ଭାରତରେ ଖଣିଜ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ସ୍ୱରୂପ, ଖଣି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଖଣିଜ (ପରମାଣୁ ଏବଂ ଜଳ କାର୍ବନ ଶକ୍ତି ଖଣିଜ ବ୍ୟତୀତ) ରିହାତି (ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂଶୋଧନ) ନିୟମ, ୨୦୨୬ ଘୋଷଣା କରିଛି, ଯାହା ୩୦ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୬ ଠାରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ। ବିଦ୍ୟମାନ ଖଣି ନିୟମରେ ଏହି ସଂଶୋଧନଗୁଡ଼ିକ ବିଦ୍ୟମାନ ଖଣି ଲିଜରେ ସଂଲଗ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି ଖଣି କାର୍ଯ୍ୟର ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।
ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ
୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୫ରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିବା MMDR ସଂଶୋଧନ ଆଇନ, ୨୦୨୫ ପରେ ଏହି ସଂଶୋଧନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଛି। ଏହି ସଂସ୍କାରଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରାଥମିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା, ଯାହା ଭାରତର ବର୍ଦ୍ଧିତ ଶିଳ୍ପ ଚାହିଦା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ସଂସ୍କାରଗୁଡ଼ିକ ଆମଦାନୀ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଉପରେ ଦେଶର ନିର୍ଭରଶୀଳତାକୁ ହ୍ରାସ କରି ଏବଂ ଘରୋଇ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରି ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ (ସ୍ୱୟଂନିର୍ଭର ଭାରତ) ପ୍ରୟାସରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗଦାନ ଦେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ନୂତନ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଖଣି ଲିଜ୍ର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରୁଥିବା ଏକ ବ୍ୟାପକ ଢାଞ୍ଚା ଆଣିଥାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଗଭୀର ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ପାଇଁ ସଂଲଗ୍ନ କ୍ଷେତ୍ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଉଭୟ ପାଇଁ ବିଦ୍ୟମାନ ଖଣି ଲିଜ୍ରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଯୋଡିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
/odishatv/media/post_attachments/uploadimage/library/16_9/16_9_0/Mines1-604x270_1626842840.jpg)
ସଂଶୋଧନର ମୁଖ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ
ଖଣି ଲିଜ୍ରେ ସଂଲଗ୍ନ କ୍ଷେତ୍ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା:
ନୂତନ ନିୟମରେ ସବୁଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ଖଣି ଲିଜ୍ (ML) ଏବଂ କମ୍ପୋଜିଟ୍ ଲାଇସେନ୍ସ (CL) ରେ ସଂଲଗ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଡିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି। ଏହା ଗଭୀର ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଖଣି କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିବ ଯାହା ବିଦ୍ୟମାନ ଲିଜ୍ କ୍ଷେତ୍ର ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ, କିନ୍ତୁ ପୃଥକ ଲାଇସେନ୍ସ ଅଧୀନରେ ଉତ୍ତୋଳନ କରିବା ସମ୍ଭବ ହେବ ନାହିଁ।
ଖଣି ଲିଜ୍ ଧାରକଙ୍କ ପାଇଁ, ସଂଲଗ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ବିଦ୍ୟମାନ ଲିଜ୍ କ୍ଷେତ୍ରର ୧୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କରାଯାଇପାରିବ।
କମ୍ପୋଜିଟ୍ ଲାଇସେନ୍ସ ଧାରକଙ୍କ ପାଇଁ, ସଂଲଗ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ୩୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କରାଯାଇପାରିବ।
ଯେତେବେଳେ ନିଲାମ ହୋଇଥିବା ML କିମ୍ବା CL ରେ ସଂଲଗ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଡାଯାଏ, ଲିଜ୍ ଧାରକଙ୍କୁ ନୂତନ ଭାବରେ ଯୋଡାଯାଇଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଉତ୍ତୋଳନ ହୋଇଥିବା ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଉପରେ ନିଲାମ ପ୍ରିମିୟମର ୧୦% ଦେବାକୁ ପଡିବ।
ନିଲାମ ହୋଇନଥିବା ଲିଜ୍ ପାଇଁ, ଯୋଡା ଅଞ୍ଚଳରୁ ପଠାଯାଇଥିବା ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଉପରେ ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ରୟାଲ୍ଟି ସମତୁଲ୍ୟ ଦେୟ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ହେବ।
ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଖଣି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ଗଭୀର ଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥକୁ ଦକ୍ଷତାର ସହିତ ବ୍ୟବହାର କରିବା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଖଣି କ୍ଷେତ୍ରର ସାମଗ୍ରିକ ଉତ୍ପାଦକତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବ।
ସଂଶୋଧିତ ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତିକରଣ:
ସଂଶୋଧିତ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଖଣି ଲିଜ୍ରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁମତି ଦିଏ। ଏଥିରେ ପ୍ରମୁଖ ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଉଭୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯାହା ସମ୍ବଳର ସର୍ବୋଚ୍ଚୀକରଣକୁ ସହଜ କରିଥାଏ। ରାଜ୍ୟ ସରକାରଗୁଡ଼ିକୁ ୩୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ଆବେଦନଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁମୋଦନ କିମ୍ବା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ।
ଏହା ସହିତ, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ରଣନୈତିକ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ କିମ୍ବା ଗଭୀର ଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଅତିରିକ୍ତ ଦେୟ ଆବଶ୍ୟକ ହେବ ନାହିଁ, ଯାହା ସୀମିତ ପରିମାଣରେ ମିଳିଥାଏ ଏବଂ ଖଣି କରିବା କଷ୍ଟକର। ଏହା ଏହି ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ଖଣିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।
କ୍ଷୁଦ୍ର ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଲିଜ୍ ପାଇଁ ନୂତନ ନିୟମ:
ଅନ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ କ୍ଷୁଦ୍ର ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହିତ ଜଡିତ। ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସହିତ, କ୍ଷୁଦ୍ର ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ (ବାଲି ବ୍ୟତୀତ) କେବଳ ସେତେବେଳେ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ ଯଦି କ୍ଷେତ୍ରଟି G3 ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରାଯାଇଛି। ଯେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ ସମୟରେ ପ୍ରମୁଖ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଆବିଷ୍କୃତ ହୁଏ, ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଖଣିଜ ଖଣ୍ଡ ଭାବରେ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ନିଲାମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
କ୍ୟାପ୍ଟିଭ୍ ଖଣି ପାଇଁ ନମନୀୟତା:
ସଂଶୋଧନ କ୍ୟାପ୍ଟିଭ୍ ଖଣିରୁ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ବିକ୍ରୟ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଳନ କରେ। ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ:
ଯଦି ଖଣି ସହିତ ଜଡିତ ଏକ ଶେଷ ବ୍ୟବହାର ପ୍ଲାଣ୍ଟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ତେବେ ଲିଜଧାରୀ ମୁକ୍ତ ଭାବରେ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ବିକ୍ରୟ କରିପାରିବେ।
ଯଦି ପ୍ଲାଣ୍ଟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତାଠାରୁ କମ୍ କ୍ଷମତାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ତେବେ ଲିଜଧାରୀ କେବଳ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ପରିମାଣ ସହିତ ସମାନ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ବିକ୍ରୟ କରିପାରିବେ।
ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ବଜାରରେ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ଉପଲବ୍ଧତା ବୃଦ୍ଧି କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି, ବିଶେଷକରି ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ ସମ୍ବଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଆକାରର ଉଦ୍ୟୋଗ (SMEs) କୁ ଲାଭ ଦେବ।
ପ୍ରତୀକ୍ଷିତ ଲାଭ ଏବଂ ପ୍ରଭାବ
ଏହି ସଂଶୋଧନଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ ଖଣି କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଅନେକ ସକାରାତ୍ମକ ଫଳାଫଳ ଆଣିବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି:
- ଉନ୍ନତ ଖଣିଜ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ: ବିଦ୍ୟମାନ ଲିଜରେ ସଂଲଗ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଡିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସରଳ କରି, ସଂଶୋଧନଗୁଡ଼ିକ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ନିଷ୍କାସନର ଦକ୍ଷତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି, ବିଶେଷକରି ଗଭୀର ଏବଂ କଷ୍ଟକର ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ପାଇଁ।
- ସମ୍ବଳର ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବହାର: ସଂଯୁକ୍ତ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତି ଖଣି କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଅଧିକ ଦକ୍ଷ ଖଣି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯୋଗଦାନ ଦେଇ, ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ଏକ ବିସ୍ତୃତ ପରିସରକୁ ଶୋଷଣ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବ।
- ବର୍ଦ୍ଧିତ ବଜାର ଉପଲବ୍ଧତା: କ୍ୟାପ୍ଟିଭ୍ ଖଣିରୁ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ବିକ୍ରୟ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ହଟାଇବା ଦ୍ୱାରା ବଜାରରେ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ଅଧିକ ଯୋଗାଣ ନିଶ୍ଚିତ ହେବ, ଯାହା ନିର୍ମାଣ, ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ MSME ଭଳି ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।
- ନିବେଶକୁ ବୃଦ୍ଧି: ଏହି ସଂସ୍କାରଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ଖଣି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ନିବେଶକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି, କାରଣ ଏହା ଏକ ଅଧିକ ବ୍ୟବସାୟ-ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ପ୍ରଦାନ କରେ।
ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି: ଖଣି କାର୍ଯ୍ୟ ବିସ୍ତାର ଏବଂ ଅଧିକ ଦକ୍ଷ ହେବା ସହିତ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ନୂତନ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ଏବଂ ସାମଗ୍ରିକ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିରେ ଯୋଗଦାନ ଦେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ପରାମର୍ଶ ପ୍ରକ୍ରିୟା
ରାଜ୍ୟ ସରକାର, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ଶିଳ୍ପ ସଂଘ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କ ସହିତ ବ୍ୟାପକ ପରାମର୍ଶ ପରେ ସଂଶୋଧନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସହଯୋଗୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଶିଳ୍ପର ଆବଶ୍ୟକତା ସହିତ ସମନ୍ୱିତ ଏବଂ ସେମାନେ ସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ଦକ୍ଷ ଖଣି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/huge-amount-of-ganja-worth-rs-3-crore-seized-in-gajapati-odisha/
