଚିଠିର ସବୁଠୁ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ଅଂଶ ହେଉଛି ଏହି ବାକ୍ୟ- “କଂଗ୍ରେସ ନେତାଙ୍କ ଆଚରଣ ଶକ୍ତିହୀନ କ୍ରୋଧକୁ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ କରେ—ଯାହା ବାରମ୍ବାର ନିର୍ବାଚନୀ ବିଫଳତା ଏବଂ ହତାଶାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।”
ସ୍ୱାକ୍ଷରକାରୀମାନଙ୍କ ଦାବି, ବିରୋଧୀ ଦଳର ଏଇ ପ୍ରକାର ଭାଷା ଏବଂ ଆକ୍ରମଣ ଦେଶର ଲୋକତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ଅସ୍ଥିର କରୁଛି।
ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତ- ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚୟ ରାଜନୈତିକ ତର୍କକୁ ଅଧିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରିଛି, ଯାହା ବିବାଦର ଅଲଗା ଧାରାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି।
ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ: କାହିଁକି ବିବାଦର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ?
ଭାରତର ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ତମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଗତ କିଛିବର୍ଷ ଧରି ବାରମ୍ବାର ବିବାଦରେ ଆସୁଛି।
• ଇଭିଏମ ନିରାପତ୍ତା
• ଭୋଟର ତାଲିକା
• ସରକାରୀ ଯନ୍ତ୍ରକୁ ଦଳୀୟ ସମାଲୋଚନା
• ମଡେଲ କୋଡ଼ ଭାଙ୍ଗିବାର ମାମଲା
ଏହାପରି ବିଭିନ୍ନ ଅଭିଯୋଗ ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଚାଲିଥାଏ।
ପତ୍ରଟି ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ପୁରୁଣା ମୁଖ୍ୟ ଟି.ଏନ୍. ଶେଷନ୍ ଏବଂ ଏନ୍. ଗୋପାଳସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଉଦାହରଣ ଦେଇ କହିଛି- “ସେମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନକୁ ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଭୟଙ୍କର ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରହରୀରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା।”
ସ୍ୱାକ୍ଷରକାରୀମାନଙ୍କ ମତ, ଆଜିକାଲି ରାଜନୈତିକ ନେତାମାନେ ସେଇ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସଂସ୍ଥାକୁ କ୍ଷୁଦ୍ର ରାଜନୀତିର ହତିଆର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି।
ବିରୋଧୀ ଦଳମାନଙ୍କ ‘ଚୟନାତ୍ମକ ଆକ୍ରୋଶ’?
ଚିଠିରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଯାଇଛି-ଯେତେବେଳେ ବିରୋଧୀ ଦଳମାନେ କୌଣସି ରାଜ୍ୟରେ ବିଜୟ ହାସଲ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ କାହିଁକି ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କୁ ସମାଲୋଚନା କରାଯାଏନାହିଁ?
ବିପରୀତଭାବେ, ଯେତେବେଳେ ହାର ହୋଇଥାଏ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଉପରେ ଦିଆଯାଉଛି।
ସ୍ୱାକ୍ଷରକାରୀମାନଙ୍କ ଭାବନା- ଏହି ମନୋଭାବ ଏକ ସୁବିଧାଜନକ ପଳାୟନ। “ରଣନୀତିବିହୀନତାକୁ ମାନିବାରୁ ଭଲ, କମିଶନକୁ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରର ଖଳନାୟକ ତିଆରି କରିବା।”
ସାମାଜିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତ- ସମ୍ପ୍ରତି ରାଜନୀତିକ ଆଲୋଚନାର ସ୍ତର ଗଭୀରଭାବେ କମିଛି, ଯେଉଁଠି ତଥ୍ୟ ତୁଳନାରେ ଭାବନା ଏବଂ ଦଳୀୟ ନାଟକୀୟତା ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଛି।
ବାମପନ୍ଥୀ ଏନଜିଓ ଓ ଏସଆଇଆର ଉପରେ ଅଭିଯୋଗ
ପତ୍ରରେ ଆହୁରି କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଅନେକ ବାମପନ୍ଥୀ ଏନଜିଓ, ବିଦ୍ୱାନ୍, ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନକୁ “ବିଜେପିର ବି-ଟିମ୍” ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛନ୍ତି।
ସ୍ୱାକ୍ଷରକାରୀମାନଙ୍କ ମତ ହେଲା ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକ ଅଭିଯୋଗ ନୁହେଁ, ବରଂ ଗୋଟିଏରୁ ଅନ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ଶିବିରକୁ ଉତ୍ତେଜନା ପ୍ରଦାନ କରିବା ନାଟକୀୟ ପ୍ରୟାସ।
ପତ୍ରର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ହେଉଛି ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରଣାଳୀରେ ବାହ୍ୟ ଅନୁପ୍ରବେଶ, ବିଶେଷକରି ଅବୈଧ ପ୍ରବାସୀଙ୍କ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ନାମ ଆସିବା, ଏକ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ସମସ୍ୟା।
ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା, ଅବୈଧ ପ୍ରବାସୀ ଓ ଭୋଟର ତାଲିକାର ‘ପବିତ୍ରତା’
ପତ୍ରଟିର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଂକ୍ତି- “ଭୋଟର ତାଲିକାର ପବିତ୍ରତା ଏକ ଦଳୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ନୁହେଁ—ଏହା ଏକ ଜାତୀୟ ଜରୁରୀ।”
ଏହାର ଅର୍ଥ,
• ଅବୈଧ ପ୍ରବାସୀ
• ଭୂତ ଭୋଟ
• ଡବଲ ଏଣ୍ଟ୍ରି
• ଦଳୀୟ ଚାପ
ଏହି ସବୁକୁ ଦମନ କରିବା ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଆବଶ୍ୟକତା, ଦଳୀୟ ନୁହେଁ। ଭାରତର ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପ୍ରାୟ ୯୪ କୋଟି ଭୋଟର ଥିବାରୁ ଭୋଟର ତାଲିକାର ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ଏକ ବିଶାଳ ପ୍ରଶାସନିକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ।
ବିରୋଧୀ ରାଜନୀତିର ‘ଅସମର୍ଥ ଅଭିଯୋଗ’ କିମ୍ବା ବାସ୍ତବ ଚିନ୍ତା?
ଏହି ପତ୍ର ଯେପରି ଭାବରେ ବିରୋଧକୁ ନିନ୍ଦା କରିଛି, ସେପରି ରାଜନୀତିର ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ବିରୋଧୀ ଶିବିରର ମତ—
• ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇବା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଅଧିକାର
• ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ପାରଦର୍ଶିତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆଲୋଚନା ଆବଶ୍ୟକ
• ସରକାରୀ ପଦ୍ଧତିରେ ଅସମତା ଥାଏ ତେବେ ତାହାକୁ ଉଠାଇବା ବିପକ୍ଷର କାର୍ତ୍ତବ୍ୟ
ରାଜନୀତି ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତ- “ଆଲୋଚନା ଓ ଅବମାନନା ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଜିନିଷ। ଆଲୋଚନାର ସ୍ଥାନ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସାଂସ୍ଥାଗତ ଅମର୍ଯ୍ୟାଦା ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼େ।”
ପତ୍ରର ପୃଷ୍ଠଭୂମି: ରାଜନୀତିର ନବୀନ ପରିବେଶ
ଏହି ପତ୍ର ଜାରି ହେବାର ସମୟ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
• ଦେଶ ଏକାଧିକ ରାଜ୍ୟରେ ନିର୍ବାଚନୀ ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ
• ଭୋଟର ମୁଡ଼ ବଦଳାଇବାର ଚେଷ୍ଟା
• ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ଓ ଭ୍ରାନ୍ତ ତଥ୍ୟର ବଢ଼ୁଥିବା ଭୂମିକା
• ଇଭିଏମ ବନାମ ବ୍ୟାଲଟ୍ ପେପର ତର୍କ
ସମସ୍ତକୁ ମିଶାଇ ଏହି ପତ୍ର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ସନ୍ଦେଶ ବୋଲି ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ଭାବୁଛନ୍ତି।
ଅନେକଙ୍କ ମତ, ଏହି ପତ୍ରର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଖାଲି ରାହୁଲ ନୁହେଁ- ସାମାନ୍ୟତଃ ବିରୋଧୀ ଶିବିରକୁ ଏହା ଏକ “ପଲିଟିକାଲ୍ ମେସେଜ୍”।
ଚିଠିର ଶେଷ ଆହ୍ୱାନ: “ନାଗରିକମାନେ କମିଶନଙ୍କ ସହିତ ଠିଆ ହେଉନ୍ତୁ”
ଚିଠିଟିର ଅନ୍ତିମ ଆହ୍ୱାନ ହେଉଛି- “ଭାରତର ନାଗରିକମାନେ ଏବେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ସହିତ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଠିଆ ହୁଅନ୍ତୁ—ଚାଟୁକାର ଭାବରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ।”
ଏହାର ଅର୍ଥ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ- ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ରାଜନୈତିକ ଚରମପନ୍ଥୀ ଲଞ୍ଛନାରୁ ବଞ୍ଚାଇବା।
ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଭରସାର ଯୁଦ୍ଧ
ଭାରତର ଗଣତନ୍ତ୍ର କେବଳ ଭୋଟରେ ନୁହେଁ- ଭରସାରେ ଥାଏ।
ଏହି ୨୭୨ ଜଣ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ପ୍ରବୀଣଙ୍କ ଚିଠି ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରଣାଳୀର ପକ୍ଷରେ ଏକ ରକ୍ଷଣାତ୍ମକ ମତ ବୋଲି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସାମାଜିକ ଆଲୋଚନାରେ ଏହା ଏକ କଠୋର ପ୍ରତିପକ୍ଷ ମତକୁ ଧାରଣ କରେ।
ଏହା ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ- ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତି ଏବେ ଭାବନା, ଅଭିଯୋଗ, ପ୍ରତିଅଭିଯୋଗ ଓ ସାଂସ୍ଥାଗତ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତିକୁ ନେଇ ନୂତନ ଲଢ଼େଇରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି।
ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବିରୋଧୀ ଦଳମାନେ- ସେମାନେ ଏହି ପତ୍ରକୁ କିପରି ଉତ୍ତର ଦେବେ ତାହା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରାଜନୈତିକ ଆଲୋଚନାର କେନ୍ଦ୍ର ବିନ୍ଦୁ ହେବ।
କିନ୍ତୁ ଏକ କଥା ନିଶ୍ଚିତ- ସାଂସ୍ଥାଗତ ଭରସାର ଲଢ଼େଇ ଏବେ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ନୂତନ ସଂଗ୍ରାମ।
also read https://purvapaksa.com/repeated-spy-camera-attacks-at-puri-jagannath-temple/
