ଦେଶର ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମାନ ଏବଂ ସରକାରୀ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ କେନ୍ଦ୍ର ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ‘ପରଫରମିଙ୍ଗ ଗ୍ରେଡିଙ୍ଗ ଇଣ୍ଡେକ୍ସ’ ବା ପିଜିଆଇ ୨.୦ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଏହି ଜାତୀୟ ସ୍ତରର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲର ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଅନୁପାତ, ଶିକ୍ଷାଦାନର ଶୈଳୀ ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମିରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସୁଧାର ଆସିଛି। ମାତ୍ର ସବୁଠାରୁ ଚିନ୍ତାଜନକ ଏବଂ ଚକିତ କଲାଭଳି ବିଷୟ ହେଉଛି, ଦେଶର ଗୋଟିଏ ହେଲେ ବି ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗ୍ରେଡ୍ ବା ଶୀର୍ଷ ବର୍ଗ ରେ ପହଞ୍ଚିପାରି ନାହାନ୍ତି।
ସାରା ଦେଶର ପ୍ରାୟ ୧୪.୯ ଲକ୍ଷ ସ୍କୁଲ, ୯୫ ଲକ୍ଷ ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ୨୬.୫ କୋଟି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ନେଇ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ବ୍ୟାପକ ସର୍ଭେରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ଶିକ୍ଷାର ଗୁଣାତ୍ମକ ମାନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଭାରତକୁ ଆହୁରି ଅନେକ ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ବାକି ଅଛି।
କ’ଣ ଏହି PGI ୨.୦ ଏବଂ କିପରି ହୁଏ ଗ୍ରେଡିଙ୍ଗ ?
ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, କେନ୍ଦ୍ର ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦେଶର ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆକଳନ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଏ। ପିଜିଆଇ ୨.୦ ମଡେଲରେ ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ମୋଟ ୧୦୦୦ ପଏଣ୍ଟ ମଧ୍ୟରୁ ମାର୍କ ଦିଆଯାଇଥାଏ, ଯାହାକୁ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ‘ଫଳାଫଳ’ ଏବଂ ‘ଶାସନ ଓ ପରିଚାଳନା’। ଏହା ଅଧୀନରେ ୬ଟି ପ୍ରମୁଖ ଦିଗ ଯଥା: ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣର ସ୍ତର , ସ୍କୁଲ ପହଞ୍ଚ , ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ , ସମାନତା , ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ୱଚ୍ଛତାକୁ ଆଧାର କରି ଗ୍ରେଡ୍ ଦିଆଯାଏ।
)
ରିପୋର୍ଟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗ୍ରେଡ୍କୁ ‘ଦକ୍ଷ’ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ୯୦% ରୁ ଅଧିକ ପଏଣ୍ଟ ପାଇବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଏହାପରେ କ୍ରମାନ୍ୱୟରେ ଉତ୍କର୍ଷ, ଅତି-ଉତ୍ତମ, ଉତ୍ତମ, ପ୍ରଚେଷ୍ଟା-୧, ପ୍ରଚେଷ୍ଟା-୨ ଏବଂ ଆକାଂକ୍ଷୀ ବର୍ଗ ରହିଥାଏ।
କେଉଁ ରାଜ୍ୟ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ?
ଚଳିତ ବର୍ଷର ରିପୋର୍ଟରେ ‘ଦକ୍ଷ’ ଏବଂ ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୀର୍ଷ ଗ୍ରେଡ୍ ‘ଉତ୍କର୍ଷ’ (୮୧% ରୁ ୯୦%) ବର୍ଗରେ ଦେଶର କୌଣସି ବି ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାନ ପାଇନାହାନ୍ତି। ଏହି ତାଲିକାରେ:
ଚଣ୍ଡିଗଡ଼ ଏବଂ ପଞ୍ଜାବ : ଦେଶର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବାଧିକ ସ୍କୋର କରି ‘ପ୍ରଚେଷ୍ଟା-୨’ ବର୍ଗରେ ଶୀର୍ଷରେ ରହିଛନ୍ତି।
ଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ କେରଳ : ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସର୍ବଦା ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହୁଥିବା ଦିଲ୍ଲୀ, କେରଳ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ତାମିଲନାଡୁ ଭଳି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଚଣ୍ଡିଗଡ଼ ଓ ପଞ୍ଜାବ ସହ ସମାନ ବର୍ଗରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି।
ପଛୁଆ ରାଜ୍ୟ : ସେହିପରି ବିହାର, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଭଳି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଶିକ୍ଷାର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ଶିକ୍ଷକ ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ତାଲିକାର ବେଶ୍ ତଳେ ଅର୍ଥାତ୍ ‘ଆକାଂକ୍ଷୀ’ ବର୍ଗରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି।
ଶିକ୍ଷକ ଓ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ଥିତିରେ ସୁଧାର
ରିପୋର୍ଟରେ ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ଦିଗ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି ଯେ, ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକରେ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କର ଅନଲାଇନ୍ ଉପସ୍ଥାନ, ଡିଜିଟାଲ୍ ଶିକ୍ଷାଦାନ ଏବଂ ସ୍କୁଲ ଛାଡ଼ୁଥିବା ପିଲାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାରେ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ‘ସମଗ୍ର ଶିକ୍ଷା’ ଅଭିଯାନ ଏବଂ ନୂତନ ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷାନୀତିର ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଶିକ୍ଷା, ବିଜ୍ଞାନ ଲାବୋରେଟୋରୀ ଏବଂ ପାନୀୟ ଜଳ ଭଳି ମୌଳିକ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇବାରେ ସଫଳତା ମିଳିଛି।
ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଓ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଆଗାମୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ
ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ କରି ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଅଧିକାରୀମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷାର ମାନକୁ ନେଇ ସୁସ୍ଥ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ହିଁ ଏହି ଇଣ୍ଡେକ୍ସର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। କୌଣସି ରାଜ୍ୟ ଶୀର୍ଷ ଗ୍ରେଡ୍ ହାସଲ ନକରିବା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ, ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କର ନିୟମିତ ବୃତ୍ତିଗତ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ, ଡିଜିଟାଲ୍ ବିଭାଜନକୁ ଦୂର କରିବା ଏବଂ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ତରରେ ପିଲାମାନଙ୍କର ପଢ଼ିବା ଓ ଗଣିତ ବୁଝିବା ଦକ୍ଷତାକୁ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଅଧିକ ବଜେଟ୍ ଏବଂ କଠୋର ପରିଶ୍ରମର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।
ପିଜିଆଇ ୨.୦ ରିପୋର୍ଟ ଏକପ୍ରକାର ଦେଶର ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରକୃତ ଦର୍ପଣ ସଦୃଶ। ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସୁଧାର ଆସୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାନଦଣ୍ଡରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଉଭୟ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ମିଳିତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ହେବ, ଯେପରି ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷା ପାଇପାରିବେ।
