୫ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୪—ଏକ ତାରିଖ, ଯାହା ବାଂଲାଦେଶର ମୁକ୍ତି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଇତିହାସରେ ଗୋଟିଏ ଭାଙ୍ଗନ ରେଖା ଭାବେ ଲେଖାଯିବ। ସେହି ଦିନ ରାଷ୍ଟ୍ରର ସାମ୍ବିଧାନିକ ପରମ୍ପରା, ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବୈଧତା ଓ ରାଜ୍ୟ–ନାଗରିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ନୈତିକ ବନ୍ଧନ ଏକାଠି ଆହତ ହେଲା। ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶୈଖ ହସିନାଙ୍କ ବେଆଇନ ବହିଷ୍କାର ଏବଂ ୮ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୪ରେ ମହମ୍ମଦ ୟୁନୁସୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ଅନିର୍ବାଚିତ, ବାହ୍ୟ ଭାବେ ପରିଚାଳିତ ପ୍ରଶାସନର ସ୍ଥାପନ—ଏହି ଦୁଇ ଘଟଣା ମିଶି ବାଂଲାଦେଶକୁ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ସାଂବିଧାନିକ ସଙ୍କଟରେ ଠେଲିଦେଲା। ଏହା କେବଳ ଶାସନ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନୁହେଁ; ଏହା ହେଉଛି ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଆତ୍ମାରେ ଏକ ଭାଙ୍ଗ। ଯେଉଁ ଗଣରାଜ୍ୟ ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷତା, ସମାନତା ଓ ମାନବିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ନିଜ ମୂଳ ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲା, ସେହି ଗଣରାଜ୍ୟ ଆଜି ନିଜ ଆଦର୍ଶ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜେ ଅଭିଯୁକ୍ତ।
ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ଆଧାର ହେଉଛି ଜନାଦେଶ। ଯେଉଁଠି ଜନାଦେଶ ନାହିଁ, ସେଠି ଶାସନ କେବଳ ପ୍ରଶାସନିକ ଗଠନ—ନୈତିକ ଭିତ୍ତି ବିହୀନ। ୟୁନୁସଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗଠିତ ଅନ୍ତର୍ବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏହି ସତ୍ୟକୁ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛି। ନିର୍ବାଚନୀ ମାଣ୍ଡେଟ୍ ନାହିଁ, ସଂସଦୀୟ ଦାୟିତ୍ୱ ନାହିଁ—ଫଳସ୍ୱରୂପ ନାଗରିକ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ଉଦାସୀନତା।
ଏହି ଉଦାସୀନତା ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି ଦେଶର ହିନ୍ଦୁ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ। ଗତ ୧୬ ମାସରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ସେମାନେ ଏକ ଅଘୋଷିତ ଘେରାବନ୍ଦୀରେ ବଞ୍ଚୁଛନ୍ତି—ଭୟ, ଅନିଶ୍ଚୟତା ଓ ନିର୍ଯାତନା ମଧ୍ୟରେ। ହିନ୍ଦୁ ଘର ଭଙ୍ଗାଯାଉଛି, ମନ୍ଦିର ଅପବିତ୍ର କରାଯାଉଛି, ଜୀବିକା ଧ୍ଵଂସ ହେଉଛି। ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଯଦି କେହି “ସ୍ଥାନୀୟ ଅଶାନ୍ତି” କିମ୍ବା “ସାମୟିକ ଆଇନ–ଶୃଙ୍ଖଳା ସମସ୍ୟା” ବୋଲି ଦେଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେ ମୂଳ ସତ୍ୟକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରୁଛନ୍ତି। ଏହା ହେଉଛି ଏକ ନମୁନାଗତ ଧାରା—ଯାହା ସରକାରୀ ନୀରବତା ଦ୍ୱାରା ସକ୍ଷମ ହୋଇଛି। ରାଜ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ନୀରବ ରହେ, ସେହି ନୀରବତା ଧୀରେଧୀରେ ସହଯୋଗୀତାରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ଆଉ ଯେତେବେଳେ ନ୍ୟାୟ ଦେରି କରେ, ଦଣ୍ଡମୁକ୍ତତା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯାଏ।
ଏହି ଶୂନ୍ୟତାର ଲାଭ ଉଠାଇଛନ୍ତି ଉଗ୍ରବାଦୀ ଶକ୍ତିମାନେ—ଯମାତ – ଇ – ଇସଲାମି , ଇସଲାମି ଛାତ୍ର ଶିବିର ଓ ସେମାନଙ୍କର ପୁନଃବ୍ରାଣ୍ଡେଡ୍ ସହଯୋଗୀ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ। ଲେବଲ୍ ବଦଳୁଛି, ମୁହଁ ବଦଳୁଛି, କିନ୍ତୁ ଆଦର୍ଶ ସେଇ—ବହୁଳବାଦକୁ କ୍ଷୟ କରିବା, ଭୟ ମାଧ୍ୟମରେ ରାଜନୀତି କରିବା, ଏବଂ ବାଂଲାଦେଶକୁ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ଧର୍ମତନ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ କରିବା। ଏହାର ଐତିହାସିକ ବିଡ଼ମ୍ବନା ଭୟଙ୍କର। ୧୯୭୧ରେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତିମାନେ ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନାଙ୍କ ସହ ମିଶି ନରସଂହାର କରିଥିଲେ, ଆଜି ସେମାନଙ୍କର ଆଦର୍ଶଗତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନେ ନୂଆ ରୂପରେ ପୁନଃସକ୍ରିୟ।
ହିନ୍ଦୁମାନେ ବାଂଲାଦେଶର ପରିଧିରେ ଥିବା କୌଣସି ଅନାଗରିକ ନୁହେଁ। ସେମାନେ ଏହି ଦେଶର ନିର୍ମାଣର ସହ-ଲେଖକ। ମୁସଲମାନ, ବୌଦ୍ଧ, ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଓ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସହିତ ସେମାନେ ୧୯୭୧ର ମୁକ୍ତିଯୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ିଥିଲେ। ପଡ଼ୋଶୀ ଇଣ୍ଡିଆ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ସମର୍ଥନ ସହିତ, ବାଂଲାଦେଶ ଏକ ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ ଓ ମାନବୀୟ ଗଣରାଜ୍ୟ ଭାବେ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା। ଆଜି ଯଦି ଏକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦୀ ଭାବେ ଦମନ କରାଯାଉଛି, ତେବେ ସେହିଟା କେବଳ ଏକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଅପମାନ ନୁହେଁ—ଏହା ମୁକ୍ତିଯୁଦ୍ଧର ବଳିଦାନର ଅପମାନ।
ଆଇନ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନକାରୀ ସଂସ୍ଥା ଦୃଷ୍ଟି ଏଡ଼ାଉଛି, ପ୍ରଶାସନ ସଂକୋଚ କରୁଛି, ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବାହ୍ୟ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଉଛି। ଏହି ପକ୍ଷାଘାତ ଦଣ୍ଡମୁକ୍ତତାକୁ ସାଧାରଣ କରିଦେଉଛି, ଏବଂ ଭୟକୁ ରାଜନୈତିକ ମୁଦ୍ରାରେ ପରିଣତ କରୁଛି। ବାଂଲାଦେଶ ଯେଉଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଚୁକ୍ତିନାମା ଓ ମାନଦଣ୍ଡର ଅଂଶୀଦାର, ସେଗୁଡ଼ିକ ସ୍ପଷ୍ଟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଆରୋପ କରେ—ସୁରକ୍ଷା, ତଦନ୍ତ ଓ ପ୍ରତିକାର। ଏହାର ବିଫଳତା କେବଳ ନୈତିକ ଅପରାଧ ନୁହେଁ; ଏହା ଆର୍ଥିକ ପରିଣାମ, ଆଞ୍ଚଳିକ ଅସ୍ଥିରତା ଓ ଆଇନର ଶାସନର କ୍ଷୟକୁ ଡାକିଆନେ।
ସଂଖ୍ୟାଲଘୁମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଗୋଟିଏ “ଦୟା” ନୁହେଁ; ଏହା ହେଉଛି ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥ। ଏହା ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ, ସାମାଜିକ ସଂହତିକୁ ମଜବୁତ କରେ ଏବଂ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବିଶ୍ୱସନୀୟତାକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରେ।ମୁକ୍ତିର ଆତ୍ମାକୁ ସ୍ମୃତି ଭାବେ ନୁହେଁ, ଦୈନିକ ଅଭ୍ୟାସ ଭାବେ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷତା, ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତିବାଦ ଓ ଅତ୍ୟାଚାର ପ୍ରତି ପ୍ରତିରୋଧ—ଏହା କେବଳ ନାରା ହେଲେ ଚାଲିବ ନାହିଁ। ହିନ୍ଦୁ ନାଗରିକଙ୍କ ଦୁଃଖ ବାଂଲାଦେଶର ସାମୂହିକ ସମ୍ମାନକୁ ଦାଗ ଦେଉଛି। ସେହି ଦାଗକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଉଦାସୀନତା ପ୍ରତି ପ୍ରତିରୋଧ, ଉଗ୍ରବାଦ ପ୍ରତି ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ଓ ସାମ୍ବିଧାନିକ ବୈଧତାର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଆବଶ୍ୟକ। ସମୟ ବିଳମ୍ବ ହୋଇଗଲାଣି, କିନ୍ତୁ ମୁକ୍ତି ଏଯାଁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ। ପ୍ରଶ୍ନ ଏତିକି—ବାଂଲାଦେଶ ସେହି ସାହସ ଦେଖାଇବ କି?
also read https://purvapaksa.com/rohit-shetty/
https://purvapaksa.com/rohit-shetty/
