ଭାରତରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଏକ ସମ୍ପ୍ରତି ସମାପ୍ତ ବୈଠକ ସମୟରେ, କ୍ୱାଡ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ, ନୂତନ ସୂଚନା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି ଯେ ପ୍ରାୟ ୩୦ ରୁ ୪୦ ଦେଶ ଭାରତ ସମେତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚୀନ୍ର ପ୍ରାଧାନ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଭାଙ୍ଗିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖି ନିଜସ୍ୱ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପୃଥକ, ବିକଳ୍ପ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛନ୍ତି ।
ପ୍ରାୟ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି, ଚୀନ୍ ପ୍ରମୁଖ ଏବଂ ବିରଳ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ରପ୍ତାନିକୁ କଠୋର ଭାବରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ କରିଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିନ୍ତା ଏବଂ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି । ଏନେଇ ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟ କରିଛି ଯେ, ଏହି ପ୍ରାଧାନ୍ୟକୁ ସମାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ, ପ୍ରାୟ ୩୦ ରୁ ୪୦ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଏକ ମେଣ୍ଟ ଭାରତ ସମେତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ପାଇଁ ଏକ ବିକଳ୍ପ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ବିକଶିତ କରିବା ପାଇଁ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି ।
“ଭାରତ ବ୍ୟତୀତ, ୩୦ ରୁ ୪୦ ଅନ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ଚୀନ୍ରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ସେମାନଙ୍କର ନିର୍ଭରତା ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବିକଳ୍ପ ବଜାର ଏବଂ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।”
— ସରକାରୀ ସୂତ୍ର
ଜଟିଳ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଉପରେ ଏକାଧିକ ରାଷ୍ଟ୍ର କରୁଛନ୍ତି ଆଲୋଚନା
- ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚିଲି, ଜାପାନ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଏବଂ କାନାଡା ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ରାଷ୍ଟ୍ର ସହିତ ଆଲୋଚନା କରୁଛି । ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ପାଇଁ ଏକ ଦୃଢ଼ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ।
- ଏହି ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ, ଜାପାନ ଏବଂ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ପୂର୍ବରୁ କ୍ୱାଡ୍ ଆଲାଇନ୍ସର ଢାଞ୍ଚାରେ ଭାରତ ସହିତ ଏହି ବିଷୟରେ ସହଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି ।
- କ୍ୱାଡ୍ ଭାରତ, ଜାପାନ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଏବଂ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ନେଇ ଗଠିତ । ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ସମ୍ପ୍ରତି ସମାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ଏକ ବୈଠକ ସମୟରେ, ଏହି ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏକ ସ୍ଥିର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ୨୦ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ସଂଗ୍ରହ କରିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଛି ।
କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନାକୁ ସୁଗମ କରିବା ପାଇଁ ବିକଳ୍ପ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ
- ଯେବେଠାରୁ ଚୀନ୍ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହାସଲ କରିଛି, ସେବେଠାରୁ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ସମେତ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଅନେକ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏହି ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି ।
- ଏହି ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଯାନ, ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉପକରଣ ଉତ୍ପାଦନରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଏବଂ ଚୀନ୍ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଦୁର୍ବଳତାର ଲାଭ ଉଠାଉଛି ।
- ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତୋଳନ ଠାରୁ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯଥେଷ୍ଟ ପଛରେ ପଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି।
- ଯଦିଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ଭାରତ ସମେତ ଅନେକ ରାଷ୍ଟ୍ର ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା ହାସଲ କରିବା ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଇଁ ଏକ ଦୂର ସମ୍ଭାବନା ବାକି ରହିଛି । ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଏକ ଅଂଶୀଦାର ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ସହଯୋଗ ଏହି ପ୍ରୟାସକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ସହଜ କରିପାରିବ।
“ଭାରତରେ ଏହି ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ଭଣ୍ଡାର ଅଛି ; ତଥାପି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ISRO ଦ୍ୱାରା ହାତକୁ ନିଆଯାଇଥିବା ଉଚ୍ଚ ବିଶେଷଜ୍ଞ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ବିପରୀତରେ, ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଏବଂ ଯାନର ଯଥେଷ୍ଟ ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ, ଘରୋଇ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଚୀନ୍ ରୁ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଚାଲିଛନ୍ତି।”
___ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସରକାରୀ ସୂତ୍ର
ଚୀନ୍ର ଦାମ ମେଳ କରିବା ପାଲଟିଛି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ
- ସୂତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସୂଚିତ କରନ୍ତି ଯେ ବିକଳ୍ପ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ଧୀରେ ଧୀରେ ଦେଖାଦେବା ଆରମ୍ଭ କଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ସହିତ ମେଳ ଖାଇବା ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ।
- ଏହାର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ସୁବିଧା ଯୋଗୁଁ, ଚୀନ୍ ଏହି ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ରପ୍ତାନିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବଜାୟ ରଖିବା ଜାରି ରଖିଛି ।
- ଫଳରେ, ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ବିକଳ୍ପ ବଜାର ଆଡକୁ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିବାକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇବା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ପାଲଟିଛି ।
- ଏକ ସରକାରୀ ସୂତ୍ର କହିଛି, “ମୂଲ୍ୟ ମେଳ କରିବା – ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଭାରତ ଏବଂ ଏହାର ସହଯୋଗୀ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକଠାରୁ ଏହି ଖଣିଜ ଦ୍ରବ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ରାଜି କରାଇବା ଏକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜିଂ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ରହିଛି।”
- ଭାରତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ଉଦୀୟମାନ ବିଶ୍ୱ ମେଣ୍ଟ ମଧ୍ୟରେ ନିଜକୁ ଏକ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଅଂଶୀଦାର ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ପ୍ରୟାସ କରୁଛି ।
- ଅଧିକାରୀ ଟିପ୍ପଣୀ ଦେଇଥିଲେ, “ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବାଣ୍ଟିବା ପୂର୍ବରୁ, ଅଂଶୀଦାର ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଆମର ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଖଣ୍ଡତା ଉପରେ ସେମାନଙ୍କର ଭରସା ରଖିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।”
ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥରେ ପ୍ରାଥମିକ କାମ କ’ଣ ?
- ଜଟିଳ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ତମ୍ଭା, ଲିଥିୟମ୍, ନିକେଲ, କୋବାଲ୍ଟ, ଗ୍ରାଫାଇଟ୍, ଆଲୁମିନିୟମ୍, ମାଙ୍ଗାନିଜ୍, ସିଲିକନ୍ ଏବଂ ରୂପା ସହିତ ବିରଳ ପୃଥିବୀ ଉପାଦାନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସାମଗ୍ରୀକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ ।
- ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ, ଚୀନ୍ର ରଣନୈତିକ କୌଶଳ ଯୋଗୁଁ ବିରଳ ପୃଥିବୀ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ଗୁରୁତ୍ୱ ବହୁ ପରିମାଣରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।
- ଏଗୁଡ଼ିକ ଏପରି ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଯାହା ବିନା ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍, ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଯାନବାହନ ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମହାକାଶ, ମହାକାଶ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ପରମାଣୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଧୁନିକ କ୍ଷେତ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉପକରଣ ବିଷୟରେ କଳ୍ପନା କରିବା ପ୍ରାୟତଃ ଅସମ୍ଭବ ହେବ ।
