ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ରେ “ସଞ୍ଚାର ସାଥୀ” ଆପ୍ର ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ପ୍ରି-ଇନଷ୍ଟଲ୍ ଉପରେ ବିରୋଧୀଙ୍କ ହଟ୍ଟଗୋଳ ପରେ, କେନ୍ଦ୍ର ଯୋଗାଯୋଗ ମନ୍ତ୍ରୀ ଜ୍ୟୋତିରାଦିତ୍ୟ ସିନ୍ଧିଆ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ଆପ୍କୁ ନେଇ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକୁ ଦୂର କରି ସିନ୍ଧିଆ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବିରୋଧୀ ଦଳ ସଞ୍ଚାର ସାଥୀ ଆପ୍ ବିଷୟରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରୁଛନ୍ତି। ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଚ୍ଛାଧୀନ। ଏହାକୁ ସେମାନଙ୍କ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ରେ ସଂସ୍ଥାପନ କରିବେ କି ନାହିଁ ତାହା ଉପଭୋକ୍ତା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ଅଧିକାର ରହିଛି। ବିରୋଧୀ ଦଳ ସଞ୍ଚାର ସାଥୀ ଆପ୍ ସଂସ୍ଥାପନ କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ଗୋପନୀୟତାର ଉଲ୍ଲଂଘନ ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୁପ୍ତଚର ପ୍ରୟାସ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ। ଦୂରସଂଚାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି, ବିରୋଧୀ ଦଳ ଏହାକୁ ସ୍ପାଏୱାୟାର ସଫ୍ଟୱେର୍ ପେଗାସସ୍ର ଏକ ନୂତନ ସଂସ୍କରଣ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ।
ବିରୋଧୀଙ୍କ ହଟ୍ଟଗୋଳ ପରେ ସଞ୍ଚାର ସାଥୀ ମୋବାଇଲ୍ ଆପ୍ର ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ବ୍ୟବହାରକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ କାହିଁକି ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଥିଲା ତାହା ବୁଝିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସରକାର ଯୁକ୍ତି ରଖିଛନ୍ତି ଯେ ସଞ୍ଚାର ସାଥୀ ଆପ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ସଂସ୍ଥାପନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସାଇବର ଅପରାଧ ଏବଂ ଠକେଇ ରୋକିବାକୁ ସହଜ ହେବ।
ପ୍ରଶ୍ନ: ସରକାର ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା “ସଞ୍ଚାର ସାଥୀ” ଆପ୍ କ’ଣ?
ଉତ୍ତର: ସଞ୍ଚାର ସାଥୀ ଆପ୍ ଏକ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ଉପକରଣ। ଏହି ଆପ୍ ପ୍ରଥମେ ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ଏକ ୱେବ୍ ପୋର୍ଟାଲ ଭାବରେ ଲଞ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ମୋବାଇଲ୍ ସାଇବର୍ ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ଡିଭାଇସ୍ ସୁରକ୍ଷା ବିଷୟରେ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଥିଲା। ଏହାର ଉପଯୋଗିତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ସରକାର ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୫ ରେ ଏକ ମୋବାଇଲ୍ ଆପ୍ ଲଞ୍ଚ କରିଥିଲେ। ଏହି ଆପ୍ ଉଭୟ ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ଼ ଏବଂ ଆଇଓଏସ ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମରେ ଉପଲବ୍ଧ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଗଣା।
ପ୍ରଶ୍ନ: ସଞ୍ଚାର ସାଥୀ ଆପ୍ କି ପ୍ରକାରର ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଛି?
ଉତ୍ତର: ସଞ୍ଚାର ସାଥୀ ଆପ୍ ହେଉଛି ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ ଏକ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ଉପକରଣ, ଯାହା ଜାନୁଆରୀ ୧୭, ୨୦୨୫ ରେ ଲଞ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୫୦ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଏହି ଆପ୍ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଏହାର ସହାୟତାରେ ୭୦୦,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଚୋରି କିମ୍ବା ହଜିଯାଇଥିବା ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଆପ୍ ସହିତ ୩୦ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ଠକ ମୋବାଇଲ୍ ସଂଯୋଗକୁ ଅକ୍ଷମ କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି, ସଞ୍ଚାର ସାଥୀ ଆପ୍ ସହିତ ୩.୭ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ଚୋରି ହୋଇଥିବା ଡିଭାଇସ୍ ଅବରୋଧ କରାଯାଇଛି।
ପ୍ରଶ୍ନ: ସଞ୍ଚାର ସାଥୀ ଆପ୍ କିପରି କାମ କରେ?
ଉତ୍ତର: ସଞ୍ଚାର ସାଥୀ ଆପ୍ ସିଧାସଳଖ ଟେଲିକମ୍ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ (ସିଇଆଇଆର) ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ। ଏହା ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଡାଟାବେସ୍। ଏହି ଡାଟାବେସରେ ମୋବାଇଲ ଫୋନର ଆଇଏମଇଆଇ ନମ୍ବର ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ସରକାର କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ଠକେଇକୁ ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହି ଉପକରଣ ଆପଣଙ୍କ ଫୋନ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖେ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପରିଚୟର ଅପବ୍ୟବହାର ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଯଦି କେହି ଠକେଇର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ତୁରନ୍ତ ସରକାରୀ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।
ପ୍ରଶ୍ନ: ସଞ୍ଚାର ସାଥୀ ଆପ୍ କିପରି କାମ କରେ?
ଉତ୍ତର: ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ମୋବାଇଲ୍ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଏହି ଆପ୍ ଇନଷ୍ଟଲ୍ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସେମାନଙ୍କର ମୋବାଇଲ୍ ନମ୍ବର ଏଣ୍ଟର୍ କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ନମ୍ବର ଏଣ୍ଟର୍ କରିବା ପରେ, ଫୋନକୁ ଏକ ଓଟିପି ପଠାଯାଏ। ଏହି ଓଟିପି ଏଣ୍ଟର୍ କରିବା ପରେ, ଫୋନ୍ ସିଧାସଳଖ ଆପ୍ ସହିତ ସଂଯୋଗ ହୋଇଯାଏ। ଆପ୍ ସହିତ ସଂଯୋଗ ହେବା ପରେ, ମୋବାଇଲ୍ର ଆଇଏମଇଆଇ ନମ୍ବର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଡାଟାବେସକୁ ପଠାଯାଏ। ଆପ୍ ପ୍ରଥମେ ଯାଞ୍ଚ କରେ ଯେ ଫୋନ୍ ବୈଧ କି ଚୋରି ନୁହେଁ।
ପ୍ରଶ୍ନ: ଚୋରି କିମ୍ବା ହଜିଯାଇଥିବା ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍କୁ କିପରି ବ୍ଲକ୍ ଏବଂ ଟ୍ରେସ୍ କରିବେ?
ଉତ୍ତର: ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ହଜିଯାଏ କିମ୍ବା ଚୋରି ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଏହି ଆପ୍ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ। ଏହି ଆପ୍ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ, ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ଫୋନ୍କୁ ଅପବ୍ୟବହାର ହେବାରୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ବ୍ଲକ୍ କରିପାରିବେ। ଯଦି ଅନ୍ୟ କେହି ତାଙ୍କ ସିମ କାର୍ଡ ସହିତ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ତେବେ ଆପ୍ ସେମାନଙ୍କ ନେଟୱାର୍କ ସୂଚନା ଟ୍ରେସ୍ କରେ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କୁ ସୂଚିତ କରେ। ଫୋନ୍ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ହେବା ପରେ, ସମାନ ଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ଏହାକୁ ଅନବ୍ଲକ୍ କରିବା ମଧ୍ୟ ସହଜ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମୋବାଇଲର ଆଇଏମଇଆଇ ନମ୍ବର ଉପରେ ଆଧାରିତ।
ପ୍ରଶ୍ନ: ମୋ ନାମରେ କେତେ ମୋବାଇଲ୍ ନମ୍ବର ପଞ୍ଜିକୃତ ହୋଇଛି ତାହା ମୁଁ କିପରି ଜାଣିବି?
ଉତ୍ତର: ଏହି ଆପ୍ ଗୋଟିଏ କ୍ଲିକ୍ରେ ଆପଣଙ୍କ ଆଧାର/ଆଇଡି ବ୍ୟବହାର କରି ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ମୋବାଇଲ୍ ସଂଯୋଗର ତାଲିକା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ। ଏହା ସହଜରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରିବ ଯେ କୌଣସି ଅଜଣା କିମ୍ବା ନକଲି ମୋବାଇଲ୍ ନମ୍ବର ଆପଣଙ୍କ ପରିଚୟ ବ୍ୟବହାର କରୁଛି କି ନାହିଁ। ଯଦି ଆପଣ ଏପରି ନମ୍ବର ପାଆନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣ ଏହି ଆପ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ସିଧାସଳଖ ଏହାକୁ ଅବରୋଧ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ ପଠାଇପାରିବେ।
ପ୍ରଶ୍ନ: ନକଲି କଲ୍, ମେସେଜ୍ ଏବଂ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ସ୍କାମ୍ ରିପୋର୍ଟ କରିବା
ଉତ୍ତର: ଏହି ଆପ୍ ରେ ଏକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ପାମ୍ କିମ୍ବା ନକଲି କଲ୍, ଏସଏମଏସ ଏବଂ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ମେସେଜ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ରିପୋର୍ଟ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ। ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ବ୍ୟାଙ୍କ କେୱାଇସି ଠକେଇ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ କିମ୍ବା ଗ୍ୟାସ୍ ବିଲ୍ ଠକେଇ, ବୀମା କିମ୍ବା ନିବେଶ ଠକେଇ, ଏବଂ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପରିଚୟ ଦେଇ ଠକେଇ ଭଳି ମାମଲା ରିପୋର୍ଟ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁମତି ଦିଏ। ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ ସାଇବର ଅପରାଧ ପାଇଁ ଏଫଆଇଆର କିମ୍ବା ସରକାରୀ ଅଭିଯୋଗ ଏଠାରେ ଦାଖଲ କରାଯାଏ ନାହିଁ। କୌଣସି ପ୍ରକାରର ସାଇବର ଅପରାଧ ରିପୋର୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ଆପଣଙ୍କୁ ସରକାରୀ ପୋର୍ଟାଲ୍ http://cybercrime.gov.in କୁ ଯିବାକୁ ପଡିବ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/government-changes-name-again-pmo-to-seva-teerth-raj-bhavan-to-lok-bhavan/
