ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି ଏବେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଜଣାଶୁଣା ଅଞ୍ଚଳିକ ଗତିବିଧିକୁ ଛାଡ଼ି, ଜାତୀୟ ରଣନୀତିର ପୃଷ୍ଠାଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି। ୨୫ ବର୍ଷ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର ଶାସନ ପରେ କେବଳ ରାଜ୍ୟରେ ସତ୍ତା ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇନାହିଁ; ଏହା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଓଡ଼ିଶା–ଦିଲ୍ଲୀ ସମ୍ପର୍କର ନୂଆ ସମ୍ପର୍କ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀଙ୍କ ଦିଲ୍ଲୀ ବୈଠକ ସେହି ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସଙ୍କେତ ଦେଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତାହାକୁ ଆହୁରି ରଣନୀତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛି ବିଜେପି ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ସଭାପତି ମନମୋହନ ସାମଲଙ୍କ ଜେ. ପି. ନଡ୍ଡାଙ୍କ ସହିତ ଦିଲ୍ଲୀ ବୈଠକ।
ଏହା ସାଧାରଣ ଶୀର୍ଷ ପଦସ୍ଥ ନେତାଙ୍କ ନିୟମିତ ପରାମର୍ଶ ନୁହେଁ। ଏହି ବୈଠକର ସମୟ, ପ୍ରସଙ୍ଗ, ସମ୍ବାଦ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା- ସବୁକିଛି ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିରେ ବିସ୍ତୃତ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଦିଗକୁ ଆଙ୍କିବାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ବୈଠକର ରାଜନୈତିକ ସମୟ—ଏକ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ସଙ୍କେତ
ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀଙ୍କ ଦିଲ୍ଲୀ ଯାତ୍ରା ପରେ ମାତ୍ର ତିନି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସାମଲଙ୍କ ବୈଠକ ଲୋକଲୋଚନ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆସିଛି।
ରାଜନୀତିରେ କୌଣସି ବୈଠକ ଦୁର୍ଘଟନା ବସତ୍ ହୁଏ ନାହିଁ- ବିଶେଷକରି ଏହି ପ୍ରକାର ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ କେବେ ମଧ୍ୟ ବିନା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଯେତେବେଳେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ–ସଭାପତି, ଦୁଇଜଣ ଅଲଗା ଅଲଗା ସମୟରେ ଜାତୀୟ ନେତୃତ୍ୱକୁ ଭେଟୁଛନ୍ତି, ସେହିଥରେ ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତିରେ ଦୁଇଟି ବାର୍ତ୍ତା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଛି-
– ଓଡ଼ିଶାରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସୁଛି, ଏବଂ
– ଦିଲ୍ଲୀ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ପରିଚାଳନା କରୁଛି।
ଓଡ଼ିଶାର ସାମ୍ପ୍ରତିକ ରାଜନୈତିକ ପରିଦୃଶ୍ୟ-କ୍ୟାବିନେଟ୍ ପୁନର୍ଗଠନ, ନିଗମ ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି, ନୂଆ ଦଳୀୟ ଯୋଜନା- ସବୁକିଛି ଏବେ କେବଳ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ନୁହେଁ; ଦିଲ୍ଲୀ ନେତୃତ୍ୱର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଘଟୁଛି।
ମନମୋହନ ସାମଲଙ୍କ ଭୂମିକା—ଓଡ଼ିଶା ବିଜେପିର ‘ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଲିଙ୍କ’
ନୂଆପଡ଼ାର ଉପନିର୍ବାଚନ ବିଜୟ କେବଳ ଏକ ନିର୍ବାଚନ ଫଳ ନୁହେଁ; ଏହା ଓଡ଼ିଶା ବିଜେପିରେ ମନମୋହନ ସାମଲଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱକୁ ନୂଆ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଛି।
ଜେ.ପି. ନଡ୍ଡା ତାଙ୍କ ଅଭିନନ୍ଦନରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଲେ- ସାମଲ ଆଜି ଓଡ଼ିଶାର ବିଜେପି ପାଇଁ କେବଳ ଏକ ସାଂଗଠନିକ ନେତା ନୁହନ୍ତି, ଏକ ରଣନୀତିକ ସଂଯୋଗ ସେତୁ।
ଦଳର ଭିତରେ ଏହା ଯେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଆଣିପାରେ ସେଥିରେ ତିନିଟି ମୂଳ ସ୍ତମ୍ଭ ଅଛି—
(୧) କେନ୍ଦ୍ର–ରାଜ୍ୟ ସମନ୍ୱୟର ମୁଖ୍ୟ ମୁହଁ ହେଉଛନ୍ତି ମନମୋହନ ସାମଲ।
ଦେଶର ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ, ବିଜେପି ନେତୃତ୍ୱରେ କେନ୍ଦ୍ର–ରାଜ୍ୟ ସମନ୍ୱୟକୁ ଯେପରି ଅତ୍ୟଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦିଆଯାଏ, ଏବେ ଓଡ଼ିଶାରେ ତାହା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ। କାରଣ ଓଡ଼ିଶାରେ ସାମଲଙ୍କ ଭୂମିକା ଏବେ ସେହି ସୂତ୍ରଧାରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି।
(୨) ସାଂଗଠନିକ ପୁନର୍ଗଠନର ମୂଳ ନେତା ମନମୋହନ ସାମଲ। ଦଳର ମୋରାଲ୍, ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ–କ୍ୟାଡର ସଂଗଠନ, ପଞ୍ଚାୟତରୁ ଓଡ଼ିଆ ଯୁବ ମୋର୍ଚ୍ଚା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ-ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ପୁନର୍ଗଠିତ କରିବାର ଭୂମିକା ସାମଲଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
(୩) ଦିଲ୍ଲୀର ପ୍ରତ୍ୟାଶା-ସାମଲ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ବଢ଼ିଛି। ନଡ୍ଡାଙ୍କ ସ୍ୱୀକୃତି ସାମଲଙ୍କ ପ୍ରତି କେବଳ ଏକ ଔପଚାରିକ ଅଭିନନ୍ଦନ ନୁହେଁ। ଏହା ସୂଚାଏ- ନୂତନ ଓଡ଼ିଶା ବିଜେପିର ରଣନୀତି, ନୂଆ ଶୈଳୀ, ନୂଆ ସ୍ପିଡ୍—ସାମଲଙ୍କ ହାତରେ ରହିଛି।
ବୈଠକର ଦୁଇଟି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସୂଚନା—ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ
ସମାଜିକ ମାଧ୍ୟମରେ ସାମଲ ଯେ ଦୁଇ–ତିନିଟି ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କଲେ ଉଦଘାଟିତ ହୁଏ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ନୀହିତ ସୂତ୍ର-
(୧) ଆସନ୍ତା କ୍ୟାବିନେଟ୍ ପୁନର୍ଗଠନ—ଦିଲ୍ଲୀର ଶୀର୍ଷ ସ୍ତରୀୟ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ
ଭିତରରେ କିଛି ବାଦ୍ ପଡ଼ିବେ? କିଛି ନୂଆ ଆସିବେ? କିଛି ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବିଭାଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇପାରେ। କେହି ପାଇପାରନ୍ତି ନିଗମର ମୁଖ୍ୟପଦ?
ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ସଭାପତି—ଦୁଇଜଣଙ୍କ ନଡ୍ଡାଙ୍କୁ ତିନିଦିନ ଭିତରେ ଭେଟିବାର ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ- ବିଜେପି ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ରୂପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସୁଛି ଏବଂ ସେହି ପରିବର୍ତ୍ତନ କେନ୍ଦ୍ରର ସୂକ୍ଷ୍ମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ।
ଏହା ପୂର୍ବରୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏମିତି ଦିଲ୍ଲୀ–ନିର୍ଭର ରଣନୀତି ଦେଖାଯାଇନଥିଲା।
(୨) ସାମଲଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱ ଗୁଣାତ୍ମକ ଭାବେ ବଢ଼ିଛି। ନଡ୍ଡାଙ୍କ ଅଭିନନ୍ଦନ ଏବଂ ସାମଲଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ- ଏହା ସୁଚାଏ ସାମଲ ଏବେ ‘କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ସଭାପତି’ ନୁହେଁ; ସେ ଦଳର ଜାତୀୟ ଯୋଜନାର ଏକ ମୂଳଚରିତ୍ର।
ଜାତୀୟ ସଭାପତିଙ୍କୁ ନୂଆପଡ଼ା ବିଜୟର ତଥ୍ୟ ଦେବା ମଧ୍ୟ ସୂଚାଏ- ସାମଲଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ବିଜେପିର ଜାତୀୟ ଯୋଜନାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଓଡ଼ିଶା–ଦିଲ୍ଲୀ ସମ୍ପର୍କର ନୂଆ ଗଠନ: ‘ଡବଲ୍ ସିଗ୍ନାଲ୍’ ମଡେଲ୍
ବିଜେପି ସାଧାରଣତଃ ଦୁଇ–ସ୍ତରୀୟ ନେତୃତ୍ୱ ସଂଯୋଗ ମଡେଲ୍ ଅନୁସରଣ କରେ—
(୧) ପ୍ରଶାସନୀୟ ସମ୍ପର୍କ: ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ → ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ/ମନ୍ତ୍ରାଳୟ
(୨) ସାଂଗଠନିକ ସମ୍ପର୍କ: ସଭାପତି → ଜାତୀୟ ସଭାପତି/ଜାତୀୟ ସଂଗଠନ
ଓଡ଼ିଶାରେ ଏବେ ଏହି ‘ଡବଲ୍–ସିଗ୍ନାଲ୍’ ମଡେଲ୍ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇଛି।
ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀଙ୍କ ଦିଲ୍ଲୀ ବୈଠକ ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରତିବେଦନ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସମ୍ମତି ସଂସ୍ଥାପନ ସମ୍ପର୍କୀୟ,
କିନ୍ତୁ ସାମଲଙ୍କ ବୈଠକ-
ସଂଗଠନ + ରଣନୀତି + ଭବିଷ୍ୟତ ନିଷ୍ପତ୍ତି + ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ସମନ୍ୱୟ- ଏକ ଅଧିକ ବଡ଼ ପରିଦୃଶ୍ୟ ଖୋଲିଦେଇଛି।
ବୈଠକ ପଛରେ ଲୁଚିଥିବା ପାଞ୍ଚଟି ବଡ଼ ସୂଚନା
ରାଜନୀତିରେ ପୋଷ୍ଟ–ଆଉ ପୋଷ୍ଟର ପାଠ ଭିନ୍ନ।
ସାମଲଙ୍କ ପୋଷ୍ଟକୁ ବିଭାଜନ କଲେ, ନିମ୍ନଲିଖିତ ପାଞ୍ଚଟି ବଡ଼ ସୂଚନା ମିଳେ:-
(୧) ବିହାର ବିଜୟ → ଓଡ଼ିଶାରେ ‘ପଲିଟିକାଲ୍ ମୋଟିଫ୍’
ସାମଲ ବିହାର ବିଜୟ ପାଇଁ ନଡ୍ଡାଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହା କେବଳ ଏକ ଔପଚାରିକ ଅଭିନନ୍ଦନ ନୁହେଁ। ବିହାରରେ ଦଳୀୟ ପୁନର୍ଗଠନ ମଡେଲ୍, ବିଜେପି–ଜେଡ଼ିୟୁ ସମନ୍ୱୟ ମଡେଲ୍ ଏବଂ ସାଂଗଠନିକ ମୋଡର୍ନାଇଜେସନ୍—ଏହା ଓଡ଼ିଶାରେ ଆସୁଥିବା ଏକ ନୂଆ ମଡେଲ୍ ସୂଚନା।
(୨) ସାମଲଙ୍କ ଶୈଳୀ—‘ସଂଗଠନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ’ରୁ ‘ରାଜ୍ୟ ନୀତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ’କୁ ପ୍ରବେଶ
ସାମଲ ଏବେ କେବଳ ସଭାପତି ନୁହେଁ; ସେ ରାଜ୍ୟର ଦଳୀୟ ଏବଂ ଶାସକୀୟ ପ୍ରସ୍ତାବର ମୂଳ ପ୍ରଭାବକାରୀ ମଧ୍ୟ।
ଏହାକୁ ସାଧାରଣ କାରଣରେ ଅଧିକ କରିଥିବା ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି- ନୂଆପଡ଼ା ଫଳଫଳ।
(୩) ଓଡ଼ିଶାରେ ଦଳୀୟ ନିଗମ ମୁଖ୍ୟ, ବିଭାଗୀୟ ସମସ୍ୟା ଓ ଯୋଜନା- ସବୁକିଛି ନୂଆ ହାତରେ।
ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି-
• ଦଳୀୟ ଯୋଜନା
• ସାଂଗଠନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ
• ନୂଆ ନିଯୁକ୍ତି
• ଗ୍ରାମ୍ୟ ସଂଗଠନର ପୁନର୍ଗଠନ
ସାମଲ ନଡ୍ଡାଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଅଧିକ ପାଇଛନ୍ତି।
(୪) ଦିଲ୍ଲୀର ପ୍ରତ୍ୟାଶା— ‘ଓଡ଼ିଶା ଧୀରେ ଧୀରେ ବିଜେଡି ବ୍ୟତୀତ ନୂଆ ମଡେଲ୍ ଦେଖୁଛି’। ଓଡ଼ିଶା ବିହାର, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ଛତ୍ତିଶଗଡ଼ ପରି ‘ଆକ୍ଟିଭ୍ ସେଣ୍ଟରଲାଇଜ୍ଡ ପ୍ଲାନିଂ’ ମଡେଲ୍ ରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି। ଏହା ଏକ ମହାନ ପରିବର୍ତ୍ତନ।
(୫) ‘ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଜେପି ୨.୦’ର ଆରମ୍ଭ?
ଏହି ବୈଠକ ସୂଚାଏ- ବିଜେପି ଓଡ଼ିଶା ଏକ ରାଜ୍ୟ ସଂଗଠନ ନୁହେଁ, ଏହା ଏବେ ଦିଲ୍ଲୀ–ଓଡ଼ିଶା ଯୁକ୍ତ ରଣନୀତି ଲାବ୍ ହୋଇଯାଇଛି।
ରାଜନୀତିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ—ଆଗାମୀ ଦିନରେ କଣ ହେବ?
(୧) କ୍ୟାବିନେଟ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନିଶ୍ଚିତ?
ଦିଲ୍ଲୀର ଅନୁମତି ବିନା ଓଡ଼ିଶାରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
(୨) ସାମଲ କି ଓଡ଼ିଶା ବିଜେପିର ପରବର୍ତ୍ତୀ ‘ଆଇଡିଓଲଜିକାଲ୍ ମୁହଁ’?
ଅନେକଙ୍କ ମତ
ହଁ।
ସାଂଗଠନିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସାମଲ ଦଳର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନୂଆ ଭୂମିକାରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି।
(୩) ଓଡ଼ିଶା ବିଜୁ ମଡେଲ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ?
ଏହା ଦେଖାଯାଉଛି।
ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର ସଂଗଠନ ମଡେଲ୍ ଏବେ ଦିଲ୍ଲୀ ମଡେଲ୍–କ୍ୟାଡରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି।
‘ଏହି ବୈଠକ ୧୦ ବର୍ଷ ପରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ହେବ’
ମନମୋହନ ସାମଲ–ନଡ୍ଡା ବୈଠକ କେବଳ ଏକ ବୈଠକ ନୁହେଁ।
ଏହା ଓଡ଼ିଶା ବିଜେପିର—
• ଗତି
• ଦିଗ
• ନେତୃତ୍ୱ
• ରଣନୀତି
• ଦଳୀୟ ଗଠନ
ସବୁକିଛିକୁ ପୁନର୍ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରୁଛି।
ସାମଲଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଏବେ ଶିଖରରେ ଅଛି ଏବଂ ଦଳ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ନୂଆ ‘ପଲିଟିକାଲ୍ ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିଷ୍ଟ’ ଭାବରେ ଦେଖୁଛି।
ଏହି ବୈଠକରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା-
ଓଡ଼ିଶା ବିଜେପିର ‘ନୂତନ ଯୁଗ’ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ଏବଂ ସେହି ଯୁଗର ମୁଖ୍ୟ ନାଟକୀୟ ଚରିତ୍ର—ମନମୋହନ ସାମଲ।
ALSO READ https://purvapaksa.com/constitution-of-india-preserved-in-a-nitrogen-gas-chamber/
